jump to navigation

ស្វាគមន៍​សមមិត្ត បុណ្យំ វរ​ចិត្រ ថ្ងៃពុធ 22 ខែ​កុម្ភៈ 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ພາສາລາວ.
1 comment so far

អានព័ត៌មាន៖

អត្ថបទ​ប្រែ​៖ នៅ​ពី​ក្រោយ​ ព្រះ​រាជ​តម្រាស់ រាមា​ទី​៤ រឿង​ការ​បាត់​បង់​ប្រទេស​ខ្មែរ “ខ្ញុំ​សូម​ប្រាប់​លោក​​ដោយ​ក្ដី​ឈឺ​ចាប់​បំផុត” ថ្ងៃអង្គារ 21 ខែ​កុម្ភៈ 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ប្រវត្តិសាស្ត្រ, អំពីស្រុកខ្មែរ, ภาษาไทย, Français.
5 comments

កកន៖ កាលពីថ្ងៃអាទិត្យកន្លងទៅនេះទស្សនាវដ្ដីសិល្បវឌ្ឍនធម្ម (ศิลปวัฒนธรรม) របស់ថៃបានចុះផ្សាយនូវអត្ថបទមួយដ៏មានសារសំខាន់ ហើយដែលទាក់ទងជាពិសេសជាមួយនឹងប្រទេសកម្ពុជាយើង នោះគឺអត្ថបទដែលមានចំណងជើងថា เบื้องหลัง พระราชดำรัส ร.๔ เรื่องเสียเมืองเขมร “เราขอบอกท่านด้วยความเจ็บปวดยิ่ง” ឬប្រែថា នៅពីក្រោយ ព្រះរាជតម្រាស់ រាមាទី៤ រឿងការបាត់បង់ប្រទេសខ្មែរ “ខ្ញុំសូមប្រាប់លោកដោយក្ដីឈឺចាប់បំផុត”។ អត្ថបទនេះបានរៀបរាប់អំពីកាលព្រះចៅផែនដីសៀមព្រះចុតហ្មាយមួយថ្វាយទៅព្រះចៅអធិរាជបារាំងណាប៉ូលីអ៊ុង ករណីដែលបារាំងចូលកាន់កាប់ និងដាក់បញ្ចូលប្រទេសកម្ពុជាជាផ្នែកមួយនៃប្រទេសបារាំង។ ដើម្បីទុកជាចំណេះដឹង និងប្រវត្តិសាស្ត្រថ្មីមួយទៀតពីការយល់ឃើញរបស់ថៃចំពោះប្រទេសកម្ពុជាយើង ខ្ញុំសូមអនុញ្ញាតធ្វើការបកប្រែជាភាសាខ្មែរដើម្បីទុកជាឯកសារ និងជូនលោកអ្នកដែលមិនចេះភាសាថៃបានអាន និងយល់ដឹងដូចតទៅនេះ៖

ព្រះបរមឆាយាលក្ខណ៍ រាមាទី៤ ដែលផ្ញើទៅព្រះរាជទានចក្រពត្តិណាប៉ូលីអ៊ុងទី៣ នាក្រុងប៉ារីស

ព្រឹកព្រលឹមដ៏ស្រស់ថ្លានារដូវរងានៃថ្ងៃទី១៩ ខែមករា ឆ្នាំ១៨៦៧ ព្រះចមក្លៅ (រាមាទី៤) ទ្រង់បានធ្វើពង្រាងព្រះរាជហត្ថលេខា (ចុតហ្មាយ) ដ៏តក់ស្លុតមួយច្បាប់ទៅក្រុងបារីស ដោយបានរៀបរាប់ពីទោមនស្សព្រះទ័យរបស់ព្រះអង្គឯងដោយមិនមាននរណាបានដឹងសូម្បីតែបុគ្គលជំនិតបំផុត ដ្បិតជាការសម្ងាត់។ ព្រះរាជហត្ថលេខានោះត្រូវបានធ្វើឡើងយ៉ាងខ្លីតែមានន័យចំចិន្ដាអ្នកទទួល ដូច្នេះថា…

ខ្ញុំសូមប្រាប់លោកដោយក្ដីឈឺចាប់បំផុត ដោយបណ្ដាលមកពីហេតុការណ៍ដែលមិនគួរឲ្យកើតមានឡើងជាច្រើនគ្រា ដែលបានធ្វើឡើងម្ដងហើយម្ដងទៀតដោយពួកអ្នកតំណាងរដ្ឋាភិបាលបារាំងសែស។ ហេតុការណ៍ដែលមិនគួរឲ្យកើតមានឡើងទាំងនោះដោយមិនចាំបាច់សង្ស័យទេដែរថារដ្ឋាភិបាលរបស់សម្ដេចចក្រពត្តិមិនបានដឹង…។ យើងសូមឲ្យលោកមេត្តាផ្ដល់ភាពយុត្តិធម៌ចំពោះការតវ៉ារបស់ពួកយើង និងធ្វើការសម្រេចចិត្តដើម្បីអនុញ្ញាតឲ្យយើងបានរក្សា និងគ្រប់គ្រងតទៅដោយសន្តិ នូវបណ្ដាខេត្តក្រុងផ្សេងៗដែលស្ថិតនៅក្រោមអំណាចរបស់យើងអស់ពេលជាយូរណាស់មកហើយនោះ យ៉ាងហោចណាស់ក៏ជាងបួនរជ្ជកាលតគ្នាមកជារយៈវេលា៨៤ឆ្នាំ។ ទាំងនេះយើងក៏សុំឲ្យបញ្ឈប់ការប្រព្រឹត្តដោយមិនត្រឹមត្រូវមួយចំនួនដែលជាការរុកកួនដល់សន្តិសុខនៃរដ្ឋរបស់យើង”

រាមាទី៤ ឆ្លងព្រះអង្គប្រដាប់គ្រឿងរាជឥស្សរិយាភរណ៍ “លេ ចង ដននើរ៍” ដែលចក្រពត្តិណាប៉ូលីអ៊ុងទី៣ ព្រះរាជទានមកថ្វាយនាឆ្នាំ១៨៦៣

សុភអក្សរនេះមិនបានធ្វើឲ្យព្រះចក្រពត្តិបារាំងណាប៉ូលីអ៊ុងទី៣ ផ្លាស់ប្ដូរព្រះទ័យឡើយសូម្បីបន្តិច។ មិនតែប៉ុណ្ណោះថែមទាំងបន្ថែមល្បឿនផែនការដាក់បញ្ចូលខ្មែរទៅក្នុងចក្រភពបារាំងសែសកាន់តែលឿនផងទៀត។

ឆ្នាំ១៩៩៧ ឬ១៣០ឆ្នាំ ក្រោយអំពីព្រះរាជហត្ថលេខាសំខាន់ច្បាប់នេះ អ្នកនិពន្ធបានទៅឃើញ “ឧត្ដុង្គមានជ័យ” ចំណុចបញ្ចប់នៃមោទនភាពមួយរបស់ប្រវត្តិសាស្ត្រសៀម នេះគឺជារាជធានីបណ្ដោះអាសន្នមួយដែលសម្ដេចព្រះន័ងក្លៅ (រាមាទី៣) ប្រោសឲ្យចម្លងតាមក្រុងទេពមហានគរ (បាងកក) ទៅសាងទុកជាព្រះកិត្តិយស។ ការទៅដល់ទីនោះគឺប្រកបដោយភាពរំភើបបំផុត តែអ្វីដែលបានឃើញនោះគឺជារឿងដែលព្រះចមក្លៅទ្រង់ខ្លាចព្រះទ័យបំផុត ត្រូវមានអ្វីមួយដែលលាក់កំបាំងក្នុងព្រះសុភអក្សរនោះ។

ឧត្ដុង្គមានជ័យ ថ្ងៃនេះត្រូវបានបោះបង់ចោលសល់តែសំណង់បែកបាក់យ៉ាប់យ៉ឺន។ មានស្លាកអក្សរតូចៗ មាត់ផ្លូវជាអក្សរឡាតាំងថា “UDONG”។ ភាពអស្ចារ្យដែលជាឫសដ្ឋាននៃស្ថាបត្យកម្មខ្មែរត្រកូលរតនកោសិន្ទ្របានបាត់បង់ទៅអស់រលីង ដោយមិនមានសំណល់អង្គបតិន្ទ្រដែលស្ដេចខ្មែរធ្លាប់គោរពបូជា សូម្បីតែឈ្មោះរបស់វីរបុរសពីសៀមក៏មិនមាននរណាបានឮ។ គ្រប់យ៉ាងជាអតីតដែលគ្មានស្លាកស្នាម។ តំណាលដែលធំធេងអស្ចារ្យបានក្លាយជាបំណែកតូចៗដែលលាក់កំបាំងក្នុងរវាងបន្ទាត់ល្អិតៗក្នុងពង្សាវតារថៃ តែក៏បានធ្វើឲ្យបេះដូងអ្នកមកទស្សនារីកធំឡើងបានក្នុងខណៈនោះដែរ។

ខ្មែរធ្លាប់បានធ្លាក់ជាប្រទេសរាជរបស់ថៃមកតាំងពីសម័យក្រុងស្រីអយុធ្យា។ នៅពេលដែលថៃបាត់បង់ក្រុងទៅឲ្យភូមានោះ ក្រុងនានាដែលធ្លាប់ជាចំណុះឆ្លៀតឱកាសតាំងខ្លួនឯករាជ្យ។ នៅឆ្នាំ១៧៨២ ខណៈដែលរាជវង្សខ្មែរកើតការដណ្ដើមអំណាចគ្នា ពញាយមរាជ (បែន) ខុនណាងសៀមបានលួចនាំអ្នកអង្គអេង រជ្ជទាយាទខ្មែរដែលនៅសល់តែមួយព្រះអង្គគត់ភៀសចូលមកក្រុងទេព។ ព្រះពុទ្ធយ៉តហ្វាយ (រាមាទី១) ទ្រង់ព្រះករុណាទទួលឧបការៈព្រះអង្គម្ចាស់តូច ដែលមានព្រះជន្មត្រឹម១០វស្សាធ្វើជាព្រះរាជបុត្រធម៌។ ចំណែកឯសម្ដេចព្រះអនុជាធិរាជម្ចាស់ក៏ក្រាបទូលសុំព្រះប្រយូរញាតិខាងស្រីដែលមកជាមួយ គឺអ្នកអង្គអ៊ី និងអ្នកអង្គភា ជាបាទបរិចារិកាក្នុងព្រះរាជវាំងបវរ២។ សម្ព័ន្ធភាពដ៏ជិតស្និទ្ធរវាងព្រះរាជវង្សថៃនិងខ្មែរបានកើតឡើងចាប់តាំងពីពេលនោះមក។

ព្រះពុទ្ធយ៉តហ្វា ប្រោសឲ្យសាងវាំងឡើងមាត់ស្ទឹងគូព្រះនគរឆៀងមាត់ស្ទឹងហ្លត ហៅថាវាំងស្ដេចខ្មែរឲ្យពំនាក់នៅរហូតអ្នកអង្គអេងព្រះជន្ម២២វស្សា ទើបប្រោសឲ្យត្រឡប់ទៅគ្រប់គ្រងខ្មែរ។ ទ្រង់ព្រះនាមថាព្រះនារាយណ៍រាមាធិបតី និងទ្រង់បានផ្ដល់បំណាច់ឲ្យលោកម្ចាស់បែនជាពញាអភ័យភូបេស្រ (ដើមកំណើតត្រកូលអភ័យវង្ស) (អានប្រកាសសាវតារត្រកូល «អភ័យវង្ស») គ្រប់គ្រងខេត្តបាត់ដំបង (កកន៖ សៀមហៅព្រះដំបង, សូមអានប្រកាស៖ រឿងរ៉ាវបាត់ដំបងក្នុងទស្សនៈសៀម) សៀមរាប ដែលព្រះនារាយណ៍រាមាធិបតី ទូលថ្វាយឲ្យកាត់ចេញផ្នែកក្រៅពីខ្មែរនេះជាកម្មសិទ្ធិរបស់ថៃ។ ឱរសព្រះចៅផែនដីខ្មែរគ្រប់ព្រះអង្គត្រូវចូលមកទទួលការបណ្ដុះបណ្ដាលសិក្សាក្នុងព្រះរាជសំណាក់ថៃឯក្រុងទេព។ ចៅហ្វាខ្មែរជំនាន់ក្រោយមកបានទទួលការឧបការៈដូចព្រះរាជបុត្រធម៌នៃព្រះចៅផែនដីថៃគ្រប់ព្រះអង្គ។ សម្ព័ន្ធភាពយ៉ាងជិតស្និទ្ធបានបណ្ដាលឲ្យមានភ័ក្ដីភាព។

នៅដើមរជ្ជកាលទី៤ (រាមាទី៤) ពាក្យបដិញាគ្រាបព្វជនកំពុងត្រូវបានលុបចោលយ៉ាងអប្បយស។ បារាំងសែនបានបញ្ជូនឆារល្ស ដេ មុនទិញេ (Charles de Montigny) ជាទូតចូលមកគាល់ឯក្រុងទេព និងបានសូមអនុញ្ញាតដើម្បីបានចូលទៅទស្សនាព្រះរាជសំណាក់ខ្មែរ ឯក្រុងឧដុង្គមានជ័យ។ នាឆ្នាំ១៨៦០ ព្រះចមក្លៅ ទ្រង់ស្ថាបនាអ្នកអង្គរាជាវតី (ព្រះនរោត្ដម) ទៅគ្រប់គ្រងក្រុងកម្ពុជា។ ក្រុងបារីសឃើញចង្វាក់ល្អទើបបញ្ជូន ម. ក្រងឌិយែរ៍ ចូលមកគាល់ក្សត្រិយ៍ខ្មែរអង្គថ្មី ហើយក៏ឆ្លៀតឱកាសបង្ហាញឲ្យឃើញផលប្រយោជន៍ដែលខ្មែរនឹងទទួលបាន បើធ្វើកិច្ចសន្យាជាមួយបារាំងសែស។

ចំណែកខ្មែរមិនបានសង្ស័យទេដែរថា បារាំងសែសត្រូវការប្រើជ័យភូមិរបស់ខ្លួនជាមូលដ្ឋានក្នុងការពង្រីកឥទ្ធិពលទៅកាន់ប្រទេសចិន និងកម្ចាត់តួនាទីរបស់សៀមមិនឲ្យមានតទៅទៀត។

រដ្ឋាភិបាលថៃបានរារាំងការធ្វើបែបនេះ។ រាមាទី៤ ទ្រង់មានព្រះរាជហត្ថលេខាសម្ដែងភាពឈឺចាប់ព្រះទ័យដែលមិនធ្លាប់បើកបង្ហាញពីមុនមកមកដល់មុនទិញេ (សូមអានសុភអក្សរខាងលើ) មកក្រុងបារីស។

ស្ថានការណ៍ដ៏អាក្រក់នេះ រាប់ជាវិបត្តិដែលព្រះ…. (សូមរង់ចាំអានភាគបន្ត)

_____________________________________________________
អានផងដែរ៖
១. เบื้องหลัง พระราชดำรัส ร.๔ เรื่องเสียเมืองเขมร “เราขอบอกท่านด้วยความเจ็บปวดยิ่ง”
២. រឿងរ៉ាវបាត់ដំបងក្នុងទស្សនៈសៀម
៣. សាវតារត្រកូល «អភ័យវង្ស»
៤. ប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សែនចុកចាប់៖ ព្រះរាជក្រឹត្យចាត់តាំងក្រុងព្រះដំបង ខេត្តព្រះដំបង គ.ស.១៩៤២
៥. ព្រះអង្គ អេង
៦. ស្រមោលទំនាក់ទំនងថៃ-ខ្មែរ

เบื้องหลัง พระราชดำรัส ร.๔ เรื่องเสียเมืองเขมร “เราขอบอกท่านด้วยความเจ็บปวดยิ่ง” ថ្ងៃអាទិត្យ 19 ខែ​កុម្ភៈ 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ប្រវត្តិសាស្ត្រ, អំពីស្រុកខ្មែរ, ภาษาไทย.
1 comment so far

เช้าตรู่อันสดใสในฤดูหนาวของวันที่ ๑๙ มกราคม ๒๔๑๐ พระจอมเกล้าฯ ทรงร่างพระราชหัตถเลขาอันสะเทือนใจขึ้นฉบับหนึ่งส่งไปยังปารีส เรียงร้อยถ้อยคำความโทมนัสคับแค้นพระทัยตามลำพังพระองค์ โดยปราศจากการรู้เห็นของผู้ใดแม้คนที่ใกล้ชิดที่สุด เพราะเป็นในทางลับ ด้วยพระพจนารถอันห้วนสั้นแต่กินใจ เจาะจงถึงตัวผู้รับอย่างไม่อ้อมค้อมว่า…

เช้าตรู่อันสดใสในฤดูหนาวของวันที่ ๑๙ มกราคม ๒๔๑๐ พระจอมเกล้าฯ ทรงร่างพระราชหัตถเลขาอันสะเทือนใจขึ้นฉบับหนึ่งส่งไปยังปารีส เรียงร้อยถ้อยคำความโทมนัสคับแค้นพระทัยตามลำพังพระองค์ โดยปราศจากการรู้เห็นของผู้ใดแม้คนที่ใกล้ชิดที่สุด เพราะเป็นในทางลับ ด้วยพระพจนารถอันห้วนสั้นแต่กินใจ เจาะจงถึงตัวผู้รับอย่างไม่อ้อมค้อมว่า…

เราขอบอกท่านด้วยความเจ็บปวดยิ่ง สืบเนื่องจากเหตุการณ์อันไม่สมควรมากมายหลายครั้ง ซึ่งกระทำซ้ำแล้วซ้ำอีกโดยบรรดาผู้แทนของฝรั่งเศส เหตุการณ์ไม่สมควรดังกล่าวไม่ต้องสงสัยเลยว่ารัฐบาลแห่งสมเด็จพระจักรพรรดิมิได้ล่วงรู้…เราขอให้ท่านได้โปรดให้ความยุติธรรมต่อคำร้องขอของเรา และตัดสินใจในทางเอื้ออำนวยให้เราได้รักษาและครอบครองต่อไปอย่างสงบสุข ซึ่งบรรดาหัวเมืองต่างๆ ที่อยู่ในอำนาจของเรามาช้านาน นับได้ว่ากว่าสี่รัชสมัยต่อกันมาแล้วเป็นระยะเวลา ๘๔ ปี ทั้งเรายังขอให้เลิกการกระทำอันมิชอบบางประการอันมีแนวโน้มที่จะรบกวนความสงบสุขแห่งรัฐของเรา”

អានបន្តចុចទីនេះ

_____________________________________________________
អានផងដែរ៖
១. អត្ថបទប្រែ៖ នៅពីក្រោយ ព្រះរាជតម្រាស់ រាមាទី៤ រឿងការបាត់បង់ប្រទេសខ្មែរ “ខ្ញុំសូមប្រាប់លោកដោយក្ដីឈឺចាប់បំផុត”

ហង្ស ថ្ងៃសុក្រ 17 ខែ​កុម្ភៈ 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in អំពី​ភាសា, អំពីភាសា.
add a comment

ហង្ស ហង់ សំ. បា. ( ន. ) (ហំស) ក្ងានព្រៃ (បារ. Cygne ស៊ីញ) ។ បក្សីពួកសកុណជាតិមានក្រញាំជើងព្រែកជាប់គ្នា រូបរាងដូចក្ងាន ប៉ុន្តែមានចំពុះរៀវស្រួចខាងចុងបន្តិចមាន-កមូលវែង ច្រើនតែមានសម្បុរស្លាប-សភ្លឺ ឬសម្បុរស្លាបលឿងក៏មានខ្លះ ហៅថា សុវណ្ណហង្ស, ជាសត្វហើរបានខ្ពស់ត្រដែត កាត់ឆ្លងទីឆ្ងាយៗ ចូលចិត្តហើរចុះហែលទឹក រកចំណីក្នុងទឹក វាហែលទឹកពង់កវាសមណាស់, មើលទៅឃើញខ្ញង់គួរពេញចិត្តចង់គយគន់, ហេតុនេះបានជាមានកាព្យ បុរាណថា ល្អនេះពេញល្អ គន់មើលទៅក មូលដូចកហង្ស គន់មើលទៅមុខ មុខមូលក្រឡង់ គួរឲ្យតែចង់ មើលហើយមើលទៀត ។

មានកវីនិពន្ធក្នុងគម្ពីរលោកនីតិថា ថី រមតិ បុ, ខុ រមតិ ធំ, ហឹ រមតិ បំ, ហំ រមតិ បោ “ស្រ្តីត្រេកអរចំពោះបុរស, ភិក្ខុមានសីលស្រស់ត្រេកអរចំពោះធម៌, ក្របីត្រេកអរចំពោះភក់ថាបវរ, សត្វហង្សនិករត្រេកអរចំពោះស្រះឈូក” ។ សត្វហង្សនេះច្រើនកើតមាននៅក្នុងប្រទេសមានអាកាសធាតុត្រជាក់ល្មម ជាសត្វព្រៃ ពុំមែនជាបសុសត្វទេ ។

មានចាស់ទុំខ្លះនិយាយតំណាលថាក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើងសម័យពីដើមនៅខែត្រកំពង់សោម (ស្រុកកំពង់សោមខែត្រកោះកុងសម័យបច្ចុប្បន្ន) មានហ្វូងហង្សហើរមកចុះលេងទឹកម្តងៗដែរ, ប៉ុន្តែក្នុងសម័យបច្ចុប្បន្ននេះ ពុំដែលបានឮគេនិយាយថាមានហង្សទេ ។ ហង្ស នេះបើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ អ. ថ. ហង់សៈ, ដូចជា ហង្សគតិ ដំណើរនៃហង្ស, ដែលមានលំនាំដំណើរស្រដៀងនឹងហង្ស ។

ហង្សគាមិនី ស្រ្តីដែលមានលំនាំដំណើរស្រដៀងនឹងហង្ស ។ ហង្សនាទ សម្រែកហង្ស ។ ហង្សពាហៈ, –ពាហនៈ ឬ–រថ ដែលមានហង្សជាជំនិះ (ព្រះព្រហ្ម) ។ ហង្សមាលា ហ្វូងហង្ស (ប្រើជា ហង្សនិករ ក៏បាន) ។ ហង្សរាជ ស្តេចហង្ស ឬហង្សជាស្តេចនៃបក្សី (រាជហង្ស) ។ ហង្សសេតហង្សស្វេត សដូចសម្បុរស្លាបហង្ស ។ល។

យោងវចនានុក្រមខ្មែរច្បាប់អេឡិចត្រូនិច

បាយ​កក កាក​ខ្លាញ់ និង​ទឹក​ត្រី ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ 16 ខែ​កុម្ភៈ 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in អំពីសុភ័ក្ត្រ.
add a comment

រាប់ថាជាអាហារពិសេសមួយសម្រាប់ខ្មែរមួយចំនួន នោះគឺបាយកក។ តែដើម្បីឲ្យពិសេសជាងនេះទៅទៀតនេះគឺបាយកក លាយជាមួយកាកខ្លាញ់ និងទឹកត្រី។ តើអ្នកធ្លាប់ទទួលទានអាហារបែបនេះពីមុនមកទេ?

ពីដើមៗមិញ គេនិយមយកខ្លាញ់ជ្រូកមកចំហៀវដើម្បីយកទឹកខ្លាញ់របស់វាដើម្បីទៅធ្វើម្ហូបអាហារដទៃទៀត មានដូចជាចៀន ឆា ជាដើម។ ប្រេងសណ្ដែកដូចសម័យបច្ចុប្បន្នមិនទាន់មានវត្តមាននៅឡើយទេ។

បន្ទាប់ពីចំហៀវរួចហើយ កាកខ្លាញ់ទាំងនោះអាចទុកដើម្បីបរិភោគបានផងទៀត និងឆ្ងាញ់ម្យ៉ាងផងដែរ តែបើទទួលទានច្រើនមិនល្អទេ។ ដើម្បីឲ្យពិសេសនោះ លោកអ្នកសាកល្បងយកបាយកក មកទទួលទានជាមួយកាកខ្លាញ់ និងទឹកត្រីផង ស្រែខ្មុកអះអាងថាឆ្ងាញ់មួយបែប តែបើទទួលទានជាមួយបាយក្ដៅក៏ឃើញថាឆ្ងាញ់ម្យ៉ាងមួយបែបទៀតផងដែរ៕

បាយ (រូបតំណាង)

វត្ត​បវរ​និវេឝ​វិហារ ទី​សាង​ព្រះ​ផ្នួស​នៃ​មហា​ក្សត្រិយ៍​ខ្មែរ​ពីរ​ព្រះ​អង្គ ថ្ងៃពុធ 15 ខែ​កុម្ភៈ 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ภาษาไทย.
2 comments

វត្តបវរនិវេឝវិហារ (បវរនិវេសវិហារ) ឬ វត្តបវរនិវេឝរាជវរវិហារ (បវរនិវេសរាជវរវិហារ) [ថៃ៖ วัดบวรนิเวศวิหาร, วัดบวรนิเวศราชวรวิหาร] គឺជាព្រះអារាមហ្លួងមួយស្ថិតនៅឯក្រុងទេពមហានគរ ឬបាងកក នៃរាជអាណាចក្រថៃ។ វត្តនេះសាងឡើងក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមាធិវរស្រេដ្ឋមហាជេស្ដាបតិន្ទ្រ ព្រះន័ងក្លៅចៅយូហួ ឬរាមាទី៣។ វត្តនេះជាវត្តស្ថិតចំណុះគណៈធម្មយុត្តិកនិកាយ។

ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះនរោត្ដម ព្រះសុវណ្ណកោដ្ឋ

អ្វីដែលពិសេសនោះគឺវត្តនេះ គឺវត្តនេះជាអតីតនៃទីសាងព្រះផ្នួសនៃអតីតព្រះមហាក្សត្រិយ៍ខ្មែររហូតដល់ទីពីរព្រះអង្គ គឺព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះនរោត្ដម ព្រះសុវណ្ណកោដ្ឋ និងព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះសិរីសុវត្ថិ ព្រះរាជានុកោដ្ឋ។

កាលព្រះនគរខ្មែរធ្លាក់ដុនដាបរហូតដល់ស្ថិតជាចំណុះនៃនគរសៀមនោះ បណ្ដាព្រះញាតិវង្ស រួមទាំងព្រះអង្គរាជាវតី (ព្រះនាមព្រះបាទនរោត្ដម មុនឡើងគ្រងរាជ្យ) និងព្រះអង្គសិរីសុវត្ថិផង ទ្រង់បានទៅពំនាក់នឹងព្រះដំណាក់ខ្មែរឯព្រះរាជវាំងក្រុងបាងកក ហើយទ្រង់ (ព្រះករុណា ព្រះសុវណ្ណកោដ្ឋ) ក៏បានសាងព្រះផ្នួសជាព្រះភិក្ខុឯវត្តនេះចំនួនមួយព្រះវស្សាផងដែរ។ ឯព្រះនាម «នរោត្ដម» នេះក៏បានមកពីនាមប្បញ្ញត្តិរបស់ព្រះអង្គក្រោយបំពេញឧបសម្បទាជាភិក្ខុនោះឯង។

ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះសិរីសុវត្ថិ ព្រះរាជានុកោដ្ឋ

ដោយឡែកសម្ដេចព្រះអនុជាធិរាជនៃព្រះអង្គ គឺព្រះករុណាព្រះរាជានុកោដ្ឋ ឬហ្លួងព្រះ សិរីសុវត្ថិ នៃយើង ព្រះអង្គទ្រង់ក៏ធ្លាប់បានឧបសម្បទាជាព្រះភិក្ខុនៅឯវត្តនេះចំនួន១វស្សាផងដែរ នៅខណៈដែលទ្រង់មានព្រះឥស្សរិយយសជាសម្ដេចព្រះហរិរាជតណៃក្រៃកែវហ្វា (គ្រាព្រះជន្ម២៤វស្សា) ឬក្នុងប្រមាណ ព.ស.២៤០៧ (គ.ស.១៨៦៤)។

បើទោះបីជាកង់ប្រវត្តិសាស្ត្របានវិលទៅជាង១៤០ឆ្នាំទៅហើយក្ដី ស្លាកស្នាមខេមរបុត្រមិនទាន់ជាសាបរលាបណាស់ណាទេនៅក្នុងវត្តនេះ។ ប្រសិនបើលោកអ្នកសង្កេតគ្រប់ជ្រុងជ្រោយនៃវត្ត យើងនិងឃើញនូវអតីតនៃស្លាកស្នាមមួយចំនួនដែលបញ្ជាក់ពីអត្តសញ្ញាណនៃវត្តមានខ្មែរនៅក្នុងព្រះអារាមមួយនេះ ជាក់ស្ដែងដូចជា តួអក្សរបញ្ជាក់ពីឈ្មោះនៃវត្ត (ភាសាបាលី) ដែលឆ្លាក់នៅក្នុងបរិវេណក្លោងទ្វារចូលព្រះវិហារវត្ត ជាអក្សរខ្មែរថា «បវរនិវេសវិហារោ៕៚» (សូមមើលរូបខាងក្រោម) ជាតឹកតាងស្រាប់។

ក្រៅពីនោះ យើងសង្កេតឃើញមានចេតិយ៍ដែលធ្វើកំពូល ឬប្រាង្គរចនាបទខ្មែរ (អង្គរវត្ត) ផងទៀត ហើយដែលនៅពីក្រោមចេតីយ៍ មានតាំងព្រះបដិមារចនាបទខ្មែរចំនួនពីរព្រះអង្គផងដែរ។ ក្រៅពីនោះ នៅមានចេតិយ៍ច្រើនផ្សេងទៀត នៅក្នុងបរិវេណវត្តក៏សាងបែបគ្នានេះដែរ។

ដោយសារកាលវេលាយូរច្រើនឆ្នាំមកហើយ យើងមិនអាចដឹងឡើយថា អតីតព្រះមហាក្សត្រិយ៍ខ្មែរ ទ្រង់គង់ប្រថាប់នៅកុដិមួយណាក្នុងវត្តនេះទេ។ វត្តបវរនិវេឝវិហារ មានទីតាំងស្ថិតនៅមាត់ផ្លូវបវរនិវេសន៍ និងផ្លូវព្រះសុមេរុ សង្កាត់បវរនិវេស ខណ្ឌព្រះនគរ ក្រុងទេពមហានគរ (បាងកក) និងធ្លាប់ជាទីប្រថាប់របស់សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជថៃរហូតដល់ទី៤ព្រះអង្គផង៕៚

គេហទំព័រវត្ត www.watbowon.com


អក្សរឆ្លាក់ឈ្មោះវត្តជាតួអក្សរខ្មែរបុរាណ

ព្រះបដិមានៅក្នុងព្រះវិហារវត្ត

មនុស្សម្នាមកធ្វើបុណ្យវត្ត

ចេតីយ៍មានប្រាង្គអង្គរវត្ត

បដិមារចនាបទខ្មែរនៅក្នុងចេតីយ៍

ចេតីយ៍ផ្សេងទៀតក៏មានរចនាបទខ្មែរ

ជ្រុងមួយនៅក្នុងវត្ត

__________________________________________________________
អានផងដែរ៖
១. តាមស្នាមព្រះបាទាព្រះសុវណ្ណកោដ្ឋ៖ វត្តព្រះជេតុពនវិមលមង្គលារាម ទីបឋមបរមរាជាភិសេក
២. តាមស្នាមព្រះបាទាព្រះរាជានុកោដ្ឋ៖ វត្តបវរនិវេឝវិហារ

Repost: ឈ្មោះ​ទីក្រុង​ឥណ្ឌា​ក្នុង​វប្បធម៌​ខ្មែរ​បុរាណ ថ្ងៃអង្គារ 14 ខែ​កុម្ភៈ 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ប្រវត្តិសាស្ត្រ, អំពី​ភាសា, អំពីភាសា, អំពីស្រុកខ្មែរ.
add a comment



______________________________________________________
អានប្រកាសស្រដៀង
១. តើឥណ្ឌាពិតជាអ្នកផ្ដល់កំណើតដល់ខ្មែរមែនឬ?

%d bloggers like this: