jump to navigation

អត្ថបទ​ប្រែ ៖ “អប្រីយ៍” ហើយ​ហេតុ​អ្វី​ត្រូវ​មាន “ស៊ី​ក្បាល” ភ្ជាប់​គ្នា​ជា “អប្រីយ៍​ស៊ី​ក្បាល”​? ថ្ងៃចន្ទ 23 ខែវិច្ឆិកា 2020

Posted by សុភ័ក្ត្រ in អំពី​ភាសា, អំពីភាសា, ภาษาไทย.
1 comment so far

កកន ៖ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៩ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០២០ កន្លង​មក​នេះ ​គេហ​ទំព័រ​សិល្បៈ​វឌ្ឍនធម្ម (​ថ. ศิลปวัฒนธรรม)​ បាន​ចុះ​ផ្សាយ​អត្ថបទ​មួយ​ដែល​មាន​ចំណង​ជើង​ថា “อัปรีย์” แล้วทำไมต้องมี “สีกบาล” พ่วงต่อจนเป็น “อัปรีย์สีกบาล”? ឬ​​ប្រែ​មក​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​យើង​ថា “អប្រីយ៍” ហើយ​ហេតុ​អ្វី​ត្រូវ​មាន “ស៊ី​ក្បាល” ភ្ជាប់​គ្នា​ជា “អប្រីយ៍​ស៊ី​ក្បាល”​?

ដោយ​ឃើញ​ថា​អត្ថបទ​លក្ខណៈ​គួរ​ចាប់​អារម្មណ៍​រវាង​កម្ចី​ភាសា​ថៃ​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​ទាក់​ទង​នឹង​ពាក្យ​ភាសា​ខ្មែរ​យើង​នោះ ថ្ងៃ​នេះ ស្រែ​ខ្មុក​សូម​អនុញ្ញាត​បក​ប្រែ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​ក្រៅ​ផ្លូវ​ការ ដោយ​មិន​បញ្ចេញ​បញ្ចូល​បន្ថែម ដើម្បី​ទុក​ជូន​ជា​​ឯកសារ​ នៅ​ទី​នេះ ដូច​ត​ទៅ​។

(ឆ្វេង​លើ​) ព្រះ​កេស​ព្រះ​បាទ​ជយ​វរ្ម័ន​ទី​៧ រក​ឃើញ​នៅ​ប្រាសាទ​ព្រះ​ខន្ឌ​​កំពង់​ស្វាយ បច្ចុប្បន្ន​នៅ​ឯ​សារ​មន្ទីរ​ជាតិ​ភ្នំពេញ​។ (​រូប​ផ្ទៃ​ក្រោយ​) ស្ពាន​ប្រាប់​ទិស ស្ពាន​បុរាណ​ដែល​ខ្មែរ​ប្រើ​ប្រាស់​រហូត​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន

សំនួន​ថា “អប្រីយ៍​ស៊ី​ក្បាល”​ ជា​ទូ​ទៅ​តែង​ប្រើ​ជា​សំនួន​ជេរ​អ្នក​ដែល​ធ្វើ​អ្វី​មួយ​មិន​សម​រម្យ​។ ពាក្យ​ថា “អប្រីយ៍​”​ ប្រហែល​ជា​មិន​គួរ​ឲ្យ​សង្ស័យ​ទេ ព្រោះ​ពាក្យ​នេះ​ប្រែ​ថា “ដែល​មិន​ជា​ទី​​ស្រឡាញ់”​។ ដែល​ប្រែ​យ៉ាង​នេះ​ដោយ​សារ​ពាក្យ​សំស្ក្រឹត​ដែល​សមាស​គ្នា​រវាង​ពាក្យ​ថា “អ័ប” ប្រែ​ថា “មិន” ជាមួយ​ពាក្យ​ថា “ប្រីយៈ” (ឬ​ភាសា​បាលី​ប្រើ​ថា “បិយៈ”) ប្រែ​ថា “ជា​ទី​ស្រឡាញ់”​​​

ហេតុ​ដូច្នោះ “អប្រីយ៍​” ទើប​មាន​អត្ថន័យ​ថា ​“ដែល​មិន​ជា​ទី​​ស្រឡាញ់”​​

តែ​នៅ​ពេល​នាំ​យក​មក​ប្រើ​នៅ​ក្នុង​ភាសា​ថៃ​ អត្ថន័យ​របស់​ពាក្យ​នេះ​បាន​ប្ដូរ​ក្នុង​ន័យ​អវិជ្ជមាន​វិញ ព្រោះ​យើង​យក​មក​ប្រើ​ជា​ពាក្យ​ជេរ​។

ចុះ​ពាក្យ​ថា “ស៊ី​ក្បាល” ប្រែ​ថា​យ៉ាង​ដូច​ម្ដេច​?

“ស៊ី​” ជា​ពាក្យ​ភាសា​ខ្មែរ បញ្ចេញ​សំឡេង​តាម​ភាសា​ខ្មែរ​ថា “ស៊ី​” ប្រែ​ថា “ស៊ី​” ជាពាក្យ​ខ្មែរ​ដែល​មាន​ប្រើ​យ៉ាង​ហោច​ណាស់​តាំង​តែ​សម័យ​កណ្ដាល (​គឺ​សម័យ​ក្រោយ​អង្គរ​ចុះ​មក រួម​សម័យ​ជាមួយ​ក្រុង​ស្រី​អយុធ្យា​) ព្រោះ​មិន​មាន​ឃើញ​ក្នុង​ភាសា​ខ្មែរ​បុរាណ​សម័យ​អង្គរ​។ តែ​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ពាក្យ​នេះ​ជនជាតិ​ថៃ​ដើម​កំណើត​ខ្មែរ​តំបន់​ខេត្ត​សុរិន្ទ្រ នៅ​និយាយ​នៅ​ឡើយ​ ដូច​ពាក្យ​ថា “ស៊ី​បាយ” ប្រែ​ថា“ស៊ី​បាយ”​

សូម្បី​តែ​នៅ​ក្នុង​វចនានុក្រម​ខ្មែរ​ច្បាប់ ឆ្នាំ​​១៩៦៨ ពាក្យ​នេះ​នៅ​សំដៅ​ថា “ស៊ី​” ដែល​នៅ​ប្រើ​ជាមួយ​មនុស្ស​ ដូច​ជា “ស៊ី​, បរិភោគ​ភោជនាហារ​។ និយាយ​ចំពោះ​អ្នក​បរិភោគ​, ប្រើ​តាម​ថ្នាក់​បុគ្គល​ដូច្នេះ​…” (​វចនានុក្រម​ខ្មែរ​ ៖ ១៩៦៨​, ១៣៥៦​)​។

តែ​នៅ​ក្នុង​ភាសា​ខ្មែរ​បច្ចុប្បន្ន​ដែល​មាន​ប្រើ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ពាក្យ​ថា “ស៊ី​” ត្រូវ​បាន​លើក​លំដាប់​ការ​ប្រើ​ ដែល​មុន​ប្រើ​ជាមួយ “មនុស្ស” ទៅ​ជា​ពាក្យ​ដែល​ប្រើ​ជាមួយ​សត្វ ដូច​ជា ឆ្កែ ឬ​ឆ្មា ដូច​ជា “ឆ្កែ​ស៊ី​បាយ” ប្រែ​ថា“ឆ្កែ​ស៊ី​បាយ” ជា​ដើម តែ​មិន​សម​រម្យ​ដែល​យក​មក​ប្រើ​ជាមួយ “មនុស្ស” (តាម​ការ​ប្រែ​ប្រួល​របស់​ភាសា​ខ្មែរ​មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន​មក​នេះ​)​។

ទោះ​ជា​យ៉ាង​នេះ​ក្ដី ពាក្យ​ថា “ស៊ី​” ដែល​ប្រែ​ថា“ស៊ី​” នៅ​មាន​ប្រើ​ក្នុង​សំនួន​ភាសា​ខ្មែរ ដូច​ជា “រក​ស៊ី​” ប្រែ​ថា “រក​ស៊ី​, ប្រកប​របរ​រក​ស៊ី” ជា​ដើម​។

“ក្បាល” ជា​ពាក្យ​ដែល​ថៃ​ទទួល​មក​ពី​ភាសា​ខ្មែរ​ថា“ក្បាល” ដែល​អាច​ទទួល​តាម​រយៈ​ភាសា​សំស្ក្រឹត​មក​មួយ​ផ្នែក​ទៀត ដែល​សំដៅ​ដល់ “ក្បាល​, ឝីរឞៈ”ប្រើ​ជាមួយ​ពាក្យ​ថា “ឝីរឞៈ” ដោយ​ទូទៅ​មិន​សំដៅ​ប្រើ​ជា​ពាក្យ​អសុរស​ដូច​ពាក្យ​ក្នុង​ភាសា​ថៃ​ដែល​ក្លាយ​អត្ថន័យ​ទៅ​ហើ់យ​។

ពាក្យ​ថា “ក្បាល” “ឝីរឞៈ” នៅ​ក្នុង​ភាសា​ខ្មែរ​ដើម ទំនង​ប្រើ​ពាក្យ​ថា “ត្បូង” ប្រែ​ថា “ក្បាល”​។ ពាក្យ​នេះ​នៅ​មាន​ប្រាកដ​ក្នុង​ភាសា​ខ្មែរ​មួយ​ចំនួន ដូច​ជា “ខា​ង​ត្បូង” សំដៅ​ដល់ “ទិស​ក្បាល (​ដេក​)គឺ​ “ទិស​ខាង​ត្បូង” និង​ភាសា​ថៃ​យើង​ទទួល​យក​ពាក្យ​នេះ​មក​ប្រើ ក្នុង​ពាក្យ​ថា “ត្បួង” ដូច​ជា “ត្បួង​មហា​វិទ្យាល័យ” ដែល​ត្រូវ​បាន​លុប​ចោល​រួម​ជាមួយ​ក្រសួង​សិក្សា​ធិការ​ទៅ​ហើយ​។

ดังนั้นเมื่อรวมความคำว่า “สี” กับ “กบาล” เข้าด้วยกัน ก็จะแปลว่า “กินหัว” และประกอบกับคำว่า “อัปรีย์” จะได้สำนวนที่ว่า “อัปรีย์สีกบาล” ซึ่งหมายถึง “อัปรีย์กินหัว” นั่นเอง

ដូច​នេះ​នៅ​ពេល​រួម​សេចក្ដី​ពាក្យ​ថា “ស៊ី” ជាមួយ​ “ក្បាល” បូក​បញ្ចូល​គ្នា ក៏​ប្រែ​ថា “ស៊ី​ក្បាល” និង​រួម​គ្នា​ជាមួយ​ពាក្យ​ថា “អប្រីយ៍” ក្លាយ​ទៅ​ជា​សំនួន​ថា “អប្រីយ៍​ស៊ី​ក្បាល” ដែល​ប្រែ​ថា “អប្រីយ៍​ស៊ី​ក្បាល” នោះ​ឯង​៕


ផ្សព្ធ​ផ្សាយ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​អនឡាញ លើក​ដំបូង​ថ្ងៃ​ទី​១៤ ខែ​មីនា ឆ្នាំ​២០១៧

https://www.silpa-mag.com/history/article_7346

______________________________________________________
អាន​ផង​ដែរ ៖
១. “อัปรีย์” แล้วทำไมต้องมี “สีกบาล” พ่วงต่อจนเป็น “อัปรีย์สีกบาล”?

«​ជាតិ សាសនា ប្រជាជន​» របត់​ថ្មី​នៃ​ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ​ថៃ ថ្ងៃពុធ 21 ខែតុលា 2020

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បរិយាយ​ថ្ងៃ​នេះ, ภาษาไทย.
2 comments

ការ​លើក​ម្រាម​ដៃ​បី និង​សំឡេង​ស្រែក​កង​រំពង​របស់​ក្រុម​បាតុករ​ថៃ «​ជាតិ សាសនា ប្រជាជន​!» ព្រម​ទាំង​ប្រយោគ​ជា​ច្រើន​ទៀត ដូច​ជា «​ពន្ធ​អាករ អញ​!!» …។ល។ នៅ​ពេល​ក្បួន​ព្រះ​ទីន័ង​រថយន្ត​​ឆ្លង​កាត់​របស់​ព្រះ​រាជិនី​ថៃ កាល​ពី​ព្រលប់​ថ្ងៃ​​១៤ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០២០ កន្លង​មក​នេះ បាន​បង្ហាញ​ពី​របត់​ថ្មី​យ៉ាង​ប្រចក្ស​នៃ​កង់​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ចំពោះ​ស្ថាប័ន​​រាជានិយម​ថៃ ដែល​មិន​ធ្លាប់​ឃើញ​ពី​មុន​មក​។ បណ្ដា​ក្រុម​បាតុករ​ដែល​​ជំទាស់​នឹង​ស្ថាប័ន​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​ថៃ បាន​នាំ​គ្នា​ចេញ​មក​ប្រឆាំង​យ៉ាង​ចំហ ដែល​សភាព​បែប​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​សង្គម​ថៃ​កាន់​តែ​មាន​ភាព​បែក​បាក់​ខ្លាំង​ឡើង​រវាង​ក្រុម​អភិរក្ស​និយម ឬ​ក្រុម​ដែល​ស្មោះ​ស្ម័គ្រ​បំផុត​ចំពោះ​ស្ថាប័ន​ក្សត្រិយ៍ និង​ក្រុម​ដែល​ទាម​ទារ​កំណែ​ទម្រង់​ស្ថាប័ន​មួយ​នេះ​។

ដោយ​ឥត​ប្រកែក​បាន ស្ថាប័ន​រាជានិយម​ថៃ​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ចុង​ក្រោយ​នេះ​បាន​បាត់​បង់​ប្រជាប្រិយ​ភាព​ជា​ខ្លាំង បើ​ទោះ​បី​ជា​​ប្រទេស​នេះ​បាន​​ប្រើ​ប្រាស់​ថវិកា​មហិមា​​ខិត​ខំ​ «​ធ្វើ​ទី​ផ្សារ​» តាម​រយៈ​ការ​លើក​កម្ពស់​, ផ្សព្ធ​ផ្សាយ ឬ​​ខាលត៍ អូហ្វ ភើរសុនាលិធី «Cult of personality» ទៅ​លើ​ស្ថាប័ន​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍ ក៏​ដូច​ជា​​អង្គ​ព្រះ​ចៅ​​រាមា​ទី​៩​ក្ដី បណ្ដា​អ្នក​ដែល​និយម​សេរី​ភាព និង​យុវជន​ជំនាន់​ក្រោយ​ហាក់​នៅ​មាន​មន្ទិល​អំពី​ភាព​បរិសុទ្ធ​នៃ​ស្ថាប័ន​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍ ជា​ពិសេស​អំណាច​ដែល​មាន​កាន់​តែ​ច្រើន​ឡើង​ៗ និង​ការ​ជំពាក់​វាក់​វិន​នឹង​បញ្ហា​នយោបាយ​វិលចុះ​វិល​ឡើង​ដែល​ពួក​គេ​ជឿ​ជាក់​ថា​មាន​រឿង «​អំណាច​ងងិត​» នៅ​ពី​ក្រោយ​នោះ​។ នេះ​មិន​និយាយ​ដល់​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​ដ៏​មហិមា​ដែល​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​ថៃ និង​ស្ថាប័ន​មាន​ផង​ទេ​។

អ្វី​ដែល​​មិន​នឹក​ស្មាន​ដល់​នោះ​គឺ​ថា ការ​លើក​មក​និយាយ​ជា​សាធារណៈ​អំពី​រឿង​ស្ថាប័ន​ព្រះ​មហាក្សត្រិយ៍​នៅ​ប្រទេស​ថៃ​មាន​ភាព​រហ័ស​យ៉ាង​នេះ​។ រយៈ​ពេល​ត្រឹម​៤​ឆ្នាំ​ប៉ុណ្ណោះ បន្ទាប់​ពី​ការ​យាង​ឡើង​សោយ​រាជ​សម្បត្តិ​របស់​ ព្រះ​បាទ​ សម្ដេច​ព្រះ​វជិរ​ក្លៅ​ចៅ​យូហួ ឬ​រាមា​ទី​១០ ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​ថៃ​អង្គ​បច្ចុប្បន្ន ប្រជាជន​ថៃ​អ្នក​សេរី​និយម​បាន​នាំ​គ្នា​បើក​គម្រប​ព្រំ​ជជែក​រឿង​ស្ថាប័ន​ក្សត្រិយ៍ រហូត​ឈាន​ទៅ​ដល់​នាំ​គ្នា​ដើរ​តាម​ដង​ផ្លូវ (​ធ្វើ​បាតុកម្ម​) និង​វិវត្ត​រហូត​ដល់​ការ​ធ្វើ​និមិត្ត​សញ្ញា​ប្រឆាំង និង​ស្រែក​ប្រឆាំង​ជា​ចំហ​ទល់​នឹង​មុខ​ព្រះ​រាជិនី​ខ្លួន​ផង​ទៀត ដែល​នេះ​ហាក់​បី​ដូច​ជា​របត់​ដែល​លឿន​ហួស​ពី​ការ​ស្មាន និង​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ការ​ភ្ញាល់​ផ្អើល​ទាំង​ក្នុង​សង្គម​ថៃ និង​ពិភព​លោក​។

បណ្ដា​ក្រុម​អភិរក្ស​និយម ទាំង​ស្ថាប័ន​ក្សត្រិយ៍​ថៃ សុទ្ធ​តែ​បាន​ដឹង​បាន​ឮ​អំពី​ការ​ធ្លាក់​ចុះ​នៃ​ប្រជាប្រិយ​នៃ​របប​រាជា​និយម និង​ការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ដែល​អាច​នឹង​កើត​មាន​ឡើង ដូច​ដែល​​​បុត្រី​នៃ​រាមា​ទី​៩ ឬ​​ព្រះ​រាម​នៃ​រាមា​ទី​១០ សម្ដេច​មហា​ចក្រី​សិរិន្ធរ ទ្រង់​បាន​​​ផ្ដល់​បទ​សម្ភាស​​ទៅ​កាន់​អ្នក​សារព័ត៌មាន​ថៃ​ថា ៖

ពី​នេះ​ទៅ​ប្រទេស​ថៃ​របស់​យើង​នឹង​មិន​មាន​ថ្ងៃ​ដូច​ដើម​ទៀត​…
ចំណុច​ភ្ជាប់​រវាង​អ្នក​ចាស់ និង​អ្នក​ជំនាន់​ថ្មី​អាច​ឃើញ​កាន់​តែ​ច្បាស់​…
នោះ​គឺ​ការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​នៅ​ថ្ងៃ​ដែល​ពុក​មិន​នៅ​…
គ្រប់​គ្នា​មាន​សិទ្ធិ​ខូច​ចិត្ត និង​គួរ​ខូច​ចិត្ត
គ្រប់​គ្នា​មាន​សិទ្ធិ​ខ្លាច និង​គួរ​ខ្លាច
តែ​ត្រូវ​ចាំ ត្រៀម​ជា​ស្រេច​ទទួល​យក​ការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ដោយ​សតិ​បញ្ញា​…។

ទោះ​បី​យ៉ាង​នេះ​ក្ដី មនុស្ស​ភាព​ច្រើន​នៅ​តែ​មាន​សុទិដ្ឋិនិយម​​ចំពោះ​ស្ថាប័ន និង​របប​រាជានិយម​ថៃ ហើយ​ថា​ការ​ប្រែ​ប្រួល​អាក្រក់​ណា​មួយ​ដែល​អាច​ដល់​ការ​ដួល​រលំ​នៃ​របប​ក្សត្រិយ៍​នៅ​ប្រទេស​ថៃ​ក៏​ទំនង​មិនអាច​ទៅ​រួច​ផង​ដែរ​។ បណ្ដា​យុវជន​បាតុករ​ទាំង​នោះ ស្ទើរ​គ្រប់​គ្នា​បាន​អះ​អាង​ពី​ភាគ​បរិសុទ្ធ​ និង​ការ​គាំទ្រ​របប​រាជា​និយម តែ​ទាម​ទារ​កំណែ​ទម្រង់​យ៉ាង​ប្រចក្ស​​យ៉ាង​ហោច​ណាស់​១០​ចំណុច​ ចំពោះ​​ស្ថាប័ន​នេះ ដើម្បី​ជា​ប្រយោជន៍​និរន្តរភាព​រវាង​ស្ថាប័ន​ក្សត្រិយ៍ និង​របប​ប្រជាធិបតេយ្យ​​ថៃ ដែល​ចំណុច​ទាំង​នោះ មាន​ជា​អាទិ៍ ៖

  1. លុប​ចោល​មាត្រា​នៃ​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ​ហាម​មិន​ឲ្យ​ចោទ​ប្រកាន់​ព្រះ​មហាក្សត្រិយ៍​​។ ឲ្យ​សភា​តំណាង​រាស្ត្រ​​អាច​ពិចារណា​កំហុស​របស់​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​បាន ដូច​បាន​ធ្លាប់​មាន​សរសេរ​នៅ​ក្នុង​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ​ច្បាប់​គណៈ​រាស្ត្រ
  2. លុប​ចោល​ក្រម​ព្រហ្មទណ្ឌ មាត្រា​១១២ ឲ្យ​មាន​ការ​សម្ដែង​មតិត​ចំពោះ​ស្ថាប័ន​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​បាន​យ៉ាង​សេរី និង​ឲ្យ​និរទោស​កម្ម​អ្នក​ដែល​បាន​កាត់​ក្ដី​គ្រប់​ៗ​គ្នា​
  3. លុប​ចោល​ព្រះ​រាជ​បញ្ញត្តិ​ចាត់​ចែង​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​​​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍ ឆ្នាំ​២០១៨ និង​ឲ្យ​បែង​ចែក​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​​​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍ និង​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​ផ្ទាល់​ព្រះ​អង្គ​ឲ្យ​ច្បាស់​លាស់​
  4. កាត់​បន្ថយ​ថវិកា​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​ដែល​ផ្ដល់​ទៅ​ស្ថាប័ន​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​ឲ្យ​សម​ស្រប​ទៅ​នឹង​ស្ថាន​ភាព​សេដ្ឋកិច្ច
  5. លុប​ចោល​ផ្នែក​មន្ត្រី​រាជការ​នៃ​ព្រះ​អង្គ និង​លុប​ចោល​អង្គ​ភាព​ដែល​មិន​ចាំ​បាច់ ដូច​ជា​​​ឧត្ដម​ក្រុម​ទី​ប្រឹក្សា​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍
  6. លុប​ចោល​ការ​បរិច្ចាគ និង​ទទួល​បរិច្ចាគ​ទៅ​ស្ថាប័ន​ក្សត្រិយ៍​ដើម្បី​ការ​ងារ​ព្រះ​រាជ​កុសល​ទាំង​អស់ ដើម្បី​ឲ្យ​ផ្នែក​ហិរញ្ញវត្ថុ​របស់​ស្ថាប័ន​ក្សត្រិយ៍​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ការ​ត្រួត​ពិនិត្យ​ទាំង​អស់​
  7. លុប​ចោល​ព្រះ​រាជ​អំណាច​ក្នុង​ការ​សម្ដែង​មតិ​ទាក់​ទង​នយោបាយ​នៅ​ទី​សាធារណៈ
  8. លុប​ចោល​ការ​ផ្សព្ធ​ផ្សាយ និង​ការ​ឃោសនា​ឲ្យ​ជឿ​ស្ថាប័ន​ក្សត្រិយ៍​ទាំង​អស់
  9. ស្វែង​រក​ការ​ពិត​ទាក់​ទង​នឹង​ការ​សម្លាប់​រាស្ត្រ​អ្នក​ដែល​បាន​សម្ដែង​ ឬ​បញ្ចេញ​មតិ​ទាក់​ទង​ស្ថាប័ន​ក្សត្រិយ៍
  10. ហាម​ចុះ​ព្រះ​រាជ​ហត្ថលេខា​ទទួល​ស្គាល់​រដ្ឋ​ប្រហារ​ទៀត

_______________________________________________
អានផងដែរ៖
១. រាជា​និយម​នៅ​ក្នុង​រជ្ជ​កាល​នៃ​រាមា​ទី​១០
២. ១៤ តុលា មហា​បាតុកម្ម​ប្រជាជន​នៅ​ប្រទេស​ថៃ

ប៉ូលិស​ថៃ​ផ្ដើម​បង្ក្រាប​ហ្វូង​បាតុករ ថ្ងៃសុក្រ 16 ខែតុលា 2020

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ภาษาไทย.
2 comments

នានាប្រទេស៖ ក្រុងទេពមហានគរ, ស្យាមប្រទេស – មក​ដល់​ថ្ងៃ​សុក្រ ទី​១៦ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០២០ នេះ បណ្ដា​ហ្វូង​បាតុករ​ប្រឆាំង​នឹង​រដ្ឋាភិបាល​ថៃ ដែល​ភាគ​ច្រើន​ជា​ក្រុម​យុវជន និង​សិស្ស និស្សិត​នោះ បាន​បន្ត​ធ្វើ​ការ​តវ៉ា​របស់​ខ្លួន ដោយ​បង្វែ​មក​ធ្វើ​នៅ​​តំបន់​ផ្លូវ​បែក​ជា​បួន​រាជ​ប្រសង្គ នា​កណ្ដាល​ក្រុង​បាងកក​។ ក្រុម​អ្នក​តវ៉ា​រាប់​ពាន់​អ្នក​ដែល​ហៅ​ខ្លួន​ថា «​គណៈ​រាស្ត្រ​» បានប្រមូល​ផ្ដុំ​គ្នា​តាំង​ពី​រសៀល​ថ្ងៃ​នេះ ដោយ​ប្រើ​ប្រាស់​មធ្យោបាយ​បណ្ដាញ​សង្គម​ជា​គោល​។

  • ដាក់​ក្រុង​បាងកក​ក្នុង​ភាព​មាន​អាសន្ន​ធ្ងន់​ធ្ងរ​ច្បាប់​ទី​២

សភាពការណ៍​មាន​សភាព​តាន​តឹង​រវាង​ក្រុម​អ្នក​តវ៉ា និង​ក្រុម​បូលីស​បង្ក្រាប​បាតុកម្ម​បន្ទាប់​ពី​គណៈ​រដ្ឋមន្ត្រី​របស់​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ប្រយុទ្ធ ចន្ទ្រឱជា ណាត់​ប្រជុំ​ពិសេស និង​ដាក់​ចេញ​ប្រកាស​ដាក់​ក្រុង​បាងកក​ស្ថិត​ក្នុង​គ្រា​មាន​អាសន្ន​ច្បាប់​ទី​២ បន្ទាប់​ពី​ច្បាប់​ទី​១ បាន​ដាក់​កាល​ពី​ព្រឹក​ព្រលឹម​ថ្ងៃ​ទី​១៥ ខែ​តុលា (​ម្សិល​មិញ​) រួច​មក​។

លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ថៃ​បាន​ប្រកាស​បដិសេធ​ការ​ស្នើ​ឲ្យ​លោក​ចុះ​ចេញ​ពី​តំណែង​របស់​ក្រុម​អ្នក​តវ៉ា ដោយ​លោក​សួរ​ទៅ​វិញ​ថា តើ​លោក​ខុស​អ្វី​? និង​បាន​ស្នើ​ឲ្យ​ក្រុម​អ្នក​តវ៉ា​គោរព​ច្បាប់​របស់​ប្រទេស​។

  • ប៉ូលិស​ផ្ដើម​បង្ក្រាប​ហ្វូង​បាតុករ

មក​ដល់​រសៀល​ម៉ោង​៦.២០​នាទី ប៉ូលិស​បង្ក្រាប​បាតុកម្ម​បាន​ផ្ដើម​ប្រកាស​ឲ្យ​ក្រុម​អ្នក​តវ៉ា​បញ្ឈប់​ការ​ធ្វើ​បាតុកម្ម ព្រម​ទាំង​ផ្ដើម​បញ្ចេញ​កង​បង្ក្រាប ដោយ​មាន​ខែល និង​ដំបង​ពេញ​ដៃ​ ព្រម​ជាមួយ​រថយន្ត​បាញ់​ទឹក​កម្លាំង​ខ្លាំង​ចំនួន​៣​គ្រឿង​មក​ធ្វើ​ការ​រំដោះ​ទី​តាំង​ផង​។

ទី​បំផុត​នៅ​វេលា​ម៉ោង​ប្រមាណ​៦.៥៥​នាទី ប៉ូលិស​បាន​ចាប់​ផ្ដើម​ប្រតិបត្តការ​បង្ក្រាប​បាតុករ ដោយ​ធ្វើ​ការ​បាញ់​ទឹក​កម្លាំង​ខ្លាំង និង​ដោយ​មាន​លាយ​ជាតិ​ពណ៌​ផង​។ ភាព​ចលាចល​បាន​កើត​មាន​ឡើង​រវាង​ក្រុម​អ្នក​តវ៉ា និង​ព្រម​ជាមួយ​គ្នា​នោះ​ក៏​បាន​ចេញ​សេចក្ដី​ប្រកាស​រំសាយ​ការ​តវ៉ា​នៅ​ទី​បំផុត​៕

_______________________________________________
អានផងដែរ៖
១. រាជា​និយម​នៅ​ក្នុង​រជ្ជ​កាល​នៃ​រាមា​ទី​១០
២. ១៤ តុលា មហា​បាតុកម្ម​ប្រជាជន​នៅ​ប្រទេស​ថៃ

១៤ តុលា មហា​បាតុកម្ម​ប្រជាជន​នៅ​ប្រទេស​ថៃ ថ្ងៃពុធ 14 ខែតុលា 2020

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ภาษาไทย.
3 comments

នានាប្រទេស៖ ក្រុងទេពមហានគរ, ស្យាមប្រទេស – ថ្ងៃ​ពុធ ទី​១៤ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០២០ នេះ ប្រជាជន​​ថៃ​​ជា​ច្រើន​ពាន់​នាក់​បាន​ចេញ​មក​ធ្វើ​មហា​បាតុម្ម​ជា​ថ្មី​នៅ​កណ្ដាល​រាជធានី​បាងកក​។ ក្រុម​ប្រឆាំង​រដ្ឋាភិបាល ដែល​បាន​ហៅ​ខ្លួន​ឯ​ថា «​គណៈ​រាស្ត្រ​» ​បាន​ប្រមូល​ផ្ដុំ​គ្នា​នៅ​ឯ​ទី​លាន​​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​តាំង​ពី​វេលា​ព្រឹក ដោយ​ទាម​ទារ​ឲ្យ​លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ ប្រយុទ្ធ ចន្ទ្រឱជា ចុះ​ចេញ​ពី​តំណែង​។

ក្រុម​អ្នក​តវ៉ា​ដែល​ភាគ​ច្រើន​ជា​សិស្ស និស្សិត និងប្រជាជន​ទូទៅ រួម​ទាំង​អតីត​ក្រុម​អាវ​ក្រហម​ផង​នោះ បាន​ចេញ​មក​តវ៉ា​ប្រឆាំង​នឹង​រដ្ឋាភិបាល​ចាប់​តាំង​ពី​ខែ​កក្កដា (២០២០​) មក នៅ​តាម​គ្រប់​បណ្ដា​ខេត្ត​នានា​របស់​ប្រទេស បើ​ទោះ​បី​ស្ថានការណ៍​រោគ​រាត​ត្បាត​កូវីដ​–១៩ នៅ​បន្ត​នៅ​ឡើយ​។ សម្រាប់​មហា​បាតុម្ម​ថ្ងៃ​នេះ ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ការ​រំឭក​ដល់​ព្រឹត្តិការណ៍​បះបោល​របស់​និស្សិត​ថៃ​ប្រឆាំង​រដ្ឋាភិបាល កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១៤ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​​១៩៧៣ ដែល​​គ្រា​នោះ​ក្រុម​និស្សិត​ប្រមាណ​៧៧​នាក់​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឃាត​ផង​ដែរ​។

តម្រួត ព្រម​ទាំង​កង​កម្លាំង​បង្ក្រាប​បាតុកម្ម​ជា​ច្រើន​ពាន់​អ្នក​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ពង្រាយ​ដើម្បី​គ្រប់​គ្រង​ស្ថានការណ៍​ផង​ដែរ​។ បណ្ដា​មេ​ដឹក​នាំ​បាតុកម្ម​​យ៉ាង​ហោច​ណាស់​២១​នាក់​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន រហូត​មក​ដល់​ព្រលប់​ថ្ងៃ​នេះ​។

  • ជា​រឿង​​ចៃដន្យ​?

អ្វី​ដែល​គួរ​កត់​សម្គាល់​សម្រាប់​ព្រឹត្តិការណ៍​ប្រឆាំង​រដ្ឋាភិបាល​នា​ថ្ងៃ​នេះ នោះ​គឺ​ការ​ណាត់​ជួប​រវាង​ក្រុម​ពីរ​ដែល​ប្រឆាំង​គ្នា​នៅ​ប្រទេស​នេះ​។ ក្រុម​ប្រជាជន​ថៃ​មួយ​ក្រុម​ទៀត ដែល​ស្ថិត​ក្នុង​សំលៀក​បំពាក់​លឿង ដែល​ជា​ពណ៌​ត្រូវ​បាន​សម្គាល់​ថា​ស្វាមី​ភ័ក្ដិ​ចំពោះ​ស្ថាប័ន​ក្សត្រិយ៍​នោះ ត្រូវ​បាន​កែន​មក​ទី​ប្រឈម​គ្នា ក្នុង​គោល​បំណង​មក​ទទួល​ស្វាគមន៍​ព្រះ​មហាក្សត្រិយ៍​ខ្លួន​នៅ​តាម​ដង​វិថី​ឆ្ពោះ​មក​កាន់​ព្រះ​បរម​រាជ​វាំង​ក្រុង​បាងកក ដែល​ស្ថិត​នៅ​មិន​ឆ្ងាយ​ប៉ុន្មាន​ពី​កន្លែង​ត​វ៉ា​របស់​ក្រុម ​«​គណៈ​រាស្ត្រ​» នោះ​ ដែល​នៅ​ទី​បំផុត​ការ​ប្រឈម​មុខ​ដាក់​គ្នា​មួយ​ត្រូវ​បាន​ជៀស​មិន​ផុត​។

  • ក្រុម​អ្នក​តវ៉ា​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​វិមាន​រដ្ឋាភិបាល

ទំនង​ជា​ការ​បញ្ជៀស​មិន​ឲ្យ​មាន​ការ​ប្រឈម​គ្នា​កាន់​តែ​ធ្ងន់​ធ្ងរ​រវាង​ក្រុម​ទាំង​ពីរ ក្រុម​អ្នក​ប្រឆាំង​រដ្ឋាភិបាល​ក៏​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​វិមាន​រដ្ឋាភិបាល និង​បាន​ឡោម​ព័ទ្ធ​​បរិវេណ​ខាង​មុខ​បាន​សម្រេច​នៅ​វេលា​ប្រមាណ​១៨.​១៥​នាទី ព្រម​ទាំង​ប្រកាស​ថា​នឹង​ស្ថិត​នៅ​​ទី​នោះ​យ៉ាង​តិច​៣​ថ្ងៃ​។

  • បាតុករ​ទាម​ទារ​បី​ចំណុច

ចំណុច​សំខាន់​ៗ​ដែល​ក្រុម​បាតុករ​ប្រឆាំង​រដ្ឋាភិបាល ឬ​ក្រុម «​គណៈ​រាស្ត្រ​» ធ្វើ​ការ​តវ៉ា​នោះ យ៉ាង​ហោច​ណាស់​មាន​៣​ចំណុច ដែល​ក្នុង​នោះ​រួម​មាន ៖ ១. ទាម​ទារ​ឲ្យ​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ប្រយុទ្ធ ចន្ទ្រឱជា ចុះ​ចេញ​ពី​តំណែង, ២. បើក​ប្រជុំ​រដ្ឋសភា​ដើម្បី​ធ្វើ​សេចក្ដី​ព្រាង​វិសោធន​កម្ម​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ច្បាប់​ប្រជាជន និង ៣​. ការ​ធ្វើ​កំណែ​ទម្រង់​ស្ថាប័ន​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​៕


ក្រុម​អ្នក​តវ៉ា​ប្រឆាំង​រដ្ឋាភិបាល​ច្រើន​ពាន់​នាក់​ចេញ​មក​ធ្វើ​បាតុកម្ម (Photograph: Diego Azubel/EPA)

ក្រុមបាតុករ​ឡោម​ព័ទ្ធ​នា​ខាង​មុខ​បរិវេណ​វិមាន​រដ្ឋាភិបាល (Photograph: VoiceTV)

_______________________________________________
អានផងដែរ៖
១. រាជា​និយម​នៅ​ក្នុង​រជ្ជ​កាល​នៃ​រាមា​ទី​១០
២. ប៉ូលិស​ថៃ​ផ្ដើម​បង្ក្រាប​ហ្វូង​បាតុករ
៣. «​ជាតិ សាសនា ប្រជាជន​» របត់​ថ្មី​នៃ​ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ​ថៃ

“อัปรีย์” แล้วทำไมต้องมี “สีกบาล” พ่วงต่อจนเป็น “อัปรีย์สีกบาล”? ថ្ងៃសុក្រ 9 ខែតុលា 2020

Posted by សុភ័ក្ត្រ in អំពី​ភាសា, អំពីភាសា, ภาษาไทย.
1 comment so far

(ซ้ายบน) เศียรของประติมากรรมรูปเหมือนพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 พบที่ปราสาทพระขรรค์กำปงสวาย ปัจจุบันอยู่ที่พิพิธภัณฑ์พนมเปญ (ฉากหลัง) สเปียงปราโต สะพานโบราณที่ชาวเขมรยังใช้สัญจรถึงปัจจุบัน

สำนวนที่ว่า “อัปรีย์สีกบาล” มักใช้เป็นสำนวนด่าว่าผู้ที่ทำอะไรไม่เหมาะสม คำว่า “อัปรีย์” คงไม่น่าสงสัยแต่อย่างใด เพราะแปลว่า “ไม่น่ารัก” เหตุที่แปลอย่างนี้ด้วยเป็นคำภาษาสันสกฤตที่สมาสกันระหว่างคำว่า “อัป” แปลว่า “ไม่” กับคำว่า “ปรียะ” (หรือที่ภาษาบาลีใช้ว่า “ปิยะ”) แปลว่า “น่ารัก”

เพราะฉะนั้น “อัปรีย์” จึงมีความหมายตามศัพท์ว่า “ไม่น่ารัก”

แต่เมื่อนำมาใช้ในภาษาไทยความหมายของคำนี้เปลี่ยนไปในทางลบมากขึ้น เพราะเรานำมาใช้เป็นคำด่า

ส่วนคำว่า “สีกบาล” แปลว่าอะไร

“สี” เป็นคำภาษาเขมร ออกเสียงตามภาษาเขมรว่า “ซี” แปลว่า “กิน” เป็นคำเขมรที่มีใช้มาอย่างน้อยตั้งแต่สมัยกลาง (คือสมัยหลังพระนครลงมา ร่วมสมัยกับกรุงศรีอยุธยา) เพราะไม่พบในภาษาเขมรโบราณสมัยพระนคร แต่ในปัจจุบันคำนี้ชาวไทยเชื้อสายเขมรแถบจังหวัดสุรินทร์ ยังคงพูดกันอยู่ในวลีที่ว่า “สีบาย” (ซีบาย) แปลว่า “กินข้าว”

แม้แต่ในพจนานุกรมเขมรฉบับ พ.ศ. 2511 คำนี้ยังหมายถึง “กิน” ที่ใช้กับคนอยู่ ดังนี้ “สี, บริโภคโภชนาหาร พูดเฉพาะคนบริโภค, ใช้ตามชั้นบุคคล ดังนี้…” (วจนานุกฺรมแขฺมร : 2511, 1356)

แต่ในภาษาเขมรปัจจุบันที่มีใช้อยู่ในประเทศกัมพูชา คำว่า “สี” ถูกลดระดับการใช้ จากเดิมที่ใช้กับ “คน” ไปเป็นคำที่ใช้กับสัตว์ เช่น หมา หรือแมว เช่น “ฉแกร์ซีปาย” แปลว่า “หมากินข้าว” เป็นต้น แต่ไม่เหมาะสมที่จะนำมาใช้กับ “คน” (ตามความเปลี่ยนแปรของภาษาเขมรเมื่อไม่นานมานี้)

อย่างไรก็ตามคำว่า “สี” ที่แปลว่า “กิน” ยังมีใช้อยู่ในสำนวนภาษาเขมร เช่น “รกสี” (โรก-ซี) แปลว่า “หากิน, ทำมาหากิน” เป็นต้น

“กบาล” เป็นคำที่ไทยรับมาจากภาษาเขมรว่า “กฺบาล” ซึ่งอาจจะรับผ่านภาษาสันสกฤตมาอีกทอดหนึ่ง หมายถึง “หัว, ศีรษะ” ใช้กับคำว่า “ศีรษะ” โดยทั่วไปไม่เจาะจงใช้กับคำหยาบเหมือนในภาษาไทยที่กลายความไปแล้ว

คำว่า “หัว” หรือ “ศีรษะ” ในภาษาเขมรแต่เดิมน่าจะใช้คำว่า “ตฺบูง” (ตฺโบง) แปลว่า “หัว” คำนี้ยังปรากฏอยู่ในภาษาเขมรบ้าง เช่น “ขางตฺบูง” (คาง-ตฺโบง) หมายถึง “ทิศหัว (นอน) คือ “ทิศใต้” และภาษาไทยเรารับคำนี้มาใช้ในคำว่า “ทบวง” อย่าง “ทบวงมหาวิทยาลัย” ที่ถูกยุบไปรวมกับกระทรวงศึกษาธิการแล้ว

ดังนั้นเมื่อรวมความคำว่า “สี” กับ “กบาล” เข้าด้วยกัน ก็จะแปลว่า “กินหัว” และประกอบกับคำว่า “อัปรีย์” จะได้สำนวนที่ว่า “อัปรีย์สีกบาล” ซึ่งหมายถึง “อัปรีย์กินหัว” นั่นเอง


เผยแพร่เนื้อหาในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 14 มีนาคม 2560

https://www.silpa-mag.com/history/article_7346

______________________________________________________
អាន​ផង​ដែរ ៖
១. អត្ថបទ​ប្រែ ៖ “អប្រីយ៍” ហើយ​ហេតុ​អ្វី​ត្រូវ​មាន “ស៊ី​ក្បាល” ភ្ជាប់​គ្នា​ជា “អប្រីយ៍​ស៊ី​ក្បាល”​?

បារាំង​សែស​ជញ្ជូន​សម្បត្តិ​នគរ​វត្ត​ទៅ​ណា​? ថ្ងៃអង្គារ 29 ខែកញ្ញា 2020

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ប្រវត្តិសាស្ត្រ, ภาษาไทย, Français.
add a comment

អ្នក​ស្រាវ​ជ្រាវ​បារាំង​សែស​ដឹក​ជញ្ជូន​សម្បត្តិ​ពី​នគរ​វត្ត​ទៅ​ទុក​នៅ​ទី​ណា​? ពិនិត្យ​រឿង​រ៉ាវ​ក្រោយ​ខ្នង​ដែល​ទាក់​ទង​នឹង​បរិបទ​សម័យ​ចក្រ​ពត្តិ​និយម ដែល​សៀម​ជា​តួ​សម្ដែង​មួយ​ផង​ដែរ​។

ប្រទេស​តំបន់​អាស៊ី​បាន​ក្លាយ​ជា​គោល​ដៅ​នៃ​សម័យ​ការ​គ្រប់​គ្រង​ដណ្ដើម​ធនធាន ទឹក​ដី រវាង​មហា​អំណាច​ដូច​ជា​បារាំង​សែស​-​អង់គ្លេស​… ក្រៃឫក្ស នានា អ្នក​និពន្ធ​សៀវភៅ «ស្យាម​រដ្ឋ​ក្រោម​ការ​ឡោម​ព័ន្ធ​នៃ​ចក្រ​ពត្តិ​និយម​» (สยามรัฐท่ามกลางจักรวรรดินิยม) អធិប្បាយ​ពី​រឿង​រ៉ាវ​នៅ​ពី​ក្រោយ​ការ​ដណ្ដើម​ធន​ធាន​ តាម​រយៈ​ករណី ពេល​ដែល (​អ្នក​ស្រាវ​ជ្រាវ​) បារាំង​សែស​ជញ្ជូន​សម្បត្តិ​នគរ​វត្ត​ទៅ​យ៉ាង​គគ្រឹក​គគ្រេង​។

ចុច​លើ​រូប​ដើម្បី​ទស្សនា​វីដេអូ

អង្គរ​វត្ត​ក្នុង​ទស្សនៈ​សៀម ថ្ងៃសុក្រ 11 ខែកញ្ញា 2020

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ภาษาไทย.
add a comment

Matichon Book Talk : “นครวัดทัศนะสยาม” ឬ អង្គរ​វត្ត​ក្នុង​ទស្សនៈ​សៀម
វាគ្មិន ៖ បណ្ឌិត សាន្តិ ភក្ដីគាំ / ពិធីករ ៖ អពិសិទ្ធិ ធីរៈចារុវណ្ណ
ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ ១០ កញ្ញា ២០២០ / ម៉ោង ១៦.០០- ១៧.០០
ជាន់​ជី អាគារ​ចាមចុរី​ស្គ្វែរ
ចុច ទី​នេះ ដើម្បី​ទស្សនា​វីដេអូ

%d bloggers like this: