jump to navigation

ថៃ​ចាត់​ព្រះ​រាជ​ពិធី​ចារឹក​ព្រះ​សុវណ្ណ​ប័ដ​ព្រះ​ចៅ​ផែន​ដី ថ្ងៃអង្គារ 23 ខែ​មេសា 2019

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ภาษาไทย.
4 comments

នានាប្រទេស៖ ក្រុងទេពមហានគរ, ស្យាមប្រទេស – នា​ថ្ងៃ​នេះ (​២៣ មេសា ២០១៩​) នៅ​ឯ​នគរ​ថៃ​​មាន​ប្រារព្ធ​ព្រះ​រាជ​ពិធី​ចារឹកព្រះ​សុវណ្ណ​ប័ដ ដួង​ព្រះ​រាជ​សម្ភព និង​ឆ្លាក់​ព្រះ​រាជ​លញ្ឆករ​ប្រចាំ​រជ្ជកាល​នៃ​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​អង្គ​ថ្មី សម្រាប់​ព្រះ​រាជ​ពិធី​បរម​រាជាភិសេក ដែល​នឹង​ចាត់​ធ្វើ​នៅ​ដើម​ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​២០១៩ ខាង​មុខ​នេះ​។ ព្រះ​រាជ​ពិធី​នេះ​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ធ្វើ​ឡើង​តាម​ទំនៀម​បូរាណ​នៃ​ប្រទេស​ថៃ នៅ​ឯ​បរិវេណ​នៃ​ព្រះ​ឧបោសថ វត្ត​​ព្រះស្រីរតនសាស្ដារាម ឬ​វត្ត​ព្រះ​កែវ​មរកត នៃ​ព្រះ​បរម​រាជ​វាំង​ក្រុង​បាងកក​។

57602860_1978301532274890_7053737799400292352_n57821852_1978301488941561_5921996075610144768_n58376265_1978301558941554_8592223139553869824_n58444595_1978301662274877_8822957144996315136_nUntitled-2

___________________________________________________
អានផងដែរ៖
១. អំពីវត្តព្រះស្រីរតនសាស្ដារាម ឬវត្តព្រះកែវនៃនគរថៃ
២. ថៃ​ចេញ​កំណត់​ការ​ព្រះ​រាជ​ពិធី​បរម​រាជាភិសេក រាមា​ទី​១០
៣. ទំនៀម​ប្រកប​ព្រះ​រាជ​ពិធី​បរម​រាជាភិសេក សម័យ​​ក្រុង​រតនកោសិន្ទ្រ ស្យាម​នគរ
៤. ត្រា​សញ្ញលក្សណ៍​ព្រះ​រាជ​ពិធី​បរម​រាជាភិសេក រាមា​ទី​១០
៥. ទំនៀម​ «​ព្រះ​សុវណ្ណ​ប័ដ​» នៅ​ក្នុង​ក្រុង​កម្ពុជា និង​សៀម

Advertisements

ថៃ​ចាត់​សម​ក្បួន​ព្យុហ​យាត្រា​ស្ថល​មាគ៌​នៅ​ទី​តាំង​ពិត​លើក​ទី​១ ថ្ងៃពុធ 17 ខែ​មេសា 2019

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ภาษาไทย.
add a comment

នានាប្រទេស៖ ក្រុងទេពមហានគរ, ស្យាមប្រទេស – នា​រសៀល​ថ្ងៃ​នេះ (​១៧ មេសា ២០១៩​) នៅ​ឯ​នគរ​ថៃ​មាន​ការ​ហាត់​សម​ជា​លើក​ដំបូង​នៅ​ទៅ​តាំង​ពិត សម្រាប់​ក្បួន​ព្យុហ​យាត្រា​ស្ថល​មាគ៌​ នៃ​ព្រះ​រាជ​ពិធី​បរម​រាជាភិសេក​សម្ដេចព្រះចៅយូហួមហាវជិរាលង្ករណ បតិន្ទ្រទេព្យវរាង្កូរ ឬ​រាមា​ទី​១០​​។

សម្រាប់​ក្បួន​សម​ថ្ងៃ​នេះ​មាន​កម្លាំង​នាយ​ទាហាន​មក​ពី​សាលា​ត្រៀម​ទាហាន ក្រុម​ទាហាន​មហា​ត្លិក​រាជ​វ័ល្លភ​រក្សា​ព្រះ​អង្គ កង​ទ័ព​ជើង​គោក កង​ទ័ព​ជើង​ទឹក កង​នគរ​បាល​ជាតិ និង​សំណាក់​ព្រះ​រាជ​វាំង រួម​ទាំង​អស់​ចំនួន​១.២៨៦​នាក់ ដោយ​មាន​ប្រវែង​សរុប​៤០៣,៥​​ម៉ែត្រ ដែល​ជា​ក្បួន​ដែល​វែង និង​ធំ​បំផុត​។

តាម​ព្រះ​រាជ​កំណត់​នៃ​កម្មវិធី ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​អង្គ​ថ្មី​របស់​ថៃ នឹង​យាង​​ក្នុង​ក្បួន​នេះ​នៅ​វេលា​ម៉ោង​១៦.៣០​នាទៅ នា​ថ្ងៃ​ទី​៥ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​២០១៩ ស្ដេច​ព្រះ​រាជ​ដំណើរ​ចេញ​ពី​ព្រះ​ទីន័ង​អាភរណ៍​ពិមោក្ខ​ប្រាសាទ នៃ​ព្រះ​បរម​រាជ​វាំង​ដើម្បី​ទៅ​ថ្វាយ​សក្ការៈ នា​វត្តបវរនិវេឝវិហារ ​វត្ត​រាជ​បពិធ​ស្ថិត​មហា​សីមារាម ​វត្ត​ព្រះ​ជេតុពន​វិមលមង្គលារាម តាម​លំដាប់ ដោយ​មាន​រយៈ​ចម្ងាយ​សរុប​៦,៧៧​គ.ម. ដែល​នឹង​ប្រើ​ថិរៈ​វេលា​ប្រមាណ​៤​ម៉ោង​និង​៣០​នាទី​៕

57106612_1969523936485983_5334421472658063360_n57277751_1969523819819328_6015521213273604096_n57313621_1969523913152652_5096366025444687872_n57551869_1969523816485995_2374173379092545536_n58003950_1969523859819324_8086443315420987392_n58019514_1969523843152659_7970365888601784320_n

_______________________________________________
អានផងដែរ៖
១. ទាហាន​ថៃ​ចាត់​សម​ក្បួន​​​ព្យុហ​យាត្រា​​ស្ថលមាគ៌​​ប្រទក្សិណ​ព្រះ​នគរ
២. អារាម​បី​នៅ​ក្នុង​ព្រះ​រាជ​ពិធី​បរម​រាជាភិសេក រាមា​ទី​១០

ទុង្សា​ទេវី​ទៅ​ដល់ស្យាម​ប្រទេស ថ្ងៃចន្ទ 15 ខែ​មេសា 2019

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ภาษาไทย.
2 comments

ក្បួន​ហែ​ទេព​ធីតា​សង្ក្រាន្ត ព្រះ​នាង​ទុង្សា​ទេវី បុត្រី​ទី​១​នៃ​កបិល​មហា​ព្រហ្ម នៅ​ទី​ក្រុង​បាងកក ប្រទេស​ថៃ​​។

____________________________________________________
ប្រកាសប្រហាក់ប្រហែល
១. ទុង្សា​ទេវី មក​ដល់​ក្រុង​កម្ពុជា
២. ទុង្សា​ទេវី​ទៅ​ដល់​ហ្លួង​ព្រះ​បាង នគរ​លាវ

មហាសង្ក្រាន្តថៃ ចុល្ល​សករាជ ១៣៨១ ថ្ងៃពុធ 10 ខែ​មេសា 2019

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ภาษาไทย.
1 comment so far

 ประกาศสงกรานต์
จุลศักราช 1381 พุทธศักราช 2562*
ปีกุน เอกศก จันทรคติเป็น ปกติมาส ปกติวาร สุริยคติเป็น ปกติสุรทิน
วันมหาสงกรานต์ ตรงกับ วันอาทิตย์ที่ 14 เมษายน เวลา 15 นาฬิกา 14 นาที 24 วินาที
จันทรคติ ตรงกับ วันอาทิตย์ ขึ้น ๑๐ ค่ำ เดือนห้า(๕) ปีกุน

นางสงกรานต์นามว่า นางทุงสะเทวี ทรงพาหุรัด ทัดดอกทับทิม อาภรณ์แก้วปัทมราช(ทับทิม) ภักษาหารอุทุมพร(ผลมะเดื่อ)
หัตถ์ขวาทรงจักร หัตถ์ซ้ายทรงสังข์ เสด็จนั่ง มาเหนือหลังครุฑ เป็นพาหนะ

เกณฑ์พิรุณศาสตร์

เกณฑ์พิรุณศาสตร์ ปีนี้ พฤหัสบดี เป็นอธิบดีฝน บันดาลให้ฝนตก 500 ห่า
ตกในเขาจักรวาล 200 ห่า ตกในป่าหิมพานต์ 150 ห่า ตกในมหาสมุทร 100 ห่า ตกในโลกมนุษย์ 50 ห่า

เกณฑ์ธาราธิคุณ

เกณฑ์ธาราธิคุณ ชื่อ ปฐวี(ธาตุดิน) น้ำอุดมสมบูรณ์ดี

เกณฑ์นาคราชให้น้ำ

เกณฑ์นาคราชให้น้ำ ปีกุน นาคราชให้น้ำ 5 ตัว ทำนายว่า ฝนต้นปีงาม กลางปีน้อย แต่ปลายปีมากแล ฯ

เกณฑ์ธัญญาหารชื่อ วิบัติ ข้าวกล้าในไร่นา จะเกิดกิมิชาติ คือ มีด้วงแมลงรบกวน ข้าวกล้า จะได้ผล 1 ส่วน เสีย 5 ส่วน
บ้านเมืองจะเกิดยุทธสงคราม จะฆ่าฟันกัน จะนิราชจากกัน จะฉิบหายเป็นอันมากแล ฯ

เถลิงศก จุลศักราช 1381

วันเถลิงศก ตรงกับ วันอังคารที่ 16 เมษายน เวลา 19 นาฬิกา 12 นาที 0 วินาที
จันทรคติ ตรงกับ วันอังคาร ขึ้น ๑๒ ค่ำ เดือนห้า(๕) ปีกุน

คำทำนาย

วันอาทิตย์ เป็นวันมหาสงกรานต์ : ไร่นาเรือกสวน เผือกมัน มิสู้แพงแล ฯ , วันจันทร์ เป็นวันเนา : เกลือจะแพง นางพระยาจะร้อนใจ มักจะเกิดความไข้ต่าง ๆ , วันอังคาร เป็นวันเถลิงศก : อำมาตย์มนตรีทั้งปวงจะอยู่เย็นเป็นสุข แม้จะต่อยุทธ์ด้วยปัจจามิตร ณ ที่ใด ๆ ก็จะมีชัยชนะทุกเมื่อแล ฯ , นางสงกรานต์ นั่ง : จะเกิดความเจ็บไข้ ผู้คนล้มตายและเกิดเหตุเภทภัยต่างๆ

ចំណាំ

  • *ថៃមិនបានផ្លាស់ប្ដូរពុទ្ធសករាជនៃរយៈពេលសង្ក្រាន្តទេ តែប្ដូរនៅថ្ងៃទី០១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២០ ឯណោះ

__________________________________________________
អានផងដែរ
១. មហាសង្ក្រាន្តថៃ ចុល្ល​សករាជ ១៣៨០
២. មហាសង្ក្រាន្តថៃ ពុទ្ធសករាជ ๒๕๖๐
៣. មហាសង្ក្រាន្តថៃ ពុទ្ធសករាជ ๒๕๕๙
៤. មហាសង្ក្រាន្តថៃ ពុទ្ធសករាជ ๒๕๕๘
៥. មហាសង្ក្រាន្តថៃ ពុទ្ធសករាជ ๒๕๕๗
៦. មហាសង្ក្រាន្តថៃ ពុទ្ធសករាជ ๒๕๕๖
៧. មហាសង្ក្រាន្តថៃ ពុទ្ធសករាជ ๒๕๕๕
៨. មហាសង្ក្រាន្តថៃ ពុទ្ធសករាជ ๒๕๕๔
៩. មហាសង្ក្រាន្តថៃ ពុទ្ធសករាជ ๒๕๕๓
១០. មហាសង្ក្រាន្តថៃ ពុទ្ធសករាជ ๒๕๕๒
១១. មហាសង្ក្រាន្តថៃ ពុទ្ធសករាជ ๒๕๕๑
១២. មហាសង្ក្រាន្តថៃ ពុទ្ធសករាជ ๒๕๕๐

“เกร็ดประวัติศาสตร์-การรื้อปราสาทขอม” สมัยรัชกาลที่ 4 ថ្ងៃសុក្រ 5 ខែ​មេសា 2019

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ប្រវត្តិសាស្ត្រ, ภาษาไทย.
add a comment

ปราสาทนครวัดจำลอง บนฐานไพทีข้างพระมณฑป วัดพระศรีรัตนศาสดาราม (ภาพถ่ายโดย นนทพร อยู่มั่งมี)

“พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ ๔Ž” ฉบับของเจ้าพระยาทิพากรวงศ์ (ขำ บุนนาค พ.๒๓๕๖๒๔๑๓ ค.๑๘๑๓๗๐มีเรื่องราวที่แปลกประหลาดและน่าสนใจอย่างยิ่ง เกี่ยวกับการรื้อปราสาทขอมในกัมพูชา เพื่อนำเข้ามาไว้ในสยามประเทศสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ กล่าวคือ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระราชดำริว่าให้ไปรื้อปราสาทหินนครวัดŽ ของกัมพูชาที่เมืองเสียมราฐ (เสียมเรียบเข้ามาไว้ในกรุงเทพฯ (และเพชรบุรีและได้ให้”พระสุพรรณพิศาล ขุนชาติวิชา ออกไปเที่ยวดูที่เมืองหลวง พระนครธมพระนครวัด กลับมากราบทูลว่ามีแต่ปราสาทใหญ่ๆ ทั้งนั้น จะรื้อเอาเข้ามาเห็นจะไม่ได้”

ลานหินสู่ประตูทางเข้าปราสาทนครวัด ภาพวาดลายเส้นโดยกิโอด์ จากรูปสเก๊ตช์ของมูโอต์

Žดังนั้น พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ก็เลยรับสั่งให้ไปรื้อ ปราสาทตาพรหมŽ ซึ่งมีขนาดย่อมกว่า ปราสาทหลังนี้ในปัจจุบัน จะเป็นที่นิยมชมชอบของบรรดานักท่องเที่ยวมาก (ที่จะกรี๊ดกร๊าดถ่ายรูปกันเพราะเป็นปราสาทที่ฝรั่งเศสหาได้บูรณะไม่ ปล่อยให้อยู่ในสภาพเดิมๆ มีต้นไม้และรากไม้(ต้นสปงโอบล้อมปกคลุมอยู่เต็มไปหมด และก็ดูเหมือนจะเป็นฉากถ่ายภาพยนตร์เรื่อง Tomb Raider ที่มีนางเอกสาวสวยสุดเซ็กซี่คือ แองเจลีนา โจลี นำแสดง

“พระราชพงศาวดารฯŽ” กล่าวต่อไปว่ามีการส่งคนออกไป ”๔ ผลัดๆ ละ ๕๐๐ คน ให้แบ่งเป็นกองชักลากบ้าง กองส่งบ้างตั้งพลีกรรมบวงสรวง ได้ลงมือรื้อปราสาทเมื่อ ณ วันเดือน ๖ ขึ้น ๙ ค่ำŽ” 

เหตุการณ์รื้อปราสาทด้วยจำนวนไพร่พลถึง ๒ พันคนนี้ เกิดขึ้นในปี พ.๒๔๑๐ (.๑๘๖๗ซึ่งตรงกับรัชสมัยของกษัตริย์กัมพูชา คือ สมัยของพระเจ้านโรดม ซึ่งครองราชย์ระหว่างปี พ.๒๔๐๒๔๗(หรือ ค.๑๘๕๙๑๙๐๔สมัยนั้น กัมพูชาตกต่ำอ่อนแอจนกลายเป็น ประเทศราชŽ ของทั้งสยามและเวียดนาม ก่อนที่จะหนีŽ ไปยอมรับการเป็นรัฐในอารักขาŽ (Protectorate) ของฝรั่งเศสเมื่อปี พ.๒๔๑๐ (.๑๘๖๗ในสมัยดังกล่าวเมืองเสียมราฐ (หรือเสียมเรียบและเมืองพระตะบอง ยังขึ้นโดยตรงกับทางกรุงเทพฯ โดยมีขุนนางท้องถิ่นตระกูล อภัยวงศ์Ž ปกครองอยู่ และพระสุพรรณพิศาล ขุนนางเมืองนี้นั่นแหละ ที่ถูกรับสั่งให้ไปเป็นหัวหน้าควบคุมการรื้อปราสาทตาพรหม

เราไม่ทราบเหตุผลเบื้องหลังที่แน่ชัดว่า ทำไมรัชกาลที่ ๔ ถึงโปรดจะให้รื้อปราสาทหินมหึมานั้นจากกัมพูชา ในช่วงนั้น สมัยดังกล่าวจะตรงกับการที่ฝรั่งเศสกำลังคืบคลานเข้ามาเขมือบดินแดนอินโดจีน โดยจะค่อยๆได้เวียดนาม กัมพูชา และลาวไปเป็นอาณานิคมตามลำดับ (โปรดสังเกตคำว่า อาณานิคมŽ กับคำว่า ประเทศราชŽ ซึ่งเป็นระบบที่แตกต่างกันของ ตะวันตกŽ กับ ตะวันออกŽ) และก็แข่งกับอังกฤษที่ได้เขมือบบางส่วนของพม่าและมลายูไปแล้ว ทำให้สยามตกอยู่ในฐานะกันชน (buffer) 

แต่ที่น่าสนใจก็คือ การรื้อถอนปราสาทหินครั้งนั้นล้มเหลว และพระราชพงศาวดารฯŽ กล่าวไว้อย่างน่าตกใจว่า มีเขมรประมาณ ๓๐๐ คนออกมาแต่ป่า เข้ายิงฟันพวกรื้อปราสาท ฆ่าพระสุพรรณพิศาลตายคน ๑ พระวังตายคน ๑ บุตรพระสุพรรณพิศาลตายคน ๑ ไล่แทงฟันพระมหาดไทย พระยกกระบัตรป่วยเจ็บหลายคน แต่ไพร่นั้นไม่ทำอันตรายแล้วหนีเข้าป่าไป

Žเป็นอันว่าในสมัยนั้น มีชาวกัมพูชาหรือเขมร ตั้งตัวเป็นเสมือน กองจรยุทธ์Ž และก็โกรธแค้นการลักลอบเข้าไปรื้อปราสาทของเขาถึงขนาด ยิงฟันŽ บรรดาขุนนางหัวหน้าที่ควบคุมไป ถึงกับล้มตายเป็นจำนวนมาก และก็เป็นเหตุทำให้พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ ต้องทรงระงับโครงการรื้อŽ ปราสาทหินดังกล่าว เปลี่ยนเป็นให้จำลองŽปราสาทนครวัดเล็กๆ ดังที่ พระราชพงศาวดารฯŽ ได้กล่าวไว้ว่า ให้ช่างกระทำจำลองตามที่ถ่ายเข้ามานั้น ขึ้นไว้ในวัดพระศรีรัตนศาสดารามจนทุกวันนี้Ž ซึ่งก็คือที่วัดพระแก้ว ในพระบรมมหาราชวัง นั่นเอง

ปราสาทนครวัดจำลอง

และเมื่อนายกรัฐมนตรีฮุนเซนมาเยือน นายกฯ ชาติชาย ชุณหะวัณ เมื่อปี พ.๒๕๓๒ (..๑๙๘๙ในช่วงของการเจรจาความเมืองยุคของการเปลี่ยนสนามรบให้เป็นสนามการค้าŽของอุษาคเนย์ ก็ยังขอแวะไปชมปราสาทจำลองนี้


หมายเหตุ ค้นคว้าเพิ่มเติมได้ใน ชาญวิทย์ เกษตรศิริวิถีไทย การท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม๒๕๔๐.

https://www.silpa-mag.com/history/article_8260

អារាម​បី​នៅ​ក្នុង​ព្រះ​រាជ​ពិធី​បរម​រាជាភិសេក រាមា​ទី​១០ ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ 4 ខែ​មេសា 2019

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ภาษาไทย.
4 comments

សម្រាប់​ព្រះ​រាជ​ពិធី​បរម​រាជាភិសេក​​សម្ដេចព្រះចៅយូហួមហាវជិរាលង្ករណ បតិន្ទ្រទេព្យវរាង្កូរ ឬ​រាមា​ទី​១០​របស់​ថៃ ដែល​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​នា​ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​២០១៩ ខាង​មុខ​នេះ មាន​ព្រះ​អារាម​ហ្លួង​ចំនួន​បី ដែល​សុទ្ធ​សឹង​តែ​ជា​ព្រះ​អារាម​ហ្លួង ថ្នាក់​ឯក នឹង​ត្រូវ​មាន​កិត្តិយស​ជា​ពិសេស​នៅ​ក្នុង​ព្រះ​រាជ​ពិធី នោះ​គឺ​ការ​ចូល​ប្រកាស​ព្រះ​កាយ​នៃ​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​អង្គ​ថ្មី​របស់​នគរ​នេះ ជា​ពុទ្ធមាមកៈ​។

វត្ត​ទាំង​បី​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​បាងកក នោះ គឺ ១. វត្ត​បវរ​និវេសរាជ​វរវិហារ​ ២. វត្ត​រាជ​បពិធ​ស្ថិត​មហា​សីមារាម​រាជវរវិហារ និង​ ៣. វត្ត​ព្រះ​ជេតុពន​វិមលមង្គលារាម​រាជ​វរ​មហាវិហារ​​។ ក្នុង​ព្រះ​រាជ​ដំណើរ​យាង​ទៅ​កាន់​វត្ត​ទាំង​៣​នោះ គឺ​តាម​ក្បួន​​ព្យុហ​យាត្រា​​ស្ថលមាគ៌​​ ដែល​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​​​ព្រះ​រាជ​ពិធី​ប្រទក្សិណ​ព្រះ​នគរ ក្នុង​ព្រះ​រាជ​ពិធី​បរម​រាជាភិសេក​។

អំពី​វត្តបវរនិវេឝវិហារ

វត្តបវរនិវេឝវិហារ (បវរនិវេសវិហារ) ឬ វត្តបវរនិវេឝរាជវរវិហារ (បវរនិវេសរាជវរវិហារ) [ថៃ៖ วัดบวรนิเวศวิหาร, วัดบวรนิเวศราชวรวิหาร] មាន​ឈ្មោះ​ដើម​ថា​វត្ត​ថ្មី ជា​ព្រះ​អារាម​ហ្លួង​ថ្នាក់​ឯក ប្រភេទ​រាជ​វរ​វិហារ​ ស្ថិត​ឯក្រុងទេពមហានគរ ឬបាងកក នៃរាជអាណាចក្រថៃ។ វត្តនេះសាងឡើងក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមាធិវរស្រេដ្ឋមហាជេស្ដាបតិន្ទ្រ ព្រះន័ងក្លៅចៅយូហួ (ថៃ៖ พระบาทสมเด็จพระปรมาธิวรเสรฐมหาเจษฎาบดินทร์ พระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว) ឬរាមាទី៣អាន​ផង​ដែរ​ ៖ តាម​ស្នាម​ព្រះ​បាទា​ព្រះ​រាជានុកោដ្ឋ៖ វត្ត​បវរ​និវេឝ​វិហារ 

ภาพมุมสูง-วัดบวรนิเวศวิหาร4

អំពី​វត្ត​រាជ​បពិធ​ស្ថិត​មហា​សីមារាម

វត្ត​រាជ​បពិធ​ស្ថិត​មហា​សីមារាម ជា​ព្រះ​អារាម​ហ្លួង​ថ្នាក់​ឯក ប្រភេទ​រាជ​វរ​វិហារ (ថៃ ៖ วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม) សាង​ឡើង​ដោយ​ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​ចុលចម​ក្លៅ​ចៅ​យូហួ ឬ​រាមា​ទី​៥ នៃ​រាជ​វង្ស​ចក្រី​ថៃ កាល​ពី​គ្រា​គ.ស.​១៨៦៩​។

ภาพมุมสูง-วัดบวรนิเวศวิหาร4

អំពី​វត្ត​ព្រះ​ជេតុពន​វិមលមង្គលារាម

វត្ត​ព្រះ​ជេតុពន​វិមល​មង្គលារាម​រាជ​វរ​មហា​វិហារ (ថៃ៖ วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร) ឬ​វត្ត​ពោធិ៍ (ថៃ​៖ วัดโพธิ์) ជា​ព្រះ​អារាម​ហ្លួង​ថ្នាក់​ឯក ប្រភេទ​រាជ​វរ​មហា​វិហារ ជា​វត្ត​ដ៏​សំខាន់​មួយ​របស់​រាជ​អាណាចក្រ​ថៃ និង​ជា​វត្ត​ប្រចាំ​រជ្ជកាល​ទី​១ (​ព្រះ​មហាក្សត្រិយ៍​ថៃ ក្រុង​រតន​កោសិន្ទ្រ​) និង​មិន​ត្រឹម​ប៉ុណ្ណោះ​សោត វត្ត​នេះ​ប្រៀប​ដូច​ជា​សាកល​វិទ្យាល័យ​ដំបូង​បង្អស់​របស់​ប្រទេស​ថៃ​ទៀត​ផង​។ វត្ត​នេះ​ត្រូវ​បាន​អង្គការ​យូណេស្កូ​ចុះ​ជា​បេតិកភណ្ឌ​ពិភព​លោក ប្រចាំ​ភូមិ​ភាគ​អាស៊ី​ប៉ាស៊ីហ្វិក កាល​ពី​ខែ​មីនា ព.ស.​២៥៥១ ទៀត​ផង​។ ក្រៅ​ពី​វត្ថុ​មាន​តម្លៃ​ច្រើន​រាប់​មិន​អស់​នៅ​ក្នុង​ទី​អារាម​នេះ វត្ត​នេះ​ក៏​ជា​ទី​ប្រតិស្ឋាន​ព្រះ​ចេតិយ៍​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​ជា​ច្រើន​ព្រះ​អង្គ​ផង​ទៀត​។ អាន​ផង​ដែរ​ ៖ តាម​ស្នាម​ព្រះ​បាទា​ព្រះ​សុវណ្ណ​កោដ្ឋ​៖ វត្ត​ព្រះ​ជេតុពនវិមល​មង្គលារាម ទី​បឋម​បរម​រាជាភិសេក

ภาพมุมสูง-วัดบวรนิเวศวิหาร4

_______________________________________________
អានផងដែរ៖
១. ថៃ​ចេញ​កំណត់​ការ​ព្រះ​រាជ​ពិធី​បរម​រាជាភិសេក រាមា​ទី​១០
២. ទំនៀម​ប្រកប​ព្រះ​រាជ​ពិធី​បរម​រាជាភិសេក សម័យ​​ក្រុង​រតនកោសិន្ទ្រ ស្យាម​នគរ
៣. ត្រា​សញ្ញលក្សណ៍​ព្រះ​រាជ​ពិធី​បរម​រាជាភិសេក រាមា​ទី​១០
៤. ទី​តាំង​ទាំង​១៧ ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ពិធី​ចម្រើន​ទឹក​ព្រះ​ពុទ្ធ​មន្ត និង​ទឹក​ពេទ​មន្ត ​សម្រាប់​ព្រះ​រាជ​ពិធី​មុទ្ធាភិសេក ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​ថៃ
៥. ទាហាន​ថៃ​ចាត់​សម​ក្បួន​​​ព្យុហ​យាត្រា​​ស្ថលមាគ៌​​ប្រទក្សិណ​ព្រះ​នគរ
៦. ថៃ​ចាត់​សម​ក្បួន​ព្យុហ​យាត្រា​ស្ថល​មាគ៌​នៅ​ទី​តាំង​ពិត​លើក​ទី​១

“ตำรวจ”มาจากไหน? ทำไมเรียก“ตำรวจ”? ฟังจาก“จิตร ภูมิศักดิ์” ថ្ងៃសៅរ៍ 30 ខែ​មីនា 2019

Posted by សុភ័ក្ត្រ in អំពី​ភាសា, អំពីភាសា, ภาษาไทย.
add a comment

จิตร ภูมิศักดิ์ ถ่ายที่หน้าปราสาทนครวัด

อากาศคงคา กล่าวไว้ในเรื่อง ‘ประวัติตำรวจ’ ตอนหนึ่งว่า ‘ตำรวจ’ เป็นคำที่คิดตั้งขึ้นสมัยพระเจ้าบรมไตรโลกนารถ ข้อความนี้เป็นเนื้อหาสำคัญที่จะบันทึกต่อไป.

๑. ‘ตำรวจ’ เป็นคำที่แผลงมาจาก ‘ตรวจ’ เป็นภาษาเขมรมาแต่เดิมมิใช่เป็นคำที่ไทยเราคิดขึ้นแล้วเขมรยืมไปใช้ หากเป็นคำเขมรที่ไทยยืมมา พยานที่ว่าคำทั้งสองนี้เป็นภาษาเขมรก็คือตัว ‘จ’ สะกด ถ้าเป็นคำไทยแล้ว คำสองคำนี้จะต้องมีรูปเป็น ‘ตรวด’ และ ‘ตำรวด’ (ด สะกด) เพราะหลักของไทยมาตรากด ต้องใช้ตัว ‘ด’ สะกดเสมอ ไม่ใช้ จ, ช, ฎ, ฏ, ฐ, ฑ, ถ, ท, ศ ฯลฯ สะกดเลย (หากจะมีบ้างก็เป็นกรณีพิเศษที่เรามาดัดแปลงใช้เข้ากับความนิยมของอักขรวิธีเขมรและมคธสันสกฤตในชั้นหลัง)

๒. ‘ตำรวจ’ เป็นคำที่เขมรคิดแผลงใช้กันมาแต่โบราณครั้งแรกสร้างนครธมเป็นราชธานี (พ.ศ. ๑๔๓๒) ยังมีคำสัตย์สาบานของตำรวจเขมรโบราณจารึกปรากฏอยู่ที่ประตูพระราชวังมนนครธมจนบัดนี้ แสดงว่า ‘ตำรวจ’ เป็นคำที่มีใช้มาในกัมพูชาประเทศก่อนแล้ว ไทยจึงขอยืมมาใช้ มิใช่ไทยจะเป็นผู้คิดขึ้นในสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนารถดังที่ ‘อากาศคงคา’ กล่าวไว้

๓. ในประเทศไทย ศิลาจารึกภาษาเขมรที่พบ ณ เมืองลพบุรี ซึ่งพวกเขมรจารึกไว้ (แต่ครั้งเป็นใหญ่ครอบครองดินแดนแถบลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา) ในราว พ.ศ. ๑๕๖๕-๑๖๐๐ (คือศิลาจารึกหลักที่ ๒๐ และ ๒๑ ใน ‘ประชุมจารึกสยาม’ ภาคที่ ๒ จารึกกรุงทวารวดี เมืองละโว้ และเมืองประเทศราชขึ้นแก่กรุงศรีวิชัย ของศาสตราจารย์ยอช เซเดส์) ก็ปรากฏว่ามีขุนนางพวก ‘ตำรวจ’ ประจำอยู่ ณ เมืองละโว้ เรียกในจารึกว่า ‘ตมฺรฺวจวิษย’ (ตำรวจวิษัย) ตัวอักษรในจารึกเป็นดังรูปนี้

trvs‘ตำรวจวิษัย’ นี้ ศาสตราจารย์ยอช เซเดส์ สันนิษฐานไว้ว่า “เห็นจะเป็นตำแหน่งข้าราชการในราชสำนักซึ่งว่าราชการเมือง”

๔. คำว่า ‘ตำรวจวิษัย’ นั้น ผู้บันทึกเข้าใจว่าจะเป็นชื่อตำรวจประเภทหนึ่งของเขมร อย่างตำรวจของเราก็มีประเภท ภูธร และนครบาล (หรือ ภูธร และ ภูบาล ตามทำเนียมเดิม) ที่กล่าวเช่นนี้เป็นเพราะสังเกตได้จากคำ ‘วิษัย’ ซึ่งแปลว่า เมือง, เขต, แดน ตำรวจวิษัยก็คือตำรวจในเมืองหรือประจำเมืองคือพวกนครบาลอย่างนี้กระมัง? ในจารึกภาษาเขมรที่ปราสาทสด๊อกก๊อกธม จารึกราว พ.ศ. ๑๕๐๐-๑๖๐๐๑ มีตำแหน่งขุนนางเขมรตำแหน่ง ๑ เรียกว่า โฉลญ (เฉฺลาญ์) มี ๒ ประเภทคือ โฉลญพลคู่กับโฉลญวิษัย (เฉฺลาญ์วล-เฉฺลาญ์วิษย) ด้วยเหตุนี้จึงเข้าใจว่า ‘ตำรวจวิษัย’ เป็นประเภท ๑ ของขุนนางตำรวจ คงจะเป็นคู่กันกับ ‘ตำรวจพล’ พล แปลว่า ทหาร, กำลัง, ตำรวจพลก็คือตำรวจที่ทำหน้าที่เกี่ยวกับการปราบปรามใช้กำลังคล้ายทหารจะลองแบ่งออกเป็นประเภทดังนี้

ก. ตำรวจวิษัย : คือตำรวจพวกที่ทำการดูแลทุกข์สุขของราษฎรภายในเมืองหรือภายในประเทศ ทำนองข้าราชการตำรวจกึ่งพลเรือน บางทีตำรวจวิษัยอาจจะทำหน้าที่เป็นข้าราชการพลเรือนโดยตรงก็ได้ อย่างเช่นตอนแรกสร้างกรุงศรีอยุธยาก็ปรากฏในพระราชพงศาวดารว่าพระเจ้าอู่ทองโปรดให้สร้าง ‘ขุนตำรวจ’ ไปตรวจที่ทางทำเลจะสร้างพระนคร ถ้าว่าอย่างจีนก็อาจจะเป็นฝ่าย ‘บุ๋น’

ข. ตำรวจพล : เห็นจะเป็นพวกใช้กำลังปราบปรามทั้งภายในและภายนอกอาณาจักร เวลาสงครามก็ออกทำการรบอย่างทหารด้วย เช่นเดียวกับตำรวจของไทยสมัยก่อนเวลามีสงครามก็ออกรบเสมอ เช่น พระยาอภัยรณฤทธิ์ (จางวางกรมพระตำรวจขวา) เป็นต้น ถ้าจะเทียบอย่างจีนก็เป็นฝ่าย ‘บู๊’

๕. ตามที่ผู้บันทึกแบ่งตำรวจออกเป็น ๒ ประเภทคือ ตำรวจพลและตำรวจวิษัยนั้นเป็นเพียงเดา ไม่รับรองว่าจะถูก เพราะยังไม่มีเวลาค้นศิลาจารึกเขมรได้ทั่วถึง ว่ามีตำรวจพลคู่กับตำรวจวิษัยหรือไม่ ด้วยการบันทึกนี้กระทำโดยกระทันหัน.

อนึ่ง นอกจากจะมีหลักฐานอ้างอิงว่าตำแหน่งโฉลญยังมีโฉลญวิษัยคู่กับโฉลญพลแล้ว ในจารึกเขมรโบราณยังมีตำแหน่ง โขลญ (เขฺลาญ์) อีกตำแหน่ง ๑ ซึ่งเคยพลว่ามีโขลญพล (เขฺลาญ์วล) อาจจะเป็นคู่กับโขลญวิษัยก็ได้ แต่ผู้บันทึกยังไม่เคยพบคำโขลญวิษัย.

อย่างไรก็ตาม เมื่อตำแหน่งโฉลญยังมีโฉลญพล โฉลญวิษัยแล้ว ตำแหน่งโขลญพลที่ได้พบจึงน่าจะเป็นคู่กับโขลญวิษัย และตำแหน่งตำรวจวิษัยที่ได้พบแล้วก็น่าจะมีตำรวจพลเป็นคู่.

๖. ศิลาจารึกภาษาเขมรที่พบที่จังหวัดลพบุรี (คือหลักที่ ๒๑ ในประชุมจารึกสยามภาค ๒) มีคำ ‘โฉลญตำรวจวิษัย’ (เฉฺลาญ์ตมฺรฺจจ์วิษย) เห็นจะเป็นยศตำรวจชั้นสูงขึ้นขึ้นไปอีกจึงเอาตำแหน่ง โฉลญ กับ ตำรวจ รวมกันเป็นตำแหน่งเดียว การรวมตำแหน่งหรือบรรดาศักดิ์สองที่เข้าด้วยกันเป็นบรรดาศักดิ์ใหม่สูงขึ้นไปนั้นเขมรโบราณนิยมมาก เช่น มรตาญ (มฺรตาญ์) เป็นตำแหน่ง ๑ โขลญตำแหน่ง ๑ เอามารวมกันเป็นตำแหน่งใหม่ว่า ‘มรตาญโขลญ’

อนึ่ง ตำแหน่งขุนนางเขมรโบราณนั้น ตามที่ได้พบในจารึกบรรดาศักดิ์มักจะตั้งล้อกันขึ้นไป เช่น เตง-เสฺเตง-กมฺสเตง-เสตงอัญ-กมฺรเตง-กมฺรเตงอัญ-โลญ-โฉลญ-โขลญ ดังนี้เป็นต้น.

ด้วยเหตุนี้ตำแหน่ง ‘โฉลญตำรวจ’ จึงควรจะเป็นตำแหน่งเหนือ ‘ตำรวจ’ ขึ้นไปอีกชั้น ๑ แต่ก็ยังไม่แน่นัก ‘โฉลญตำรวจ’ อาจเป็นบรรดาศักดิ์ทั้งตำรวจและพลเรือน ซึ่งบุคคลผู้เดียวได้รับยศทั้งสองฝ่าย อย่างอำมาตย์เอก พระยา- – -หรือ พลเอก พระยา- – -ของเราก็ได้.

๗. สรุปแล้วจะเห็นได้ชัดว่า ตำรวจมิใช่คำที่ไทยคิดขึ้นใหม่ในสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนารถ และขุนนางพวก ‘ตำรวจ’ มีมาในเมืองเขมรก่อน.

การปกครองบ้านเมืองของไทยสมัยต้นอยุธยานั้น เป็นที่ทราบกันดีแล้วว่า เอาแบบอย่างเขมรมาปรับปรุงใช้เป็นส่วนมาก ดังนั้นจึงเป็นที่เชื่อได้ว่าเราได้อย่างขุนนางตำรวจมาจากเขมร แม้ทางราชการทหาร ตำแหน่งหรือคำ ‘กระลาโหม’ ของเราก็เคยมีมาแล้วในประเทศเขมรครั้งนครธม ซึ่งจารึกภษาเขมรเรียกว่า ‘พระกระลาโหม’ (วฺระกฺลาเหาม์)

เชิงอรรถ

๑. สนใจเชิญดู Le Cambodge Vol.II : Les provinces Siamoises par Etienne Aymonier หรือ Bulletin de L’ecole Française D’extreme Orient, Tome XV 1915.


ที่มา: นิตยสารศิลปวัฒนธรรม ฉบับธันวาคม 2547

https://www.silpa-mag.com/history/article_4888

%d bloggers like this: