jump to navigation

ប្រកាស​ស្ដី​អំពី​ការ​បញ្ឈប់​ទំនៀម «លូន​ក្រាប​» នៅ​នគរ​ថៃ (​ត​ចប់​) ថ្ងៃពុធ 16 ខែសីហា 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ภาษาไทย.
2 comments

កកន​៖ កាល​ពី​ដើម​ខែ​នេះ ខ្ញុំ​បាន​ធ្វើ​ការ​បក​ប្រែ និង​ដាក់​ប្រកាស​មួយ​ស្ដី​អំពី​ការ​បញ្ឈប់​ទំនៀម «លូន​ក្រាប​» នៅ​នគរ​ថៃ​ ដែល​​ប្រោស​ព្រះ​រាជ​ទាន​ជា​ព្រះ​រាជ​ប្បញ្ញត្តិ​ដោយ ​ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​បរមិន្ទ្រ​មហា​ចុឡាលង្ករណ៍ ព្រះ​ចុលចមក្លៅ​ចៅ​យូ​ហួ ឬ​រាមា​ទី​៥ របស់​ថៃ​។ ដោយ​ឃើញ​ថា​ប្រកាស​ជា​ព្រះ​រាជ​ប្បញ្ញត្តិ​ចេញ​ដោយ មាន​ខ​សំខាន់​ៗ យ៉ាង​លម្អិត​ស្ដី​អំពី​ក្រឹត្យ​ក្រម​អនុវត្ត​របស់​​បុគ្គល​ទូទៅ​ចំពោះ​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍ ព្រះ​រាជ​វង្សានុវង្ស និង​អ្នក​ធំ​ផង​ឯ​ទៀត​នោះ ស្រែ​ខ្មុក​សូម​ធ្វើ​ការ​បក​ប្រែ​ភាគ​បញ្ចប់​នៃ​ព្រះ​រាជ​ប្បញ្ញត្តិ​នេះ ដើម្បី​ទុក​ជូន​ជា​ការ​ស្វែង​យល់ និង​សិក្សា​បន្ត​ទៀត​ ដូច​ត​ទៅ​នេះ​៖

ព្រះ​រាជ​ប្បញ្ញត្តិ

ខ​១ ព្រះ​បរម​វង្សានុវង្ស និង​ខ្ញុំ​រាជ​ការ​ផ្នែក​ទាហាន ស៊ីវិល អ្នក​ធំ អ្នក​តូច​ទាំង​ពួង​ ពេល​ដែល​នឹង​ចូល​គាល់​ទូល​ល្អង​ធុលី​ព្រះ​បាទ​ក្នុង​ព្រះ​ទីន័ង ឬ​កន្លែង​នានា​ឯ​ទៀត ដែល​ព្រះ​អង្គ​ស្ដេច​យាង​ទៅ នៅ​ពេល​ដើរ​ចូល​ទៅ​ដឹង​ខាង​មុខ​ព្រះ​ទី​ន័ង​ហើយ ឲ្យ​ឱន​ក្បាល​ថ្វាយ​គំនាប់​មួយ​ដង រួច​ទើប​ដើរ​ទៅ​ឈរ​នៅ​កន្លែង​ដែល​ខ្លួន​ចូល​គាល់​។ នៅ​ពេល​ទៅ​ដល់​កន្លែង​ឈរ​គាល់​ហើយ ឲ្យ​ឱន​ក្បាល​ថ្វាយ​គំនាប់​មួយ​ដង​ទៀត ហើយ​ឈរ​ឲ្យ​រៀប​រយ​ជា​ធម្មតា​។ ហាម​មិន​ឲ្យ​ដើរ​ទៅ​ដើរ​មក និង​ឈរ​បែរ​មុខ​បែរ​ក្រោយ​នៅ​ពេល​ដែល​ស្ដេច​យាង​ចេញ និង​មិន​ឲ្យ​ឈរ​យក​ដៃ​ក្រពាត់​ក្រោយ និង​ខ្វែង​ជើង និង​យក​ដៃ​ទៅ​ចង្អុល​ជញ្ជាំង ឬ​សសរ ឬ​ទី​នានា និង​ជក់​បារី សើច និយាយ​គ្នា​សំឡេង​ខ្លាំង នៅ​ចំពោះ​មុខ​ព្រះ​ទី​ន័ង ឲ្យ​ឈរ​ឲ្យ​រៀប​រយ​តាម​លំដាប់​បណ្ដា​ស័ក្ដិ​អ្នក​ធំ អ្នក​តូច​។ បើ​មាន​កិច្ច​រាជការ​ដែល​នឹង​ត្រូវ​ក្រាប​បង្គំ​ទូល​​ព្រះ​ករុណា ហើយ​ឲ្យ​ដើរ​ចេញ​ពី​ទី​គាល់ ឈរ​ត្រង់​មុខ​ព្រះ​ទី​ន័ង ឱន​ក្បាល​ថ្វាយ​គំនាប់ រួច​ទើប​ក្រាប​​បង្គំ​ទូល​ព្រះ​ករុណា​។ នៅ​ពេល​ដែល​ចប់​សេចក្ដី​ដែល​ក្រាប​បង្គំ​ទូល​ព្រះ​ករុណា​ហើយ ឲ្យ​ឱន​ក្បាល​ថ្វាយ​គំនាប់​ទើប​ឲ្យ​ដើរ​ថយ​ក្រោយ​មក​ឈរ​​គាល់​នៅ​កន្លែង​ដើម​វិញ​។ ប្រសិន​បើ​ត្រូវ​ថ្វាយ​ព្រះ​ចុតហ្មាយ ឬ​របស់​អ្វី​មួយ ចំពោះ​ព្រះ​ហស្ត សម្ដេច​ព្រះ​ចៅ​យូហួ ឲ្យ​កាន់​ដៃ​ទាំង​ពីរ ដើរ​ត្រង់​ចូល​ទៅ ដល់​មុខ​ព្រះ​ទី​ន័ង​ល្មម​សម​គួរ ឱន​ក្បាល​ចុះ​ថ្វាយ​គំនាប់​សិន ទើប​ថ្វាយ​វត្ថុ​នោះ​ចំពោះ​ព្រះ​ហស្ត​។ បើ​ថ្វាយ​វត្ថុ​នោះ​ស្រេច​រួច​រាល់​ហើយ ឲ្យ​ដើរ​ថយ​ក្រោយ ប្រសិន​បើ​ទី​ជិត​ឲ្យ​ថយ​ក្រោយ​៣​ជំហាន ឬ​៥​ជំហាន ល្មម​សម​គួរ​។ ប្រសិន​បើ​ទី​ឆ្ងាយ​ឲ្យ​ថយ​ក្រោយ​ចេញ​មក​៧​ជំហាន​ ទើប​ត្រឡប់​ក្រោយ​ដើរ​ទៅ​ទី​កន្លែង​ដើម​។ ប្រសិន​បើ​មាន​ព្រះ​បរម​រាជ​ឱង្ការ​តម្រាស់​ដោយ​​បុគ្គល​ណា​ម្នាក់​ដែល​ឈរ​នៅ​ទីគាល់​នោះ ក៏​ឲ្យ​អ្នក​នោះ​ឈរ​នៅ​កន្លែង​ដដែល ឱន​ក្បាល​ថ្វាយ​គំនាប់​ហើយ ទើប​ទទួល​ព្រះ​បរម​រាជ​ឱង្ការ​។ នៅ​ពេល​ទទួល​ព្រះ​បរម​រាជ​ឱង្ការ ក្រាប​បង្គំ​ទូល អស់​សេចក្ដី​ហើយ​ក៏​ឲ្យ​ឱន​ក្បាល​ថ្វាយ​គំនាប់​។ ដោយ​ឡែក​ព្រះ​បរម​វង្សា​នុវង្ស​និង​ខ្ញុំ​​ទូល​ល្អង​ធុលី​ព្រះ​បាទ​អ្នក​ធំ អ្នក​តូច​ទាំង​ពួង ដែល​បាន​ចូល​មក​ឈរ​គាល់ ក្នុង​វេលា​ដែល​ស្ដេច​យាង​ចេញ​មក​នោះ បើ​មាន​ព្រះ​បរម​រាជ​ឱង្ការ ប្រោស​ព្រះ​រាជ​ទាន​កៅអី​ឲ្យ​អង្គុយ​ទើប​អង្គុយ​បាន​។ ហាម​មិន​ឲ្យ​អង្គុយ​ចុះ​ផ្ទាល់​នឹង​កម្រាល និង​អង្គុយ​លើ​កៅអី ឬ​អង្គុយ​នៅ​កន្លែង​ណា​ផ្សេង​ៗ​តាម​ចិត្ត​ចង់ នៅ​វេលា​ដែល​ស្ដេច​យាង​ចេះ​ចំពោះ​មុខ​ព្រះ​ទី​ន័ង​ និង​អ្នក​ដែល​ទ្រង់​ព្រះ​ករុណា ប្រោស​ឲ្យ​អង្គុយ​កៅអី​គាល់​នោះ អង្គុយ​ឲ្យ​ជា​ធម្មតា ហាម​មិន​ឲ្យ​លើក​ជើង​ឡើង​លើ​កៅអី​ និង​បោះ​ចុង​ជើង​ចុះ​ឡើង ធ្វើ​កិរិយា​រក​ភាព​ស្រួល​សប្បាយ​ឲ្យ​លើស​ពី​កិរិយា​អង្គុយ​ជា​ធម្មតា​ជា​ដាច់​ខាត​។ នៅ​ពេល​ស្ដេច​យាង​ចេញ​មក​ឲ្យ​ឈរ​ឡើង​ថ្វាយ​គំនាប់​ស្រប​គ្នា តែ​ភ្ញៀវ​ស្រុក​ប្រទេស​រាជ នៅ​ពេល​ចូល​គាល់​ទូល​ល្អង​ធុលី​ព្រះ​បាទ ឲ្យ​ធ្វើ​កិរិយា​គារវៈ តាម​ភេទ​ស្រុក​ទេស​របស់​ខ្លួន​សិន នៅ​ពេល​ព្រះ​ករុណា​ប្រោស​ឲ្យ​ឈរ ទើប​ឈរ​បាន​។

ខ​២ ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​ចៅ​យូហួ ស្ដេច​ព្រះ​រាជ​ដំណើរ​ចេញ ប្រថាប់​នៅ​កន្លែង​ណា​មួយ​ ខ្ញុំ​រាជការ​និង​មហាត​លិក​​ដែល​គាល់​ទូល​ល្អង​ធុលី​ព្រះ​បាទ​​នៅ​ទី​នោះ បើ​ទោះ​បី​ស្ដេច​ចេញ​ប្រថាប់​យឺត​យូរ​ច្រើន​ម៉ោង​ក្ដី ក៏​ហាម​មិន​ឲ្យ​ខ្ញុំ​រាជ​ការ និង​មហា​តលិក​ដែល​ឈរ​គាល់​នៅ​ទី​នោះ អង្គុយ​ចុះ​នៅ​ទី​កន្លែង​ណា​មួយ​ជា​ដាច់​ខាត លើក​លែង​តែ​ជា​ទី​កំបាំង​​ព្រះ​នេត្រ​សម្ដេច​ព្រះ​ចៅ​យូហួ​ទើប​អង្គុយ​បាន​។ និង​នៅ​ពេល​ដែល​ស្ដេច​យាង​ចេញ​​ទ្រង់​ប្រថាប់​នៅ​​កន្លែង​ណា​មួយ​នោះ ខ្ញុំ​រាជ​ការ និង​មហា​តលិក ឈរ​គាល់​នៅ​ក្នុង​ទី​ដោយ​លំដាប់​ហើយ អ្នក​ដែល​នឹង​ចូល​មក​គាល់​ទូល​ល្អង​ធុលី​ព្រះ​បាទ​ជា​ក្រោយ​ ដែល​មិន​បាន​មាន​រាជការ​ដែល​នឹង​ក្រាប​បង្គំ​ទូល​ព្រះ​ករុណា ហាម​មិន​ឲ្យ​ដើរ​កាត់​មុខ​ព្រះ​ទី​ន័ង នឹង​ដើរ​កាត់​មុខ​ខ្ញុំ​រាជ​ការ​ដែល​ឈរ​គាល់​មុន​នោះ​។ ឲ្យ​ដើរ​ជៀស​ចូល​ឈរ​តាម​តំណែង​របស់​ខ្លួន​ដែល​គួរ​នឹង​ឈរ លើក​លែង​តែ​អ្នក​ដែល​ទទួល​ព្រះ​បរម​រាជ​ឱង្ការ ទើប​ដើរ​កាត់​មុខ​ក្រុម​ខ្ញុំ​រាជ​ការ​ឯ​ទៀត​បាន​។

ខ​៣ សម្ដេច​ព្រះ​ចៅ​យូហួ ស្ដេច​ព្រះ​រាជ​ដំណើរ ទៅ​តាម​ស្ថល​មារគ៍ (​កកន​៖ ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​តាម​ផ្លួវ​គោក​) ខ្ញុំ​រាជ​ការ និង​រាស្ត្រ​ប្រុស​ស្រី ដែល​នឹង​មក​មើល​ក្បួន​ស្ដេច​ព្រះ​រាជ​ដំណើរ​នោះ​ក្ដី ទោះ​បី​ទ្រង់​ដំរី ទ្រង់​សេះ ទ្រង់​រថ ឬ​ទ្រង់​ព្រះ​ទីន័ង​អ្វី​មួយ​ក៏​ដោយ នៅ​ពេល​ស្ដេច​ព្រះ​រាជ​ដំណើរ មក​ដល់​មុខ​អ្នក​អ្នក​ដែល​ឈរ​ចាំ​មើល​​ក្បួន​ស្ដេច​ព្រះ​រាជ​ដំណើរ​នោះ ឲ្យ​អ្នក​អស់ទាំង​នោះ ឱន​ក្បាល​ថ្វាយ​គំនាប់​គ្រប់​ៗ​គ្នា​។ ហាម​មិន​ឲ្យ​អង្គុយ មិន​ឲ្យ​ឈរ​មើល​ក្បួន​ស្ដេច​ព្រះ​រាជ​ដំណើរ​​ពី​លើ​ផ្ទះ លើ​បង្អួច ឬ​លើ​ទី​ខ្ពស់ ដែល​មិន​គួរ​នឹង​អង្គុយ ឬ​ឈរ​។ ប្រសិន​បើ​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​សេះ ទ្រង់​រថ មិន​មាន​ក្បួន​នាំ ក្បួន​តាម​ស្ដេច​ព្រះ​រាជ​ដំណើរ អ្នក​ដែល​នៅ​លើ​ផ្ទះ និង​លើ​ទី​ខ្ពស់ មិន​ទាន់​ដឹង​ថា​ស្ដេច​ព្រះ​រាជ​ដំណើរ តែ​ពេល​ដឹង​ថា​ជា​រថ​ព្រះ​ទី​ន័ង ឬ​សេះ​ព្រះ​ទី​ន័ង ក៏​ឲ្យ​ឈរ​ឡើង​​ថ្វាយ​គំនាប់ ហាម​មិន​ឲ្យ​អង្គុយ មិន​ឲ្យ​ក្រាប​ជា​ដាច់​ខាត​។ និង​នៅ​ពេល​ដែល​ស្ដេច​ព្រះ​រាជ​ដំណើរ ទ្រង់​ដំរី ទ្រង់​សេះ ទ្រង់​រថ ឬ​ទ្រង់​ព្រះ​ទី​ន័ង​ណា​មួយ មក​តាម​ផ្លូវ​ស្ថល​មារគ៍ បើ​អ្នក​ណា​ម្នាក់​នៅ​លើ​ខ្នង​សេះ ឬ​លើ​រថ ឃើញ​ក្បួន​នាំ​ស្ដេច​ព្រះ​រាជ​ដំណើរ ក៏​ឲ្យ​បញ្ឈប់​សេះ ឈប់​រថ​មាត់​ផ្លូវ ​បើ​ស្ដេច​ព្រះ​រាជ​ដំណើរ​មក​ដល់​ចំ​មុខ​ហើយ​ឲ្យ​ដោះ​មួក​ឱន​ក្បាល​ថ្វាយ​គំនាប់​នៅ​លើ​រថ លើ​ខ្នង​សេះ មិន​ចាំ​បាច់​ចុះ​ពី​លើ​រថ ចុះ​ពី​ខ្នង​សេះ​។ ពេល​ស្ដេច​ព្រះ​រាជ​ដំណើរ​ទៅ​អស់​ក្បួន​ហើយ ទើប​ឲ្យ​ចេញ​រថ ចេញ​សេះ​ត​ទៅ​។ បើ​ស្ដេច​ព្រះ​រាជ​ដំណើរ​តាម​ជល​មារគ៍ (​កកន៖ ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​តាម​ផ្លូវ​ទឹក​) ខ្ញុំ​រាជ​ការ និង​រាស្ត្រ ប្រុស​ស្រី ដែល​នៅ​លើ​ក្បូន នៅ​ផ្ទះ​មាត់​ទឹក ឲ្យ​ឈរ​ឡើង​ឱន​ក្បាល​ថ្វាយ​គំនាប់​គ្រប់​គ្នា​។ ប្រសិន​បើ​ធ្វើ​ដំណើរ​តាម​ទូក​និង​ឃើញ​ក្បួន​ស្ដេច​ព្រះ​រាជ​ដំណើរ ប្រសិន​បើ​ទូក​តូច​ឈរ​មិន​បាន ក៏​ឲ្យ​ដោះ​មួក​ឱន​ក្បាល ថ្វាយ​គំនាប់​ក្នុង​ទូល​មិន​ចាំ​បាច់​ឈរ​។ ប្រសិន​បើ​ទូក​ធំ​គួ​រ​នឹង​ឈរ​បាន ក៏ឲ្យ​ឈរ​ឡើង​ថ្វាយ​គំនាប់​តាម​ទំនៀម​។

ខ​៤​ ខ្ញុំ​រាជ​ការ​នៅ​ពេល​នឹង​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ព្រះ​បរម​មហា​រាជ​វាំង និង​ចេញ​ពី​ព្រះ​បរម​មហា​រាជ​វាំង ឬ​នឹង​នៅ​កិច្ច​ធុរៈ​នៅ​កន្លែង​ណា​មួយ បើ​ជួប​អ្នក​មាន​បណ្ដា​ស័ក្ដិ​ដែល​ធ្លាប់​ធ្វើ​គំនាប់គោរព​តាម​ទំនៀម​ចាស់​នោះ ក៏​ឲ្យ​ធ្វើ​គំនាប់​គោរព​តាម​ទំនៀម​ថ្មី​ដូច​គ្នា​។ ទំនៀម​ដែល​ឈរ​ដូច​គ្នា​នឹង​អង្គុយ ដូច​គ្នា​នឹង​ក្រាប​។ ទំនៀម​ដែល​ដោះ​មួក​ឱន​ក្បាល​ចុះ ដូច​គ្នា​នឹង​ក្រាប​សំពះ​ពី​គ្រា​មុន​ដែរ​។ ប្រសិន​បើ​ស្ត្រី​ដែល​នឹង​ទៅ​ក្នុង​ទី​គាល់ឃើញ​អ្នក​ធំ​មិន​ចាំ​បាច់​ដោះ​មួក គ្រាន់​តែ​ឱន​ក្បាល​ចុះ​គំនាប់​។ នៅ​ពេល​ធ្វើ​គំនាប់​ហើយ មួក​នោះ​ក៏​ដោះ​ក៏​បាន មិន​ដោះ​ក៏​បាន​ និង​អ្នក​ទាស​ទាំង​ឡាយ​ណា​ដែល​ធ្វើ​ការ​នៅ​ក្នុង​ផ្ទះ​នោះ ក៏​កុំ​ឲ្យ​អ្នក​ដែល​ជា​ម្ចាស់​បង្គាប់​ឲ្យ​ខ្ញុំ​​ទាស​លូន​ក្រាប ឲ្យ​បង្គាប់​ឲ្យ​ខ្ញុំ​ទាស​ធ្វើ​ការ​ឈរ ដើរ តាម​ព្រះ​រាជ​ប្បញ្ញត្តិ ដែល​ព្រះ​ករុណា​ប្រោស​ឲ្យ​តាំង​ទុក​នេះ​។ ឲ្យ​ព្រះ​បរម​វង្សានុវង្ស​ខ្ញុំ​រាជ​ការ​ផ្នែក​ទាហាន​ផ្នែក​មុខ​ផ្នែក​ក្នុង​នៃ​ព្រះ​បរម​មហា​រាជ​វាំង​ ព្រះ​រាជ​វាំង​បវរ ឲ្យ​អនុវត្ត​តាម​ព្រះ​រាជ​ប្បញ្ញត្តិ ប្រកាស​នេះ​គ្រប់​ប្រការ​។ ប្រកាស​មក​នៅ​ថ្ងៃ​អាទិត្យ ខែ​កក្ដិត ១២​រោច ឆ្នាំ​រកា​បញ្ច​ស័ក​ฯะ

_____________________________________________________________
អាន​ផង​ដែរ​៖
១. ប្រពៃណី​លូន​ក្រាប​កំពុង​ត្រូវ​បាន​រង្គោះ​រង្គើ​នៅ​មឿង​ថៃ
២. ប្រកាស​ស្ដី​អំពី​ការ​បញ្ឈប់​ទំនៀម «លូន​ក្រាប​» នៅ​នគរ​ថៃ

ប្រកាស​ស្ដី​អំពី​ការ​បញ្ឈប់​ទំនៀម «លូន​ក្រាប​» នៅ​នគរ​ថៃ ថ្ងៃសៅរ៍ 5 ខែសីហា 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ภาษาไทย.
2 comments

កកន៖ ទំនៀម​នៃ​ការ​លូន​ក្រាប​ថ្វាយ​បង្គំ​​ដែល​ឃើញ​មាន​នៅ​អតីត​ចក្រ​ភព​នានា​សម័យ​ដើម រាប់​ទាំង​នគរ​កម្ពុជា​យើង​ផង​នោះ សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ​បាន​រលត់​បាត់​អស់​ហើយ នៅ​ឡើយ​តែ​នគរ​ជិត​ខាង​យើង​ប៉ុណ្ណោះ គឺ​ប្រទេស​ថៃ​បច្ចុប្បន្ន​។ វា​ជា​ប្រការ​ភ័ព្វ​សំណាង​ល្អ​ដែរ ដែល​នគរ​យើង​បោះ​បង់​ចោល​ទំនៀម​នេះ ហើយ​​កុំ​គួរ​ណា​ឡើយ​ចង់​បាន​វា​មក​វិញ ត្រឹម​តែ​ឃើញ​ទំនៀម​នេះ​នៅ​​តាម​ទូរ​ទស្សន៍​ថៃ​នោះ​។ ប្រទេស​ថៃ​តាម​ពិត​ទៅ​ទំនៀម​នេះ​ត្រូវ​បាន​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​ថៃ ​ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​បរមិន្ទ្រ​មហា​ចុឡាលង្ករណ៍ ព្រះ​ចុលចមក្លៅ​ចៅ​យូ​ហួ ឬ​រាមា​ទី​៥ ទ្រង់​ចេញ​ព្រះ​រាជ​ប្បញ្ញតិ​លុប​ចោល​ហើយ​តាំង​ពី​​ចុល​សករាជ​១២៣៥​មក​ម្ល៉េះ​ ទោះ​បី​ជា​យ៉ាង​នេះ​ក្ដី​ក្រុម​អ្នក​អភិរក្ស​បូរាណ​និយម​របស់​ថៃ​នៅ​តែ​យក​មក​អនុវត្ត​រហូត​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​ ហើយ​ម្ដង​ជា​ពីរ​ដង​ត្រូវ​បាន​ក្រុម​មនុស្ស​ជំនាន់​ថ្មី​របស់​ថៃ​នាំ​គ្នា​សើ​រើ​ស្ដី​អំពី​ការ​លុប​បំបាត់​ទំនៀម​នេះ​ឡើង​វិញ​ផង​ (​សូម​អាន​ប្រកាស​៖​ ប្រពៃណី​លូន​ក្រាប​កំពុង​ត្រូវ​បាន​រង្គោះ​រង្គើ​នៅ​មឿង​ថៃ)​។ បន្ត​ទៅ​ទៀត​នេះ ស្រែ​ខ្មុក​សូម​លើក​យក និង​ធ្វើ​ការ​បក​ប្រែ​ក្រៅ​ផ្លូវ​ការ​​ព្រះ​រាជ​ប្រកាស​ស្ដីអំពី​ការ​បញ្ឈប់​ទំនៀម «លូន​ក្រាប​» នៅ​នគរ​ថៃ ដែល​អតីត​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​ថៃ​ទ្រង់​ចេញ​ព្រះ​រាជ​ឱង្ការ​ដើម្បី​ជា​ការ​សិក្សា​ស្វែង​យល់​អំពី​ប្រទេស​ជិត​ខាង​មួយ​នេះ ដោយ​មិន​ធ្វើ​អត្ថាធិប្បាយ​បន្ថែម​ដូច​ត​ទៅ​៖

ប្រកាស​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ទំនៀម​ថ្មី

សុភមស្តុ ចុល​សករាជ​១២៣៥ កុកុដសំវច្ឆរ​កតិកមាស ក្រស្ណបក្ខពារសីតិថី រវិវារបរិច្ឆេទ​កាល​កំណត់ ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​បរមិន្ទ្រ មហា​ចុឡាលង្ករណ៍ បតិន្ទ្រ​ទេព្យ​មហា​មង្កុដ បុរស្យរតនរាជ​រវិវង្ស វរុតមពង្ស​បរិពត្ត វរ​ខត្តិយ​រាជ​និករោត្ដម ចាតុ​រតន​បរម​មហា​ចក្រ​ពត្តិ រាជ​សង្កាស បរម​ធម្មិក​មហារាជាធិរាជ បរម​នារថ​បពិត្រ ព្រះ​ចុល​ចម​ក្លៅ​ចៅ​យូហួ ស្ដេច​ចេញ​ពី​ព្រះ​ទី​ន័ង​អមរិន្ទ្រ​វិនិច្ឆ័យ មហៃសូរិយពិមាន ដោយ​ស្ថាន​ឧតរាភិមុខ ព្រះ​បរម​វង្សានុវង្ស ព្រម​គ្រប់​សេនាបតី​ ខ្ញុំ​រាជការ អ្នក​ធំ​អ្នក​តូច ទាំង​ទាហាន ទាំង​ស៊ីវិល ចូល​គាល់​ព្រម​គ្នា​តាម​លំដាប់ ទើប​មាន​ព្រះ​បរម​រាជឱង្ការ មារ​ព្រះ​បន្ទូល​សូរ​សីហនាថ ទ្រង់​ប្រកាស​ ដល់​ព្រះ​បរម​វង្សានុវង្ស​ ព្រម​ខ្ញុំ​ទូល​ល្អង​ធុលី​ព្រះ​បាទ អ្នក​ធំ អ្នក​តូច ឲ្យ​ជ្រាប​គ្រប់​គ្នា​ថា តាំង​ពី​ស្ដេច​បាន​ឡើង​គ្រង​រាជ្យ​សម្បត្តិ​មក ក៏​តាំង​​ព្រះ​រាជ​ហ្ឫទ័យ ដើម្បី​ទំនុក​បម្រុង​ព្រះ​រាជ​អាណាចក្រ ឲ្យ​មាន​ក្ដី​សុខ​ក្ដី​ចម្រើន​ដល់​ព្រះ​បរម​វង្សានុវង្ស និង​ខ្ញុំ​រាជ​ការ​អ្នក​ធំ អ្នក​តូច​ទាំង​សមណ​ជី​ព្រាហ្មណ៍ ប្រជារាស្ត្រ​ទាំង​ពួង​ទូទៅ​។ អ្វី​ដែល​ជា​ការ​គាប​សង្កត់​រវាង​គ្នា​ឲ្យ​ជួប​ការ​លំបាក​នោះ ទ្រង់​ព្រះ​រាជ​តម្រិះ​នឹង​មិន​ឲ្យ​​មាន​ដល់​ជន​ទាំង​ឡាយ​ក្នុង​ព្រះ​រាជ​អាណាចក្រ​ត​ទៅ​ទៀត ដោយ​ទ្រង់​មាន​ព្រះ​រាជ​តម្រិះ​យល់​ថា នៅ​មហា​ប្រទេស​នានា​​ដែល​ជា​មហា​នគរ​ធំ​ៗ​ នៅ​ទិស​ខាង​កើត ខាង​លិច ក្នុង​ប្រទេស​អាស៊ី​នេះ ផ្នែក​ខាង​កើត​គឺ​ប្រទេស​ចិន ប្រទេស​យួន ប្រទេស​ជប៉ុន និង​នៅ​ខាង​លិច គឺ​ឥណ្ឌៀ និង​ប្រទេស​ដែល​ប្រើ​ការ​គាប​សង្កត់​ឲ្យ​អ្នក​តូច​លូន​ក្រាប​​នៅ​ចំពោះ​មុខ​ម្ចាស់​អ្នក​មាន​បណ្ដា​ស័ក្ដិ ដែល​ដូច​គ្នា​នឹង​ទំនៀម​ក្នុង​ប្រទេស​ស្យាម​នោះ មក​ដល់​ពេល​នេះ​ប្រទេស​ទាំង​នោះ​ក៏​បាន​បញ្ឈប់​ទំនៀម​ទាំង​នោះ​គ្រប់​ប្រទេស​អស់​ហើយ ហើយ​ការ​ដែល​គេ​ព្រម​គ្នា​បញ្ឈប់​ទំនៀម​លូន​ក្រាប​សំពះ​នោះ ក៏​ព្រោះ​ដើម្បី​ឲ្យ​ឃើញ​ភាព​ល្អ​ដែល​មិន​មាន​ការ​គាប​សង្កត់​គ្នា​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ត​ទៅ​ទៀត។ ​ប្រទេស​ណា ស្រុក​ណា​ ដែល​បាន​បញ្ឈប់​ទំនៀម ដែល​ជា​ការ​គាប​សង្កត់​គ្នា​នេះ ប្រទេស​នោះ ស្រុក​នោះ ក៏​ឃើញ​ថា​ភាគ​ច្រើន​មាន​តែ​ក្ដី​ចម្រើន​។

ការ​លូន​ក្រាប​ថ្វាយ​បង្គំ​មួយ​នៅ​សង្គម​ថៃ​កាល​ពី​សម័យ​ដើម

នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ស្យាម​នេះ ទំនៀម​ស្រុក​ទេស​ ដែល​ជា​ការ​គាប​សង្កត់​គ្នា​​ដែល​គ្មាន​ភាព​យុត្តិធម៌​នោះ ក៏​នៅ​មាន​ច្រើន​យ៉ាង ច្រើន​ប្រការ នឹង​ត្រូវ​គិត​កាត់​បន្ថយ​​សម្រួល​ខ្លះ តែ​ការ​ដែល​នឹង​ធ្វើ​ការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ទំនៀម​ដែល​ធ្លាប់​មាន​នោះ​តែ​ម្ដង​ឃើញ​ថា​មិន​បាន ត្រូវ​តែ​មាន​ការ​គិត​ពិចារណា​ផ្លាស់​ប្ដូរ​​ទៅ​តាម​ពេល​វេលា​ដែល​សម​ស្រប ដែល​នឹង​ផ្លាស់​ប្ដូរ​បាន ស្រុក​ទេស​ទើប​នឹង​បាន​មាន​ក្ដី​ចម្រើន​សម្បូរ​ឡើង​​។ ឯ​ទំនៀម​ការ​លូន​ក្រាប​សំពះ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ស្យាម​នេះ ឃើញ​ថា​ជា​ការ​គាប​សង្កត់​គ្នា​ខ្លាំង​ណាស់ អ្នក​តូច​ដែល​ត្រូវ​លូន​ក្រាប​នោះ មាន​ការ​នឿយ​លំបាក​ព្រោះ​នឹង​ឲ្យ​យស​ដល់​អ្នក​ធំ ក៏​ការ​ធ្វើ​យស​ដែល​ឲ្យ​អ្នក​លូន​ក្រាប​សំពះ​នេះ​ទ្រង់​មិន​យល់​ឃើញ​ថា​មាន​ប្រយោជន៍​​ដល់​ស្រុក​ទេស​​តែ​ប្រការ​ណា​មួយ​សោះ​ឡើយ​។ អ្នក​តូច​ដែល​ត្រូវ​លូន​ក្រាប​សំពះ​ឲ្យ​យស​ដល់​អ្នក​ធំ​នោះ ក៏​ត្រូវ​ធន់​លំបាក រហូត​ស្រេច​រួច​រាល់​ការងារ​ទើប​បាន​ចេញ​មក​​រួច​ពី​អ្នក​ធំ​។ ទំនៀម​បែប​នេះ​ឃើញ​ថា​ជា​ដើម​ចង​នៃ​ការ​គាប​សង្កត់​ចំពោះ​គ្នា​ទាំង​ពួង ហេតុ​ដូច​នេះ​​ចាំ​បាច់​ត្រូវ​តែ​បោះ​បង់​ព្រះ​រាជ​ប្រពៃណី​ដើម ដែល​ចាត់​ទុក​ថា​ការ​លូន​ក្រាប​ជា​ការ​គោរព​មួយ​បែប​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ស្យាម​នេះ​​ ដោយ​ទ្រង់​ព្រះ​មហា​ករុណា ដែល​នឹង​ឲ្យ​អ្នក​គ្រប់​គ្នា​បាន​ក្ដី​សុខ មិន​ចាំ​បាច់​ធន់​លំបាក​លូន​ក្រាប​​ដូច​កាល​ពី​ដើម និង​ទំនៀម​លូន​ក្រាប​នេះ ឲ្យ​ប្ដូរ​ជា​ឥរិយាបថ​ឈរ​ ឬ​ដើរ​។ ទំនៀម​ដែល​ថ្វាយ​បង្គំ និង​ក្រាប​សំពះ​នោះ ឲ្យ​​ប្ដូរ​ជា​ឥរិយាបថ​ឱន​ក្បាល​។ ទំនៀម​ដែល​ឈរ​ដែល​ដើរ និង​​ឱន​ក្បាល​នេះ ប្រើ​បាន​ដូច​គ្នា​នឹង​ទំនៀម​ដែល​លូន​ក្រាប​ថ្វាយ​បង្គំ និង​ក្រាប​សំពះ​ដែរ​។ ពេល​ខ្លះ​អ្នក​ដែល​មាន​បណ្ដា​ស័ក្ដិ ដែល​ចូល​ចិត្ត​ទំនៀម​លូន​ក្រាប​សំពះ​តាម​ដើម ឃើញ​ថា​ល្អ​​នោះ​នឹង​មាន​ការ​សង្ស័យ​ថា ការ​ដែល​ប្ដូរ​ទំនៀម​លូន​ក្រាប​​ ឲ្យ​ឈរ​ឲ្យ​ដើរ​នោះ ព្រោះ​នឹង​ឲ្យ​ឃើញ​ប្រាកដ​ថា នឹង​មិន​មាន​ការ​គាប​សង្កត់​គ្នា ដោយ​គ្មាន​ភាព​យុត្តិធម៌​ត​ទៅ​ទៀត​។ ស្រុក​ណា ប្រទេស​ណា​អ្នក​ដែល​ជា​ធំ មិន​បាន​គាប​សង្កត់​អ្នក​តូច ស្រុក​នោះ ប្រទេស​នោះ ក៏​គង់​មាន​ក្ដី​ចម្រើន​យ៉ាង​ពិត​ប្រាកដ​។ ចាប់​តាំង​អំណិះ​ត​ទៅ ព្រះ​បរម​វង្សានុវង្ស និង​ខ្ញុំ​រាជ​ការ​អ្នក​ធំ អ្នក​តូច ដែល​នឹង​គាល់​ល្អង​ធុលី​ព្រះ​បាទ នៅ​ព្រះ​ទី​ន័ង នឹង​ស្ដេច​យាង​ចេញ​ទី​ណា​មួយ​ក្ដី ចូរ​ប្រព្រឹត្តិ​តាម​ព្រះ​រាជ​ប្បញ្ញតិ​ដែល​ទ្រង់​ព្រះ​មហា​ករុណា​​ប្រោស​ប្រទាន​ឲ្យ​លោក​ចៅ​ពញា​ស្រី​សុរិយវង្ស សមន្ត​ពង្ស​ពិសុទ្ធមហា​បុរុស្សរតនោត្ដម អ្នក​សម្រេច​រាជការ​ផែន​ដី​ តាំង​ជា​ខ​ព្រះ​រាជ​ប្បញ្ញាតិ​ទុក​សម្រាប់​ផែន​ដី​ត​ទៅ​ដូច​នេះ​។

អាន​ភាគ​បន្ត

_____________________________________________________________
អាន​ផង​ដែរ​៖
១. ប្រពៃណី​លូន​ក្រាប​កំពុង​ត្រូវ​បាន​រង្គោះ​រង្គើ​នៅ​មឿង​ថៃ
២. ប្រកាស​ស្ដី​អំពី​ការ​បញ្ឈប់​ទំនៀម «លូន​ក្រាប​» នៅ​នគរ​ថៃ (​ត​ចប់​)

ប្រពៃណី​លូន​ក្រាប​កំពុង​ត្រូវ​បាន​រង្គោះ​រង្គើ​នៅ​មឿង​ថៃ ថ្ងៃសុក្រ 4 ខែសីហា 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បរិយាយ​ថ្ងៃ​នេះ, ภาษาไทย.
2 comments

អ្នក​ណា​ៗ​ក៏​បាន​ដឹង​ដែរ​ថា ប្រទេស​ថៃ ដ្បិត​តែ​ជា​ប្រទេស​សេរី​និយម​ជឿន​លឿន​ដោយ​ម្ខាង ឯ​ម្ខាង​ទៀត​ក៏​ជា​ប្រទេស​ដែល​សម្បូរ​ទៅ​ដោយ​អ្នក​អភិរក្ស​និយម ប្រកាន់​ខ្ជាប់​នូវ​ប្រពៃណី​ទំនៀម​ទម្លាប់​បែប​បូរាណ​យ៉ាង​តឹង​រឹង ធ្វើ​ឲ្យ​ពេល​ខ្លះ​ចលនា​ទាំង​ពីរ​ហាក់​បី​ដូច​មិន​សម​ប្រកប​នឹង​គ្នា​។ ប្រពៃណី​លូន​ក្រាប ដែល​ពី​អតីត​កាល​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ចំពោះ​អ្នក​មាន​បណ្ដា​ស័ក្ដិ​ និង​បណ្តា​ក្រុម​អ្នក​គ្រប់​គ្រង​ផែន​ដី​មាន​ក្សត្រិយ៍​ជា​ដើម​នោះ ត្រូវ​បាន​គេ​ឃើញ​មាន​ប្រតិបត្តិ​ជា​ទូទៅ ហើយ​ពេល​ខ្លះ​ឈាន​ទៅ​ដល់​អ្នក​ផង​ឯ​ទៀត រហូត​រាយ​ទៅ​ដល់​បុគ្គល​​សាធារណៈ​ទូទៅ និង​ម្ដង​ម្កាល​ទទួល​បាន​ការ​រិះ​គន់ រហូត​អ្នក​ខ្លះ​ហៅ​សង្គម​ថៃ​ជា​សង្គម​លូន​ក្រាប​ផង​ទៀត​។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​នេះ​ក្ដី​រហូត​មក​ដល់​ពេល​នេះ​វឌ្ឍនធម្ម​ «​លូន​ក្រាប​»​ នេះ​កំពុង​ត្រូវ​បាន​រង្គោះ​រង្គើ​?

ពិធី​ក្រាប​មួយ​នៅ​ប្រទេស​ថៃ (​រូប​៖ bangkokbiznews)

ហេតុការណ៍​កើត​ឡើង​នៅ​​ឯ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ដ៏​ល្បី​លំដាប់​លេខ​មួយ​នៅ​ប្រទេស​ថៃ គឺ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ចុឡាលង្ករណ៍ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ម្សិល​​មិញ​នេះ (​៣ សីហា ២០១៧​) បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​សង្គម​ថៃ​កំពុង​ជជែក​គ្នា​វិញ​ពី​វប្បធម៌​ក្រាប​នៅ​ចំពោះ​មុខ​ក្សត្រិយ៍ រាជវង្សានុវង្ស ឬ​សូម្បី​តែ​រូប​ចម្លាក់​ក្សត្រិយ៍​នោះ​ នោះ​គឺ​ការ​បដិសេធ​មិន​ធ្វើ​ពិធី​ក្រាប​មួយ​សម្រាប់​និស្សិត​ថ្មី​ចំពោះ​មុខ​ព្រះ​បរម​រូប ព្រះ​បិតា​ស្ថាបនិក​សាកល​វិទ្យាល័យ​​។ ជា​ទូ​ទៅ​តាម​ទំនៀម រាស្ត្រ​ថៃ​ត្រូវ​ក្រាប​ក្បាល​ដល់​កម្រាល​នៅ​ពេល​ចូល​គាល់​ក្សត្រិយ៍ ឬ​បណ្ដា​ព្រះ​ញាតិ​វង្ស​។ ទោះ​បី​ជា​យ៉ាង​នេះ​ក្ដី​ទំនៀម​បែប​នេះ​ត្រូវ​បាន​​អតីត​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​ថៃ​ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​បរមិន្ទ្រ​មហា​ចុឡាលង្ករណ៍ ព្រះ​ចុលចមក្លៅ​ចៅ​យូ​ហួ ឬ​រាមា​ទី​៥ ប្រកាស​ឲ្យ​ឈប់​​ប្រតិបត្តិ​​កាល​ពី​គ.ស.​១៨៧៣ ដោយ​សំអាង​ពី​បែប​ផែន​ស្មើ​ភាព​តាម​អរិយ​​ប្រទេស និង​​ជំនួស​មក​វិញ​ដោយ​ការ​ឈរ​ឱន​ក្បាល​ជា​ការ​គោរព​។ បើ​ទោះ​ជា​មាន​ព្រះ​រាជ​បញ្ញត្តិ​ឲ្យ​ឈប់​ប្រណិបត្តិ​ទំនៀម​ក្រាប​នេះ​ក្ដី ប្រជារាស្ត្រ​ថៃ​នៅ​តែ​​បន្ត​អនុវត្ត​រហូត​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​។

បើ​ទោះ​បី​ម្ដង​ជា​ពីរ​ដង​ការ​សើ​រើ​​ឲ្យ​មាន​ការ​បញ្ឈប់​ទំនៀម​បែប​នេះ​ពី​សំណាក់​យុវជន​ជំនាន់​ថ្មី​របស់​ថៃ​ក្ដី ទំនៀម​នេះ​ទំនង​ជា​ពិបាក​ក្នុង​ការ​បញ្ឈប់​ពី​សង្គម​ថៃ​ដែល​ជា​សង្គម​អភិរក្ស​និយម​ខ្លាំង​ណាស់​។ នេះ​ម្យ៉ាង​ក៏​ដោយ​សារ​ការ​រិះ​គន់ ឬ​អ្វី​ៗ​ទាំង​ឡាយ​ណា​​ដែល​ទាក់​ទង​នឹង​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​ឬ​ព្រះ​ញាតិ​វង្ស គឺ​ជា​រឿង​រសើប និង​​ត្រូវ​បាន​ហាម​ប្រាម​ផង​ដែរ​​៕

_____________________________________________________________
អាន​ផង​ដែរ​៖
១. ប្រកាស​ស្ដី​អំពី​ការ​បញ្ឈប់​ទំនៀម «លូន​ក្រាប​» នៅ​នគរ​ថៃ
២. ប្រកាស​ស្ដី​អំពី​ការ​បញ្ឈប់​ទំនៀម «លូន​ក្រាប​» នៅ​នគរ​ថៃ (​ត​ចប់​)

เจ้าพระยาอภัยภูเบศร์ (แบน) เหตุที่ทำให้สยามปกครองพระตะบองกว่า ๑ ศตวรรษ ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ 3 ខែសីហា 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ប្រវត្តិសាស្ត្រ, អំពីស្រុកខ្មែរ, ภาษาไทย.
add a comment


ปกหนังสือพระตะบองสมัยท่านเจ้า ของ โตว์จ ฌวง ฉบับพิมพ์ภายใต้การอุปถัมภ์ของศูนย์เอกสารค้นคว้าอารยธรรมเขมร ฮาวาย, ๑๙๙๔

บทนำ

เมืองพระตะบอง เป็นหัวเมืองสำคัญของกัมพูชา เพราะเป็นหัวเมืองที่เป็นอู่ข้าวอู่น้ำ ด้วยเหตุที่มีพื้นที่ติดทะเลสาบ และมีแม่น้ำสังแกไหลผ่าน ทำให้ดินแดนบริเวณนี้มีความอุดมสมบูรณ์มาก จนมีคำกล่าวกันในหมู่ชาวกัมพูชาว่าเมืองพระตะบองเพียงเมืองเดียวสามารถปลูกข้าวเลี้ยงประเทศกัมพูชาได้ทั้งประเทศ คำกล่าวนี้ย่อมแสดงถึงความสำคัญของเมืองพระตะบองที่มีต่อความรู้สึกของชาวกัมพูชาได้เป็นอย่างดี

อย่างไรก็ตามตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๓๒๖ ไทยได้เข้าปกครองเมืองพระตะบองและหัวเมืองใกล้เคียงให้ขึ้นตรงต่อกรุงเทพฯ โดยมีเจ้าเมืองเป็นขุนนางเชื้อสายกัมพูชา คือ เจ้าพระยาอภัยภูเบศร์ (แบน) เป็นผู้ปกครอง เมื่อเจ้าพระยาอภัยภูเบศร์ (แบน) ถึงแก่อสัญกรรม ทางกรุงเทพฯ ได้ตั้งเจ้าเมืองพระตะบองโดยเลือกจากเชื้อสายของเจ้าพระยาอภัยภูเบศร์ (แบน) และกรมการเมืองพระตะบองที่มีความสามารถไปปกครอง จนถึงปี พ.ศ. ๒๔๕๐ ซึ่งเป็นปีที่ไทยได้ทำสนธิสัญญากับฝรั่งเศส ลงวันที่ ๒๓ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๕๐ โดยแลกมณฑลบูรพา (พระตะบอง เสียมราฐ และศรีโสภณ) กับเมืองด่านซ้าย เมืองตราดรวมทั้งหมู่เกาะต่างๆ

เจ้าพระยาคทาธรธรณินทร์ (ชุ่ม) จึงย้ายบ้านเรือนบริวารเข้ามาอยู่ในประเทศไทยเป็นการถาวร การปกครองเมืองพระตะบองโดยเจ้าเมืองในเชื้อสายของเจ้าพระยาอภัยภูเบศร์ (แบน) จึงหลงเหลืออยู่เพียงในความทรงจำของชาวเมืองพระตะบอง ที่ยังคงเล่าถึงท่านเจ้าผู้ปกครองเมืองพระตะบองสืบมาจนถึงปัจจุบัน

អានបន្តចុចទីនេះ

ថៃ​ចាត់​ឆ្លង​បុណ្យ​ចម្រើន​ព្រះ​ជន្ម​រាមា​ទី​១០ លើក​ដំបូង ព្រម​ចេញ​តែមប្រិ៍​អប​អរ​សាទរ ថ្ងៃសុក្រ 28 ខែកក្កដា 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ภาษาไทย.
add a comment

នានាប្រទេស៖ ក្រុងទេពមហានគរ, ស្យាមប្រទេស – ថ្ងៃ​ទី​១៨ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០១៧ នេះ នៅ​ឯ​នគរ​ថៃ​មាន​ការ​រៀប​ចំ​ចាត់​បុណ្យ​ចម្រើន​ព្រះ​ជន្ម​ជា​លើក​ដំបូង​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​ថ្មី​របស់​ខ្លួន​​ សម្ដេចព្រះចៅយូហួមហាវជិរាលង្ករណ បតិន្ទ្រទេព្យវរាង្កូរ ឬ​រាមា​ទី​១០​។ ឆ្នាំ​២០១៧ នេះ ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​ជន្ម​គម្រប់​៦៥​ព្រះ​វស្សា​ហើយ​។

បើ​ទោះ​បី​ជា​​ថ្ងៃ​នេះ ជា​ថ្ងៃ​ចម្រើន​ព្រះ​ជន្ម​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​របស់​ខ្លួន​ក្ដី ព្រះ​រាជ​ពិធី​សម្រាប់​ឆ្នាំ​នេះ មិន​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ធំ​ទេ ដោយ​សារ​ប្រទេស​ថៃ​កំពុង​ស្ថិត​ក្នុង​ដំណាក់​កាល​នៃ​ការ​កាន់​ទុក្ខ​អតីត​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​របស់​ខ្លួន រាមា​ទី​៩​​នៅ​ឡើយ​។

ក្រៅ​ពី​ការ​ចាត់​ពិធី​បុណ្យ​ចម្រើន​ព្រះ​ជន្ម​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​ថ្មី​របស់​​ខ្លួន​​សម្រាប់​ឆ្នាំ​នេះ ប្រៃសណីយ៍​ថៃ​ក៏​បាន​ចាត់​ឲ្យ​មាន​ការ​បោះ​ពុម្ព​តែមប្រិ៍​​ប្រៃសណីយ៍​​ថ្មី​មួយ​ប្រភេទ​១០​បាទ ចំនួន​១​លាន​ច្បាប់ ដើម្បី​អប​អរ​បុណ្យ​ចម្រើន​ព្រះ​ជន្ម និង​បាន​ដាក់​ឲ្យ​ប្រើ​ប្រាស់​ជា​ផ្លូ​វ​ការ​នៅ​ថ្ងៃ​នេះ​ដែរ​​៕​៚

តែមប្រិ៍​​ប្រៃសណីយ៍​​ថ្មី​​ប្រភេទ​១០​បាទ អប​អរ​បុណ្យ​ចម្រើន​ព្រះ​ជន្ម​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​ថៃ រាមា​ទី​១០

สะบ้า : เกมกีฬาของมอญ เขมร และอื่นๆ ថ្ងៃពុធ 26 ខែកក្កដា 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ภาษาไทย.
add a comment

พบเกมกีฬาหรือการละเล่นสะบ้ามากในชนชาติตระกูลภาษามอญ-เขมร (Mon-Khmer หรือ Austro-Asiatic) รวมทั้งไทย ลาว พม่า ไทใหญ่ กะเหรี่ยง ลาหู่ มลายู ลัวะ ชอง แม้แต่เกาหลี แต่ไม่ทราบเพราะเหตุใด เมื่อสอบถามกับคนเขมรแถบสุรินทร์ บุรีรัมย์ ศรีสะเกษ หลายคนเข้าใจว่ามอญเป็นแม่แบบ อาจเป็นด้วยการละเล่นสะบ้าในเทศกาลสงกรานต์ของชาวมอญพระประแดงออกสื่อบ่อยกว่าใครในยุคนี้ มอญจึงกลายเป็นเจ้าข้าวเจ้าของต้นตำรับสะบ้าของภูมิภาค ทั้งที่การละเล่นทำนองนี้พบเห็นได้ทั่วไปทั้งทวีปเอเชีย

สะบ้า (Saba) ไม่พบชื่อในภาษาอังกฤษ เป็นพืชไม้เลื้อยขึ้นตามป่าดงดิบ อยู่ในวงศ์ Fabaceae ชนชาติต่างๆ ในแถบเอเชียนิยมนำผลแก่สุมไฟบดเข้าเครื่องยา แก้ตัวร้อนเป็นไข้ มะเร็ง คุดทะราด รักษาโรคผิวหนัง ผื่นคัน พยาธิ หืด กลาก เกลื้อน ช่วยให้สตรีคลอดบุตรง่าย ที่สำคัญนิยมนำเมล็ดแก่มาใช้เป็นอุปกรณ์การละเล่น มีชื่อเรียกต่างๆ กันไปในแต่ละท้องถิ่น เช่น มะนิม หมากงิม สะบ้ามอญ สะบ้าช้าง มะบ้า มะบ้าหลวง เป็นต้น

คำเรียกชื่อการละเล่นที่ใช้ลูกสะบ้าของชาติต่างๆ มักเรียกตามผลสะบ้า เช่น ชาวไทใหญ่ ในพม่าและแถบแม่ฮ่องสอนเรียกว่า “หมากนิม”  ชาวไทเขินเรียก “หมากวา” ย่านอำเภอนาหมื่น จังหวัดน่านเรียก “หมากบ้า” ชาวลำปางเรียก “หมากนิมคำ” ชาวฉิ่นในพม่าเรียก “กาวี” ชาวลาหู่เรียก “หม่ายี้สื่อต่อดะเว” ชาวอาข่าเรียก “อ๊ะเบอฉ่อเออ” ชาวชองแถบจันทบุรีเรียก “พลีซะบ่า” ชาวลาวเรียก “หมากบ้า” ชาวเกาหลีเรียก “โทลชิ โนริ” ชาวมวงในเวียดนามเรียก “ดันฮ์ มัง” ชาวปากีสถานเรียก “กิลลิ ดานดา” ชาวชวาตะวันตกของอินโดนีเซียเรียก “กาตริก” ชาวมอญเรียก “ฮะนิ” ส่วนชาวเขมรเรียก “ลีงอังกุญจ์”

អានបន្តចុចទីនេះ

ព្រះ​រាជ​កំណត់​នៃ​ព្រះ​រាជ​ពិធី​បុណ្យ​រាជាភិសេក ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ច្បាប់​ភាសា​ថៃ ថ្ងៃចន្ទ 24 ខែកក្កដា 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ภาษาไทย.
4 comments

សម្រាប់​​ព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះសិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី ដែល​ចាត់​ឡើង​ជា​ផ្លូវ​ការ​រយៈពេល៦ថ្ងៃ គឺពីថ្ងៃសុក្រ ៣កើត រហូតដល់ថ្ងៃពុធ ៨កើត ខែទុតិយាសាឍ ឆ្នាំរោង សំរឹទ្ធិស័ក ព.ស.២៤៧១ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី២០ ដល់២៥ ខែកក្កដា គ.ស.១៩២៨ នោះ រាជការ​ក៏​បាន​ចាត់​ឲ្យ​មាន​ការ​រៀប​ចំ​ជា​ព្រះ​រាជ​កំណត់​នៃ​ពិធី​បុណ្យ​យ៉ាង​ត្រឹម​ត្រូវ​ស័ក្តិសម​ព្រះ​កិត្តិយស​នៃ​ព្រះ​រាជ​ពិធី​រាជាភិសេក​ព្រះ​ចៅ​ផែន​ដី​។

សៀវភៅ​ស្ដី​អំពី​ព្រះ​រាជ​កំណត់​បុណ្យ​រាជាភិសេក​ខត្តិយស​ត្រកូល​ព្រះ​នគរ​ខ្មែរ​នោះ ត្រូវ​បាន​រៀប​ចំ​ដោយ​បុគ្គល​សំខាន់​ៗ​របស់​ព្រះ​នគរ​នា​សម័យ​នោះ មាន​ដូច​ជា​ អ្នក​ឧកញ៉ា​ចក្រី​ធិបតី​កុញ្ជរ ប៉ុន​, អ្នក​ឧកញ៉ា​វាំង​វរ​រៀង​ជ័យ​ ជួន​, អ្នក​ឧកញ៉ា​យម​រាជ ជា​ និង​ក្រុម​ហ្លួង​ក្រឡាហោម ស៊ីសុវត្ថិ សុផានុវង្ស​ ព្រម​ទាំង​​ទទួល​បាន​ការ​យល់​ព្រម​ពី​កុង្សីយ៍​សេនាបតី អគ្គ​មហាសេនាបតី ក្រុម​ព្រះ​នរោត្ដម ភាណុវង្ស​ និង​ទ្រង់​ព្រះ​រាជានុញ្ញាត​ពី​ម្ចាស់​ផែន​ដី ព្រះ​ករុណា ព្រះ​សិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស

សៀវភៅ​ស្ដី​អំពី​ព្រះ​រាជ​កំណត់​បុណ្យ​នេះ​បាន​រៀប​រាប់​យ៉ាង​លម្អិត​អំពី​ពិធី​បុណ្យ​តាំង​ពី​ថ្ងៃ​ទី​មួយ​រហូត​ដល់​ថ្ងៃ​បញ្ចប់​នៃ​ព្រះ​រាជ​ពិធី​, ការ​រៀប​ចំ​សម្រាប់​ព្រះ​រាជ​ពិធី ព្រម​ទាំង​ក្បួន​ទំនៀម​មួយ​ៗ​នៃ​ព្រះ​រាជ​ពីធី​ផង​ដែរ​។ ក្នុង​សៀវភៅ​ក៏​មាន​រៀប​រាប់​តាំង​អំពី​គ្រឿង​តែង​ព្រះ​កាយ​សម្រាប់​ព្រះ​ចៅ​ផែន​ដី ព្រម​ទាំង​ក្បួន​ព្រះ​រាជ​ពិធី​ហែ​យ៉ាង​លម្អិត​ពន់​ប្រមាណ​។ ក្រៅ​ពី​នោះ​នៅ​មាន​បញ្ចូល​រូប​ភាព​ជា​ច្រើន​សន្លឹក​ផង​ទៀត​នៃ​ព្រះ​រាជ​ពិធី​បុណ្យ​រាជាភិសេក​។

ក្រៅ​ពី​ច្បាប់​ភាសា​ខ្មែរ​ផ្លូវ​ការ​ដែល​បោះ​ពុម្ព​ផ្សាយ​ដោយ​ព្រះ​នគរ​ហើយ នៅ​ឯ​នគរ​ថៃ​ឯណុះ​វិញ សម្ដេច​ព្រះ​ចៅ​បរម​វង្ស​ធើ ចៅ​ហ្វា​ក្រុម​ព្រះ​នរិសរានុវត្តិវង្ស អ្នក​ជំនាញ​ការ​ដែល​ចេះ​ដឹង​អំពី​រឿង​រ៉ាវ​ខ្មែរ​ដ៏​សំខាន់​មួយ​រូប​ទៀត​​របស់​ថៃ​ក៏​បាន​យក​ទៅ​ធ្វើ​ការ​បក​ប្រែ​ជា​ភាសា​ថៃ​ ដើម្បី​ទុក​ជា​ឯកសារ​មាន​តម្លៃ​មួយ​ទៀត​ផង​ដែរ​​។ សម្ដេច​ព្រះ​ចៅ​បរម​វង្ស​ធើ ក្រុម​ព្រះ​តម្រុង​រាជានុភាព ទ្រង់​ក៏​បាន​ចាត់​ឲ្យ​មាន​ការ​បោះ​ពុម្ព​ជា​សៀវភៅ​នេះ​ឡើង​ កាល​គ្រា​ព.ស.​២៤៧២ គ.ស.​១៩២៩ ពោល​ពឺ​១​ឆ្នាំ​បន្ទាប់​ពី​ព្រះ​រាជ​ពិធី​បុណ្យ​រាជាភិសេក​ ដោយ​រោង​ពុម្ព​សោភណពិពរណ៌​ធនាទរ សង្កាត់​ផ្លូវ​រាជ​បពិធ ខេត្ត​ព្រះ​នគរ។ បច្ចុប្បន្ន​សៀវភៅ​នេះ​រាប់​ថា​ជា​សៀវភៅ​ពិសេស​ពិបាក​រក និង​មាន​ការ​រក្សា​ទុក​យ៉ាង​ល្អ​នៅ​ក្នុង​បណ្ណាល័យ​ជាតិ ប្រទេស​ថៃ​៕

ក្រប​មុខ​នៃ​សៀវភៅផ្នែក​ខាង​ក្នុង​នៃ​សៀវភៅរូបភាព​ដែល​មាន​ក្នុង​សៀវភៅ

______________________________________________________________
អាន​ផង​ដែរ​៖
១. ព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកព្រះករុណា ព្រះ សិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស
២. ក្រុម​ពញា​តម្រុង​រាជានុភាព បុគ្គល​ដែល​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ជិត​ស្និទ្ធ​និង​កម្ពុជា
៣. កាសអនុស្សាវរីយ៍បុណ្យរាជាភិសេកហ្លួងសិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស
៤. ព្រះ​រាជ​កំណត់​បុណ្យ​ថ្វាយ​ព្រះ​ភ្លើង​ព្រះ​ករុណា ព្រះ​មហា​កាញ្ចន​កោដ្ឋ

%d bloggers like this: