jump to navigation

ថៃ​ចាត់​ពិធី​រំឭក ខួប​​២​ឆ្នាំ សុវណ្ណ​គត រាមា​ទី​៩ ថ្ងៃសៅរ៍ 13 ខែតុលា 2018

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ภาษาไทย.
2 comments

នានាប្រទេស៖ ក្រុងទេពមហានគរ, ស្យាមប្រទេស – ថ្ងៃ​នេះ (១៣ តុលា ២០១៨) នៅ​ឯ​នគរ​ថៃ មាន​ការ​រៀប​ចំ​ជា​ផ្លូវ​ការ​​ក្នុង​ការ​គោរព​ព្រះ​វិញ្ញាក្ខន្ធ ខួប​ឆ្នាំ​ទី​២ សុវណ្ណគត​នៃ​ព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមិន្ទ្រមហាភូមិពល អតុល្យតេជ​។ នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​ត្រូវ​បាន​រៀប​ចំ​ឲ្យ​មាន​ពិធី​រំឭក​ថ្ងៃ​សោយ​ព្រះ​ទិវង្គត​របស់​អតីត​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍ ដោយ​មាន​ការ​ប្រារព្ធ​តាម​ក្រសួង​មន្ទីរ​រាជការ ព្រម​ទាំង​វត្ត​អារាម​ផង​។

ដោយ​ឡែក​នៅ​ឯ​ក្រុង​បាងកក​វិញ នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ថៃ  នាយឧត្ដមសេនីយឯកប្រយុទ្ធ ចន្ទ្រឱជា បាន​ដឹក​នាំ​សមាជិក​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​ថៃ ដើម្បី​ប្រារព្ធ​ពិធី​​រាប់​បាត្រ​ព្រះ​សង្ឃ ដាក់​កម្រង​ផ្កា និង​ថ្វាយ​បង្គំ នៅ​ឯ​​បរិវេណ​ពិធី​ស្នាម​ហ្លួង ឬ​វាល​ព្រះ​មេរុ ក្បែរ​នឹង​ព្រះ​បរម​រាជ​វាំង​ នៅ​វេលា​ព្រឹក​។ ចំណែក​ឯ​នៅ​ពេល​ល្ងាច​វិញ លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ព្រម​ទាំង​មន្ត្រី​រាជការ​ថៃ​ទូទាំង​ប្រទេស ក៏​បាន​នាំ​គ្នា​ដុត​ទៀន ដើម្បី​រំឭក​ដល់​អតីត​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​របស់​ខ្លួន​ផង​ដែរ​។

សម្រាប់​ខួប​២​ឆ្នាំ​នៃ​ការ​សោយ​ព្រះ​ទិវង្គត​នេះ រាជការ​ថៃ​បាន​ដាក់​ចេញ​ការ​ឈប់​កាន់​ទុក្ខ​ដោយ​ស្លៀក​ខ្មៅ ហើយ​ប្រើ​ពណ៌​លឿង​វិញ ដែល​ជា​ពណ៌​តំណាង​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​ថៃ​។

បន្ទាប់​ពី​អតីត​ក្សត្រិយ៍​ថៃ រាមា​ទី​៩ ស្ដេច​សោយ​ព្រះ​ទិវង្គត​ទៅ​រាជការ​ថៃ​បាន​កំណត់​យក​ថ្ងៃ​ទី​១៣ ខែ​តុលា ជា​ថ្ងៃ​រំឭក​ដល់​ការ​សោយ​ព្រះ​ទិវង្គត និង​ដាក់​ជា​ថ្ងៃ​ឈប់​សម្រាក​បុណ្យ​ជាតិ​ផង​។

ព្រះបាទ សម្ដេចព្រះបរមិន្ទ្រមហាភូមិពល អតុល្យតេជ រាមាទី៩ របស់ថៃ​ស្ដេច​សុវណ្ណគត​នា​ថ្ងៃ​​​ព្រហស្បតិ៍ ទី​១៣ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០១៦ វេលាម៉ោង១៥ និង៥២ រួមព្រះជន្ម៨៩ព្រះវស្សា គ្រងរាជសម្បត្តិបាន៧០ឆ្នាំ​។ ព្រះ​អង្គមានព្រះបរមបច្ឆាមរណនាមថា «ព្រះចៅយូហួ ក្នុងព្រះបរមកោដ្ឋ»៕៚

នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ថៃ​នាំ​សមាជិក​រដ្ឋាភិបាល​ថ្វាយ​បង្គំ ក្នុង​ឱកាស​ខួប​ពីរ​ឆ្នាំ​សោយ​ព្រះ​ទិវង្គត (រូប​៖ สำนักข่าวไทย)

__________________________________________________
អានផងដែរ
១. ព្រះ​ចៅ​ផែន​ដី​ថៃ​ស្ដេច​សុវណ្ណគត​ហើយ
២. រំឭក​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១៣ តុលា ឆ្នាំ​ទៅ

Advertisements

វីដេអូ តាម​ខ្ញុំ​ហ្លួង​ថៃ ទៅ​រើ​ “នគរ​វត្ត” ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ 27 ខែកញ្ញា 2018

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ប្រវត្តិសាស្ត្រ, វីដេអូ, អំពីស្រុកខ្មែរ, ภาษาไทย.
1 comment so far

ដូច​ដែល​បាន​គ្រោង​ទុក ថ្ងៃ​នេះ (​២៧ កញ្ញា ២០១៨​) សិក្ខាសាលា​មួយ​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា តាម​ខ្ញុំ​ហ្លួង​ថៃ ទៅ​រើ​ “នគរ​វត្ត” (ថ. ตามข้าหลวงไทย ไปย้ายนครวัด) ត្រូវ​បាន​​ចាត់​ធ្វើ​ឡើង​ នៅ​ឯ​សាល​មតិជន​អខាដេមី​។ សិក្ខា​សាលា​នេះ​រៀប​ចំ​ឡើង​ដោយ គេហ​ទំព័រ​ដ៏​ល្បី​ល្បាញ​មួយ​របស់​ថៃ​ឈ្មោះ សិល្ប​វឌ្ឍនធម្ម (​ថ. ศิลปวัฒนธรรม)​។

សិក្ខា​សាលា​នេះ មាន​ការ​ចូល​រួម​ធ្វើ​ជា​វាគ្មិន​ដោយ អនុ​សាស្ត្រាចារ្យ បណ្ឌិត សានតិ ភក្ដីគាំ (ថ. ศานติ ภักดีคำ) និង​សម្រប​សម្រួល​ដោយ ឯកភទ្រ ជើតធម្មធរ (ថ. เอกภัทร์ เชิดธรรมธร)​។

ខាង​ក្រោម​នេះ​ជា​វីដេអូ​ទាំង​ស្រុង​ស្ដី​អំពី​សិក្ខាសាលា លោក​អ្នក​អាច​ទស្សនា​ស្វែង​យល់​បាន ដូច​ត​ទៅ​ ៖

______________________________________________________
អាន​ផង​ដែរ​៖
១. តាម​ខ្ញុំ​ហ្លួង​ថៃ ទៅ​រើ​ “នគរ​វត្ត”

តាម​ខ្ញុំ​ហ្លួង​ថៃ ទៅ​រើ​ “នគរ​វត្ត” ថ្ងៃពុធ 19 ខែកញ្ញា 2018

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ภาษาไทย.
1 comment so far

ខិត្តបណ្ណ​ឃោសនា​របស់​សិក្ខាសាលា

សិក្ខាសាលា​មួយ​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា តាម​ខ្ញុំ​ហ្លួង​ថៃ ទៅ​រើ​ “នគរ​វត្ត” (ថ. ตามข้าหลวงไทย ไปย้ายนครวัด) នឹង​ត្រូវ​ចាត់​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ ទី​២៧ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​២០១៨ ខាង​មុខ​នេះ នៅ​វេលា​ម៉ោង​១៣.៣០-១៦.៣០ នៅ​ឯ​សាល​មតិជន​អខាដេមី​។ សិក្ខា​សាលា​នេះ​រៀប​ចំ​ឡើង​ដោយ គេហ​ទំព័រ​ដ៏​ល្បី​ល្បាញ​មួយ​របស់​ថៃ​ឈ្មោះ សិល្ប​វឌ្ឍនធម្ម (​ថ. ศิลปวัฒนธรรม)​។

សិក្ខា​សាលា​នេះ មាន​ការ​ចូល​រួម​ធ្វើ​ជា​វាគ្មិន​ដោយ អនុ​សាស្ត្រាចារ្យ បណ្ឌិត សានតិ ភក្ដីគាំ (ថ. ศานติ ภักดีคำ) និង​សម្រប​សម្រួល​ដោយ ឯកភទ្រ ជើតធម្មធរ (ថ. เอกภัทร์ เชิดธรรมธร)​។

សាធារណជន​អាច​ចូល​រួម​ស្ដាប់​បាន​ដោយ​សេរី និង​ឥត​បង់​ប្រាក់​។ ដោយ​ឡែក​គេ​ក៏​អាច​ចូល​ទស្សនា​ការ​ផ្សាយ​ផ្ទាល់​តាម​ប្រព័ន្ធ​ហ្វេសបុគ​បាន​ផង​ដែរ​៕

______________________________________________________
អាន​ផង​ដែរ​៖
១. វីដេអូ តាម​ខ្ញុំ​ហ្លួង​ថៃ ទៅ​រើ​ “នគរ​វត្ត”

អត្ថបទ​ប្រែ ៖ វិវាទ​រឿង «​ល្ខោន​ខោល​» រវាង​ថៃ​-​កម្ពុជា កើត​ឡើង​ជា​ថ្មី​ម្ដង​ទៀត​!!? សុចិត្ត វង្ស​ទេស បញ្ជាក់​ម្ដង​ទៀត «​ល្ខោន​ខោល​ជា​វប្បធម៌​រួម មាន​​ឫស​គល់​រួម​គ្នា បំបែក​ជា​ផ្នែក​ៗ​មិន​បាន​ថា​ជា​សម្បត្តិ​ផ្ដាច់​មុខ​របស់​នរណា​ម្នាក់​»​ ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ 6 ខែកញ្ញា 2018

Posted by សុភ័ក្ត្រ in អំពីស្រុកខ្មែរ, ภาษาไทย.
2 comments

កកន ៖ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១ កញ្ញា កន្លង​មក​នេះ ​គេហ​ទំព័រ​សិល្បៈ​វឌ្ឍនធម្ម (​ថ. ศิลปวัฒนธรรม) របស់​ថៃ​បាន​ចុះ​ផ្សាយ​អត្ថបទ​មួយ​ស្ដី​ពី​វិវាទ​រវាង​កម្ពុជា​ថៃ ក្នុង​ការ​ចុះ​បញ្ជី​ល្ខោន​ខោល​ក្នុង​សម្បត្តិ​បេតិក​ភណ្ឌ​ពិភព​លោក​។ អត្ថបទ​ដែល​មាន​ចំណង​ជើង​ថា วิวาทะประเด็น “โขน” ระหว่างไทย-กัมพูชา ก่อตัวขึ้นอีกรอบ!!? สุจิตต์ วงษ์เทศ ชี้อีกครั้ง “โขนเป็นวัฒนธรรมร่วม มีรากเหง้าร่วมกัน จะแยกโดดๆ มิได้ ว่าเป็นสมบัติของใครของมัน” ឬ ប្រែ​ជា​ខ្មែរ​ថា វិវាទ​រឿង «​ល្ខោន​ខោល​» រវាង​ថៃ​-​កម្ពុជា កើត​ឡើង​ជា​ថ្មី​ម្ដង​ទៀត​!!? សុចិត្ត វង្ស​ទេស បញ្ជាក់​ម្ដង​ទៀត «​ល្ខោន​ខោល​ជា​វប្បធម៌​រួម មាន​​ឫស​គល់​រួម​គ្នា បំបែក​ជា​ផ្នែក​ៗ​មិន​បាន​ថា​ជា​សម្បត្តិ​ផ្ដាច់​មុខ​របស់​នរណា​ម្នាក់​»​។​

ដើម្បី​ទុក​ជា​ឯកសារ​ខ្ញុំ​សូម​​ធ្វើ​ការ​បក​ប្រែ​ក្រៅ​ផ្លូវ​ការ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ ដើម្បី​ដាក់​ជូន​ប្រិយ​មិត្រ​ស្វែង​យល់​ ដូច​ត​ទៅ​នេះ​ ៖

វិវាទ​រឿង «​ល្ខោន​ខោល​» រវាង​ថៃ​-​កម្ពុជា កើត​ឡើង​ជា​ថ្មី​ម្ដង​ទៀត​!!? សុចិត្ត វង្ស​ទេស បញ្ជាក់​ម្ដង​ទៀត «​ល្ខោន​ខោល​ជា​វប្បធម៌​រួម មាន​​ឫស​គល់​រួម​គ្នា បំបែក​ជា​ផ្នែក​ៗ​មិន​បាន​ថា​ជា​សម្បត្តិ​ផ្ដាច់​មុខ​របស់​នរណា​ម្នាក់​»​

កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៣០ ខែ​សីហា កន្លង​មក មាន​ការ​កើត​រឿង​មិន​សុខ​ចិត្ត​នៅ​ក្នុង​បណ្ដាញ​សង្គម​របស់​ប្រជាជន​កម្ពុជា ទាក់​ទង​នឹង​ករណី​ដែល​ប្រទេស​ថៃ តាម​រយៈ​ក្រសួង​វប្បធម៌​ ដាក់​សំណើ​ការ​សម្ដែង «​ខោល​» (​កកន៖ ថៃ​បញ្ចេញ​សំឡេង ខូ៎ន ដោយ​សរសេរ​ថា โขน [ខោន]) ទៅ​កាន់​អង្គការ​សិក្សា​វិទ្យាសាស្ត្រ និង​វប្បធម៌​របស់​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ ឬ​យូណេស្កូ ដើម្បី​ពិចារណា​បញ្ចូល​ក្នុង​បញ្ជី​បេតិក​ភណ្ឌ​អរូបិយ​របស់​មនុស្ស​ជាតិ សម្រាប់​ឆ្នាំ​២០១៨ នោះ មាន​អ្នក​លេង​ហ្វេសប៊ុគ និង​បណ្ដាញ​សង្គម​របស់​កម្ពុជា​ជា​ច្រើន​​បាន​នាំ​គ្នា​បញ្ចេញ​មតិ​ថា ការ​សម្ដែង​ខោល​​ជា​ការ​សម្ដែង និង​វប្បធម៌​របស់​ប្រជាជន​កម្ពុជា​មិន​មែន​របស់​ថៃ​។

ដោយ​នៅ​បាន​បន្ថែម​ថា​ប្រទេស​ថៃ​បាន​នាំ​ការ​សម្ដែង​ខោល​ពី​កម្ពុជា មាន​ការ​ចែក​ចាយ​ប្រកាស​ទាំង​នោះ​ប្រមាណ​ជាង​៥០.០០០​ដង​។ ក្រៅ​ពី​នោះ​នៅ​មាន​អ្នក​លេង​អន​ឡាញ​កម្ពុជា​បាន​ចូល​ទៅ​សម្ដែង​មតិ​ក្នុង​ហ្វេសប៊ុគ​របស់​អង្គការ​យូណេស្កូ សុំ​ឲ្យ​អង្គការ​យូណេស្កូ​ពិចារណា​ថា​ការ​សម្ដែង​ខោល មិន​មែន​របស់​ប្រទេស​ថៃ និង​សុំ​ឲ្យ​អង្គការ​យូណេស្កូ​ផ្អាក​ការ​ពិចារណា​នេះ​។

សុចិត្ត វង្ស​ទេស (ថ. สุจิตต์ วงษ์เทศ) ធ្លាប់​មាន​យោបល់​ស្ដី​អំពី​ប្រភព “ខោល” ថា “ខោល​ជា​ការ​សម្ដែង​រឿង​រាមាយណៈ ក្នុង​ពិធី​កម្ម​ស័ក្ដិសិទ្ធិ​​របស់​សាសនា​ព្រាហ្មណ៍ ដំបូង​ចាស់​បំផុត (​តាម​ភ័ស្ដុតាង​ដែល​មាន​ខណៈ​នេះ​) ក្នុង​រាជ​សំណាក់​ខម​កម្ពុជា ឯ​ទន្លេ​សាប ក្រុង​សៀមរាប​”​។

“ត​មក រាជ​​សំណាក់​ខម​កម្ពុជា​បញ្ជូន​បែប​ផែន​ការ​សម្ដែង​រាមាយណៈ​ឲ្យ​រាជ​សំណាក់​ខម​អយោធ្យា​-​ល្វ (​យុគ​មុន​ក្រុង​ស្រី​អយុធ្យា​) ទន្លេ​ចៅ​ពញា​ភាគ​កណ្ដាល​។

រាជ​សំណាក់​ថៃ​ក្រុង​ស្រី​អយុធ្យា​បន្ដ​ពី​រាជ​សំណាក់​ខម​អយោធ្យា-ល្វ ក៏​បន្ដ​ការ​សម្ដែង​រាមាយណៈ​បែប​ខម​ទុក​ផង តែ​កែ​លម្អ​ដោយ​ហៅ​រាមាយណ​ដោយ​ពាក្យ​ថ្មី​ថា​រាមកៀរ្តិ៍​​”។

តែ​ទម្រាំ​ខោល​​មក​ជា​ខោល​នៅ​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ សុចិត្ត​ អធិប្បាយ​ថា ការ​សម្ដែង​ប្រភេទ​នេះ អភិវឌ្ឍន៍​បន្តិច​ម្ដង​ៗ​​មក​ពី​វប្បធម៌​ផ្ទៃ​ក្រៅ និង​ផ្ទៃ​ក្នុង​របស់​បណ្ដា​រាជ​សំណាក់​លក្ខណៈ​បូរាណ​ក្នុង​ភូមិ​ភាគ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ ពោល​គឺ តួ​សាច់​រឿង​បាន​មក​ពី​វប្បធម៌​ផ្ទៃ​ក្រៅ​គឺ​ឥណ្ឌា​ជា​ពិសេស​ឥណ្ឌា​ខាង​ត្បូង​ និង​គ្រឿង​តែង​កាយ​ក៏​បាន​មក​ពី​ឥណ្ឌា និង​ពែរ្ស ដូច​ជា មង្កុដ ក្បាំង និង​កំណាត់​សំពត់​នានា​។

ចំណែក​អង្គ​ប្រកប​ផ្សេង​ៗ ដែល​មក​ពី​វប្បធម៌​ផ្ទៃ​ក្នុង​នៅ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​នោះ​ប្រកប​ដោយ ឈ្មោះ “ខោល” មក​ពី​ពាក្យ​តំបន់​ត្រកូល​ជ្វា​-​ម៉ាឡាយូ​ថា “Lakon” ឬ “Lakun” “Legong” ឬ​ពាក្យ​បាលី (​កកន៖ អាន​ថា បា-លី ជា​ដែន​កោះ​មួយ​របស់​ប្រទេស​ឥណ្ឌូណេស៊ី​បច្ចុប្បន្ន​) ថា “Legong”។

សុចិត្ត​អះ​អាង​ថា ក្បាច់រាំ​​ខោល អាច​មក​ពី​ការ​រាំ​លេង​របស់​ប្រជាជាតិ​តំបន់​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​តាំង​ពី​ប្រមាណ​៣​ពាន់​ឆ្នាំ​មក​ហើយ ឃើញ​បាន​ពី​គំនូស​ពណ៌​ដែល​មាន​ឃើញ​តាំង​ពី​តំបន់​ក្វាង​ស៊ី​នៅ​ប្រទេស​ចិន​ភាគ​ខាង​ត្បូង ចុះ​មក​ដល់​ភាគ​ឦសាន និង​ភាគ​កណ្ដាល​របស់​ថៃ​។

“ក្បាល​ខោល” (​កកន៖ ខ្មុក​) ក៏​អភិវឌ្ឍ​​មក​ពី​ក្បាំង​មុខ​ដែល​ពាក់​បាំង​មិន​ឲ្យ​ឃើញ​មុខ​ពិត​ក្នុង​ពិធី​កម្ម​ចូល​រូប​ដើម្បី​ភ្ជាប់​មនុស្ស​ជាមួយ​អំណាច​ស័ក្ដិសិទ្ធិ​លើ​ធម្មជាតិ ដែល​សុទ្ធ​តែ​មាន​ក្នុង​ក្រុម​ជន​ជាតិ​ដើម​គ្រប់​កុល​សម្ព័ន្ធ​។

ចំំណែក​ប៉ីពាទ្យ​លេង​ខោល (កកន៖ ​ប៉ីពាទ្យ គឺ​ភ្លេង​ពិណ​ពាទ្យ​របស់​ថៃ​) សុចិត្ត​ពោល​ថា គ្រឿង​តន្ត្រី​ចម្បង​ៗ គឺ ប៉ី រនាត ស្គរ​ធំ ជា​របស់​តំបន់​ពី​ដើម​នៃ​ជន​ជាតិ​សុវណ្ណ​ភូមិ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ ជាង​៣​ពាន់​ឆ្នាំ​មក​ហើយ​។ ការ​ពោល​ខោល​ដែល​តែង​ដោយ​ពាក្យ​និពន្ធ​ប្រភេទ​កាព្យ​បាន​ទទួល​បែប​ផែន​មក​ពី​កម្ពុជា​។ ចំណែក​​ការ​ចរចា​ខោល​តែង​ដោយ​ពាក្យ​រៀល​រាប់​ជា​ពាក្យ​ក្រង​ចួន​តំបន់​ដើម​ត្រកូល​ លាវ-ថៃ​។

សុចិត្ត​បាន​សន្និដ្ឋាន​ថា “ខោល​ជា​វប្បធម៌​រួម​របស់​សុវណ្ណ​ភូមិ​ក្នុង​ភូមិ​ភាគ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ មាន​ឫស​គល់​រួម​គ្នា បំបែក​ជា​ផ្នែក​ៗ​មិន​បាន​ថា​ជា​សម្បត្តិ​ផ្ដាច់​មុខ​របស់​នរណា​ម្នាក់ ឬ​របស់​ទី​នោះ ទី​នេះ​”។

មុន​បន្ថែម​រឿង​របស់ “ខោល” នៅ​មាន​រឿង​លម្អិត​ដែល​ត្រូវ​សិក្សា​ជា​ច្រើន​ទៀត​លើស​កម្លាំង​មនុស្ស​ណា​ម្នាក់​ដែល​អាច​សិក្សា​បាន​គ្រប់​ជ្រុង​ជ្រោយ​។ ត្រូវ​អាស្រ័យ​អ្នក​ដឹង​អ្នក​ជំនាញ​ជា​ច្រើន​ផ្នែក​រួម​គ្នា​សិក្សា​ស្វែង​រក​បន្ដ​ទៀត​។


ឯកសារ​យោង​

សុចិត្ត វង្ស​ទេស​ “ខោល មក​ពី​ណា” ឯកសារ​សម្រាប់​សិក្ខា​សាលា ក្នុង​ឱកាស​បុណ្យ​សប្ដាហ៍​អភិរក្ស​មរតក​ថៃ ពុទ្ធ​សករាជ​២៥៥៦ នា​សង្គីត​សាលា សារ​មន្ទីរ​ជាតិ ព្រះ​នគរ ថ្ងៃ​សៅរ៍ ទី​៦ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​២០១៣​។

“ខ្មែរ​កន្លះ​សែន​​ស្រែក​ថៃ​ចុះ​បញ្ជី‘ខោល’ បេតិកភណ្ឌ​ពិភព​លោក​! គាំង​ទំព័រ​យូណេស្កូ​អាង​ថៃ​កុបពី” សារព័ត៌មាន​ខាវស៊ិត អន​ឡាញ ៣០ សីហា ២០១៨

https://www.silpa-mag.com/club/news/article_19918

_____________________________________________________
អាន​ផង​ដែរ​៖
១. ชำแหละที่มา “โขนเขมร” มาจาก “ราชสำนักไทย”
២. «​ល្ខោន​» និង «​ខោល»
៣. วิวาทะประเด็น “โขน” ระหว่างไทย-กัมพูชา ก่อตัวขึ้นอีกรอบ!!? สุจิตต์ วงษ์เทศ ชี้อีกครั้ง “โขนเป็นวัฒนธรรมร่วม มีรากเหง้าร่วมกัน จะแยกโดดๆ มิได้ ว่าเป็นสมบัติของใครของมัน”

ชำแหละที่มา “โขนเขมร” มาจาก “ราชสำนักไทย” ថ្ងៃអង្គារ 4 ខែកញ្ញា 2018

Posted by សុភ័ក្ត្រ in អំពីស្រុកខ្មែរ, ภาษาไทย.
2 comments

កកន ៖ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៣ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​២០១៨ ម្សិល​មិញ​នេះ គេហ​ទំព័រ http://www.posttoday.com បាន​បន្ត​ចុះ​ផ្សាយ​បញ្ហា​រឿង​រ៉ាវ​ទាក់​ទង​នឹង​រឿង​ក្ដៅ​រវាង​កម្ពុជា​ថៃ រយៈ​ប៉ុន្មាន​សប្ដាហ៍​នេះ រឿងល្ខោន​ខោល​។ អត្ថបទ​ដែល​គេហ​ទំព័រ​បាន​ចុះ​ផ្សាយ​នោះ​មាន​ចំណង​ជើង​ថា «​ជម្រះ​មន្ទិល​​ប្រភព ល្ខោន​ខោល​ខ្មែរ មក​ពី​រាជ​សំណាក់​ថៃ» (ថ. ชำแหละที่มา “โขนเขมร” มาจาก “ราชสำนักไทย“។

ដើម្បី​ទុក​ជា​ឯកសារ​ខ្ញុំ​សូម​ដាក់​ប្រកាស​ទាំង​ស្រុង​នៅ​ទី​នេះ និង​ធ្វើ​ការ​បក​ប្រែ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​នៅ​សប្ដាហ៍​ខាង​មុខ​ទុក​ជូន​ប្រិយ​មិត្ត​ដែល​ចង់​អាន តែ​មិន​ចេះ​ភាសា​ថៃ​។

ชำแหละที่มา “โขนเขมร” มาจาก “ราชสำนักไทย”

พลิกข้อมูลวิชาการด้านประวัติศาสตร์ ชี้ชัด “โขน” ในกัมพูชารับมาจากราชสำนักไทย

วิวาทะเรื่องโขนกับละโคนโขลระหว่างชาวไทยกับชาวกัมพูชายังคงคุกรุ่น และยังมีทีท่าว่าจะลามไปยังประเทศเพื่อนบ้านอื่นๆ ที่มีนาฏศิลป์คล้ายๆ กัน ซึ่งประเด็นนี้เป็นปัญหาระหว่างชาติต่อเนื่องกันมานานถึง 3 ปี นับตั้งแต่ปี 2016 ปี 2017 และปี 2018 ซึ่งทั้งไทยและกัมพูชาต่างผลัดกันประกาศท่าทีที่จะยื่นขึ้นทะเบียน “โขน” และ “ละโคนโขล” เป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม จนประชาชนทั้งสองฝ่ายแสดงท่าทีคัดค้าน โดยอ้างว่า “โขน/โขล” เป็นของพวกเขาไม่ใช่ของอีกฝ่าย

คำถามก็คือ โขน/โขล มีที่มาจากไหน และควรเรียกว่าเป็นวัฒนธรรมร่วมหรือไม่? เพราะการกล่าวว่าสิ่งหนึ่งเป็นวัฒนธรรมร่วมโดยไม่มีการอ้างที่มาอย่างชัดเจน อาจเป็นการลดทอนความสำคัญของบรรพบุรุษผู้คิดค้นนาฏศิลป์ชนิดนี้ขึ้น

หนังสือพิมพ์ M2F ได้รวบรวมข้อมูลด้านวิชาการ เพื่อชี้ให้ชัดว่า ตกลงแล้วโขนกับโขลอย่างไหนเป็นต้นฉบับ

ปัจจุบันเรายังไม่ทราบแน่ชัดว่า โขนในไทยเริ่มต้นขึ้นเมื่อใด แต่เราสามารถทราบได้ว่า โขลในกัมพูชารับมาจากราชสำนักไทยแน่นอน เช่น ในงานวิชาการเรื่อง “วาทกรรมนาฏศิลป์ราชสำนักกัมพูชายุคหลังอาณานิคม” โดย ซาซากาวาา ฮิเดโอะ ในวารสาร Southeast Asian Studies ฉบับที่ 42 มี.ค. 2005 ชี้ว่า ในรัชสมัยนักองค์ด้วง กัมพูชาอยู่ภายใต้อำนาจสยาม และรับนาฏศิลป์จากสยามไปเผยแพร่ หลังจากกัมพูชาเป็นอาณานิคมฝรั่งเศสแล้ว นาฏศิลป์ในราชสำนักยังถือว่าสยามเป็นต้นแบบ

จนกระทั่งสยามต้องเสียเมืองเสียมราฐและนครวัดให้กับฝรั่งเศส เจ้าอาณานิคมฝรั่งเศสจึงเริ่มประดิษฐ์เรื่องเล่าใหม่เกี่ยวกับนาฏศิลป์กัมพูชา โดยอ้างว่าสืบทอดมาจากยุคนครวัดอันยิ่งใหญ่ และพยายามปกปิดว่ารับต้นแบบมาจากไทย เพื่อกลบเกลื่อนความเชื่อมโยงระหว่างกัมพูชากับไทย

จนกระทั่งในช่วงทศวรรษที่ 1930 ผู้มีอิทธิพลทางความคิดในกัมพูชาจึงเริ่มคิดว่าเรื่องนี้เป็นความจริง เช่น สมเด็จเจ้าฟ้า เวียง ทูน ที่อธิบายว่า นาฏศิลป์ในราชสำนักสืบทอดมาจากยุคนครวัดไม่ได้รับมาจากไทย ซึ่งสมเด็จเจ้าฟ้า เวียง ทูน เป็นขุนนางคนสำคัญ และเคยไปฝรั่งเศสพร้อมกับ โอกุสต์ ปาวี นักสำรวจชาวฝรั่งเศส ซึ่งเป็นตัวการสำคัญที่ทำให้กัมพูชาตกเป็นอาณานิคมฝรั่งเศส และทำให้ไทยเสียดินแดนหลายครั้ง

ฮิเดโอะ จากสถาบันวัฒนธรรมเอเชียและ ม.โซเฟีย ชี้ว่า ขณะที่กัมพูชาอ้างเรื่องเล่าที่ฝรั่งเศสประดิษฐ์ขึ้นมาใหม่ (เพื่อหวังผลทางการเมือง) ตำราวิชาการในภาษาอังกฤษที่ใช้กันในระดับสากล กลับระบุตรงกันว่า นาฏศิลป์กัมพูชาได้รับอิทธิพลจากสยาม เช่น นักวิจัยชาวอเมริกันชื่อ พอล คราแวท (Paul Cravath) ผู้เขียนหนังสือสืบสาวประวัติการละครในกัมพูชาเรื่อง Earth in Flower ชี้ว่า เครื่องแต่งกายโขนละครในรัชสมัยนักองค์ด้วงมีการเปลี่ยนแปลงโดยเลียนแบบของสยาม และในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนโรดม มีนักแสดงจากสยามหลายคนในราชสำนักกัมพูชา

หลังจากกัมพูชาตกเป็นของฝรั่งเศสแล้ว นักวิชาการฝรั่งเศสพยายามยัดเยียดว่า การแสดงของกัมพูชาสืบทอดมาจากยุคนครวัด เช่น ฌอง มูรา (Jean Moura) ที่ยืนยันว่า เครื่องแต่งกายของภาพสลักที่นครวัดกับนักแสดงโขนในราชสำนักกัมพูชามีความคล้ายคลึงกัน

อย่างไรก็ตาม มูราไม่ทันสังเกตว่า การที่เขาบอกว่าโขนกัมพูชาแสดงเรื่องรามเกียรติ์เท่ากับเป็นการยืนยันโดยไม่ตั้งใจว่า โขนกัมพูชารับมาจากสยาม เพราะเรื่องรามเกียรติ์พากย์ภาษาเขมรนั้น รับมาจากราชสำนักสยาม

ในส่วนของบทพากย์รามเกียรติ์ในเขมรนั้น รศ.ศานติ ภักดีคำ กล่าวไว้ในหนังสือประชุมคำพากย์รามเกียรติ์ เล่ม 3 (คำพากย์รามเกียรติ์ภาษาเขมร) ของกรมศิลปากร ว่า บทพากย์รามเกียรติ์ของเขมรนั้นมีอายุน้อยกว่าฉบับภาษาไทย น่าจะได้ไปจากบทพากย์สมัยรัชกาลพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชอย่างแน่นอน เพราะสำนวนมีความคล้ายกันอย่างมาก

คำอ้างที่ชาวกัมพูชามักยกขึ้นมาโต้เถียงคือ ไทยขโมยโขนไปจากกัมพูชา เมื่อคราวที่กองทัพไทยสมัยอยุธยามาตีเมืองนครธมแล้วกวาดต้อนครูนาฏศิลป์ไปด้วย วาทกรรมนี้เกิดขึ้นจากชาวฝรั่งเศสเช่นกัน เช่น ข้ออ้างของ อะเดมาด เลอแคลร์ (Ademard Leclere) ชาวฝรั่งเศสที่เขียนบทความเรื่องนาฏศิลป์เขมร ที่แม้จะไม่อาจบ่ายเบี่ยงข้อเท็จจริงได้ว่า โขนละครเขมรสมัยพระบาทสมเด็จพระนโรดมใช้ภาษาไทยและมีนักแสดงจากไทยในคณะ แต่กลับอ้างโดยไม่มีหลักฐานว่า แม้จะได้จากไทยแต่ไทยรับมาจากเขมรยุคนครวัดอีกทอดหนึ่ง

การอ้างนี้ถูกซาฮิเดโอะตำหนิว่าไม่มีมูล และชี้ว่า หากไทยรับไปจากยุคนครวัดจริงก็ต้องมีการปรับให้เป็นเอกลักษณ์ไทย จนกลายเป็นแบบฉบับไทย ไม่ใช่รับจากศตวรรษที่ 13 โดยไม่มีการปรับเปลี่ยน

โดยสรุปก็คือ วิธีคิดที่บิดเบี้ยวของชาวกัมพูชาที่อ้างว่าโขนเป็นของพวกเขา เกิดจากการบิดเบือนข้อเท็จจริงของฝรั่งเศส และความรู้สึกชาตินิยมอย่างแรงกล้า จนขาดการไตร่ตรองหลักฐานทางประวัติศาสตร์ จนทำให้ข้อเท็จจริงถูกบิดเบือนไป แต่โชคดีที่นักวิชาการนานาชาติยุคปัจจุบันไม่เชื่อว่า โขลของเขมรเป็นต้นฉบับ ส่วนโขนไทยนั้น “ขโมย” มา

https://www.posttoday.com/world/563045

_____________________________________________________
អាន​ផង​ដែរ​៖
១. วิวาทะประเด็น “โขน” ระหว่างไทย-กัมพูชา ก่อตัวขึ้นอีกรอบ!!? สุจิตต์ วงษ์เทศ ชี้อีกครั้ง “โขนเป็นวัฒนธรรมร่วม มีรากเหง้าร่วมกัน จะแยกโดดๆ มิได้ ว่าเป็นสมบัติของใครของมัน”
២. «​ល្ខោន​» និង «​ខោល»
៣. អត្ថបទ​ប្រែ ៖ វិវាទ​រឿង «​ល្ខោន​ខោល​» រវាង​ថៃ​-​កម្ពុជា កើត​ឡើង​ជា​ថ្មី​ម្ដង​ទៀត​!!? សុចិត្ត វង្ស​ទេស បញ្ជាក់​ម្ដង​ទៀត «​ល្ខោន​ខោល​ជា​វប្បធម៌​រួម មាន​​ឫស​គល់​រួម​គ្នា បំបែក​ជា​ផ្នែក​ៗ​មិន​បាន​ថា​ជា​សម្បត្តិ​ផ្ដាច់​មុខ​របស់​នរណា​ម្នាក់​»​

วิวาทะประเด็น “โขน” ระหว่างไทย-กัมพูชา ก่อตัวขึ้นอีกรอบ!!? สุจิตต์ วงษ์เทศ ชี้อีกครั้ง “โขนเป็นวัฒนธรรมร่วม มีรากเหง้าร่วมกัน จะแยกโดดๆ มิได้ ว่าเป็นสมบัติของใครของมัน” ថ្ងៃសៅរ៍ 1 ខែកញ្ញា 2018

Posted by សុភ័ក្ត្រ in អំពីស្រុកខ្មែរ, ภาษาไทย.
2 comments

កកន ៖ ថ្ងៃ​នេះ​គេហ​ទំព័រ​សិល្បៈ​វឌ្ឍនធម្ម (​ថ. ศิลปวัฒนธรรม) របស់​ថៃ​បាន​ចុះ​ផ្សាយ​អត្ថបទ​មួយ​ស្ដី​ពី​វិវាទ​រវាង​កម្ពុជា​ថៃ ក្នុង​ការ​ចុះ​បញ្ជី​ល្ខោន​ខោល​ក្នុង​សម្បត្តិ​បេតិក​ភណ្ឌ​ពិភព​លោក នេះ​ដោយ​មូល​ហេតុ​ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​ចុង​ក្រោយ​នេះ​នៅ​កម្ពុជា​ បណ្ដា​ពួក​អ្នក​លេង​បណ្ដាញ​សង្គម​ផ្អើល (​ខុស​រឿង​) ពី​រឿង​ការ​ដាក់​បញ្ចូល​ល្ខោន​ខោល​នេះ​។ អត្ថបទ​ដែល​មាន​ចំណង​ជើង​ថា វិវាទ​រឿង «​ល្ខោន​ខោល​» រវាង​ថៃ​-​កម្ពុជា កើត​ឡើង​ជា​ថ្មី​ម្ដង​ទៀត​!!? សុចិត្ត វង្ស​ទេស បញ្ជាក់​ម្ដង​ទៀត «​ល្ខោន​ខោល​ជា​វប្បធម៌​រួម មាន​ឱឫស​គល់​រួម​គ្នា បំបែក​ជា​ផ្នែក​ៗ​មិន​បាន​ថា​ជា​សម្បត្តិ​ផ្ដាច់​មុខ​របស់​នរណា​ម្នាក់​»​ (ថ. วิวาทะประเด็น “โขน” ระหว่างไทย-กัมพูชา ก่อตัวขึ้นอีกรอบ!!? สุจิตต์ วงษ์เทศ ชี้อีกครั้ง “โขนเป็นวัฒนธรรมร่วม มีรากเหง้าร่วมกัน จะแยกโดดๆ มิได้ ว่าเป็นสมบัติของใครของมัน”

ដើម្បី​ទុក​ជា​ឯកសារ​ខ្ញុំ​សូម​ដាក់​ប្រកាស​ទាំង​ស្រុង​នៅ​ទី​នេះ និង​ធ្វើ​ការ​បក​ប្រែ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​នៅ​សប្ដាហ៍​ខាង​មុខ​ទុក​ជូន​ប្រិយ​មិត្ត​ដែល​ចង់​អាន តែ​មិន​ចេះ​ភាសា​ថៃ​។

วิวาทะประเด็น “โขน” ระหว่างไทย-กัมพูชา ก่อตัวขึ้นอีกรอบ!!? สุจิตต์ วงษ์เทศ ชี้อีกครั้ง “โขนเป็นวัฒนธรรมร่วม มีรากเหง้าร่วมกัน จะแยกโดดๆ มิได้ ว่าเป็นสมบัติของใครของมัน”

เมื่อวันที่ 30 สิงหาคม ที่ผ่านมา เกิดกระแสความไม่พอใจในโลกออนไลน์ของชาวกัมพูชา เกี่ยวกับกรณีที่ทางการไทย โดยกระทรวงวัฒนธรรม เสนอการแสดง “โขน” ต่อองค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ หรือ ยูเนสโก เพื่อพิจารณาขึ้นบัญชีมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมวลมนุษยชาติ ในปี 2561 นั้น ได้มีสมาชิกเฟซบุ๊กและเพจในโลกออนไลน์ของกัมพูชาจำนวนมากออกมาแสดงความเห็นอ้างว่า การแสดงโขนเป็นการแสดงและวัฒนธรรมของชาวกัมพูชาไม่ใช่ของไทย

ทั้งยังระบุว่า ประเทศไทยได้นำการแสดงโขนมาจากกัมพูชา มีการแชร์โพสต์ดังกล่าวไปมากกว่า 50,000 ครั้ง นอกจากนี้สมาชิกในโลกออนไลน์ของกัมพูชายังมีการเข้าไปแสดงความคิดเห็นในเฟซบุ๊กเพจขององค์การยูเนสโก เรียกร้องให้องค์การยูเนสโกพิจารณาว่าการแสดงโขน ไม่ใช่ของประเทศไทย และขอให้องค์การยูเนสโกทบทวนการพิจารณาดังกล่าว

สุจิตต์ วงษ์เทศ เคยมีความเห็นเกี่ยวกับที่มาของ “โขน” ไว้ว่า “โขนเป็นการละเล่นเรื่องรามายณะ ในพิธีกรรมศักดิ์สิทธิ์ทางศาสนาพรามหมณ์ แรกมีเก่าสุด (เท่าที่พบหลักฐานขณะนี้) ในราชสำนักขอมกัมพูชา ที่โตนเลสาบ (ทะเลสาบ) เมืองเสียมเรียบ”

“ต่อจากนั้น ราชสำนักขอมกัมพูชาส่งแบบแผนการละเล่นรามายณะ ให้ราชสำนักขอมอโยธยา-ละโว้ (ยุคก่อนกรุงศรีอยุธยา) ลุ่มน้ำเจ้าพระยาตอนล่าง

ราชสำนักไทยกรุงศรีอยุธยาสืบจากราชสำนักขอมอโยธยา-ละโว้ ก็สืบทอดการละเล่นรามายณะแบบขอมไว้ด้วย แต่ปรับเปลี่ยนเรียกรามยณะด้วยคำใหม่ว่ารามเกียรติ์

แต่กว่าโขนจะมาเป็นโขนในทุกวันนี้ สุจิตต์ อธิบายว่า การละเล่นชนิดนี้ค่อยๆ พัฒนาขึ้นมาจากวัฒนธรรมภายนอกและภายในของบรรดาราชสำนักจารีตโบราณในภูมิภาคอุษาคเนย์ กล่าวคือ ตัวเนื้อเรื่องได้มาจากวัฒนธรรมภายนอกคืออินเดียโดยเฉพาะอินเดียใต้ และเครื่องแต่งกายก็ได้มาจากอินเดียและเปอร์เซีย เช่น มงกุฎ ชฎา และผ้าต่างๆ

ส่วนองค์ประกอบอื่นๆ ที่มาจากวัฒนธรรมภายในอุษาคเนย์เองประกอบด้วย ชื่อ “โขน” มาจากคำพื้นเมืองตระกูลชวา-มลายูว่า “Lakon” หรือ “Lakun” หรือคำบาหลีว่า “Legong”

สุจิตต์กล่าวว่า ท่าโขน น่าจะมาจากการเต้นฟ้อนของคนพื้นเมืองอุษาคเนย์ตั้งแต่ราว 3 พันปีมาแล้ว เห็นได้จากภาพเขียนสีที่พบตั้งแต่มณฑลกวางสีในจีนตอนใต้ ลงมาถึงภาคอีสานและภาคกลางของไทย

“หัวโขน” ก็พัฒนามาจากหน้ากากเครื่องสวมเพื่อพรางหน้าจริงในพิธีเข้าทรงเพื่อเชื่อมโยงมนุษย์กับอำนาจศักดิ์สิทธิ์เหนือธรรมชาติ ซึ่งล้วนมีในกลุ่มชนดั้งเดิมทุกชนเผ่า

ส่วนปี่พาทย์รับโขน สุจิตต์กล่าวว่า เครื่องดนตรีหลักๆ คือ ปี่ ระนาด กลองทัด เป็นของพื้นเมืองดั้งเดิมของชาวสุวรรณภูมิอุษาคเนย์ราว 3 พันปีมาแล้ว การพากษ์โขนซึ่งแต่งด้วยคำประพันธ์ประเภทกาพย์ได้รับแบบแผนมาจากกัมพูชา ส่วนการเจรจาโขนแต่งด้วยร่ายยาวนับเป็นร้อยกรองพื้นเมืองดั้งเดิมตระกูล ลาว-ไทย

สุจิตต์ให้ความเห็นลงท้ายว่า “โขนเป็นวัฒนธรรมร่วมของสุวรรณภูมิในภูมิภาคอุษาคเนย์ มีรากเหง้าความเป็นมาร่วมกัน จะแยกโดดๆ มิได้ ว่าเป็นสมบัติของใครของมัน หรือของที่นี่ ที่โน่น ที่นั่น”

ก่อนเสริมเรื่องของ “โขน” ยังมีรายละเอียดที่ต้องศึกษาอีกมากเกินกำลังที่ใคร คนหนึ่งจะศึกษาได้ครบถ้วน ต้องอาศัยผู้รู้ผู้เชี่ยวชาญหลายสาขาร่วมกันศึกษาค้นคว้าต่อไป


อ้างอิง

สุจิตต์ วงษ์เทศ. “โขน มาจากไหน”. เอกสารประกอบการเสวนา เนื่องในงานสัปดาห์อนุรักษ์มรดกไทย พุทธศักราช 2556 ณ สังคีตศาลา พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร วันเสาร์ที่ 6 เมษายน 2556

“เขมรครึ่งแสนโวยไทยจะขึ้นทะเบียน ‘โขน’ มรดกโลก! ถล่มเพจยูเนสโกลั่นไทยก๊อบปี้” ข่าวสดออนไลน์ 30 สิงหาคม 2561

https://www.silpa-mag.com/club/news/article_19918

_____________________________________________________
អាន​ផង​ដែរ​៖
១. ชำแหละที่มา “โขนเขมร” มาจาก “ราชสำนักไทย”
២. «​ល្ខោន​» និង «​ខោល»
៣. អត្ថបទ​ប្រែ ៖ វិវាទ​រឿង «​ល្ខោន​ខោល​» រវាង​ថៃ​-​កម្ពុជា កើត​ឡើង​ជា​ថ្មី​ម្ដង​ទៀត​!!? សុចិត្ត វង្ស​ទេស បញ្ជាក់​ម្ដង​ទៀត «​ល្ខោន​ខោល​ជា​វប្បធម៌​រួម មាន​​ឫស​គល់​រួម​គ្នា បំបែក​ជា​ផ្នែក​ៗ​មិន​បាន​ថា​ជា​សម្បត្តិ​ផ្ដាច់​មុខ​របស់​នរណា​ម្នាក់​»​

Repost: អំពី​សហករណ៍ ថ្ងៃសុក្រ 17 ខែសីហា 2018

Posted by សុភ័ក្ត្រ in អំពីភាសា, អំពីសុភ័ក្ត្រ, ภาษาไทย.
add a comment

បីថ្ងៃមកនេះ រាប់ទាំងថ្ងៃនេះផង (២៨ កក្កដា ២០១៦) ខ្ញុំបានទៅទស្សនកិច្ចសិក្សាទៅកាន់សហករណ៍កសិកម្មដែលទទួលបានជោគជ័យយ៉ាងហោចណាស់ក៏៣កន្លែងដែរ នៅភាគឦសានរបស់ប្រទេសថៃ។ ការរួមគ្នាបង្កើតជាសហករណ៍របស់ប្រជាកសិករថៃ ត្រូវបានមើលឃើញថាជាគំរូដែលទទួលបានជោគជ័យមួយសម្រាប់អភិវឌ្ឍន៍ និងលើកកម្ពស់ជីវភាពប្រជាជនទាំងនោះ។

ពាក្យសហករណ៍នេះ នៅក្នុងវចនានុក្រមខ្មែរកំណត់និយមន័យថា៖

សហករណ៍ មានអត្ថន័យដូចគ្នានឹង សហកម្ម ដែរ ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃប្រើសំដៅយកក្រុមហ៊ុនឬអង្គការដែលប្រមូលផ្តុំជនអ្នកបង្កើតផលផ្សេងៗ ឬអ្នកទទួលទិញ ដើម្បីយកកម្រៃមកចែកគ្នាតាមសមគួរដល់ប្រាក់ដើម ដែលបានចូលហ៊ុន ឬតម្លៃដែលសមាជិកម្នាក់ៗបានទិញ (ពុំមែនជាជំនួញទេ) : បង្កើតសហករណ៍, ទិញអីវ៉ាន់នៅសហករណ៍ ។ 

បើពិនិត្យមើលក្នុងសម័យមុនសង្គ្រាម គឺសម័យសង្គមរាស្ត្រនិយមដ៏រុងរឿង សហករណ៍នានានៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើងក៏មានដំណើរការ និងមានការរីកចម្រើនមិនខុសពីប្រទេសថៃនាសម័យបច្ចុប្បន្ននេះទេ។ តែដោយសារតែសង្គ្រាម ជាពិសេស គឺក្នុងរបបខ្មែរក្រហម ពាក្យ «សហករណ៍» នេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ ធ្វើឲ្យខូចន័យដើម និងមិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះបានធ្វើឲ្យប្រជាជនខ្មែរមានភាពភ័យរអា នៅពេលដែលពួកគាត់ឮពាក្យនេះ។ ជាហេតុធ្វើឲ្យការប្រមូលផ្ដុំនានារបស់ប្រជាកសិករខ្មែរមានភាពលំបាក និងមិនទទួលបានជោគជ័យ។

ទោះបីជាយ៉ាងនេះក៏ដោយ ចាប់តាំងពីដើមឆ្នាំ២០០០មក តាមរយៈក្រសួងកសិកម្ម មានការផ្ដួចផ្ដើមឲ្យរៀបចំជាសហករណ៍កសិកម្មឡើងវិញ។ ក្រសួងបានផ្ដួចផ្ដើមធ្វើសេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីអំពីសហករណ៍កសិកម្ម ក្រោមរូបភាពសហគមន៍អភិវឌ្ឍន៍កសិកម្ម ជំនួសឲ្យពាក្យសហករណ៍ និងទទួលបានការអនុម័តពីរដ្ឋសភា កាលពីឆ្នាំ២០១៣៕

_______________________________________
អានបន្ថែម៖
១. រដ្ឋសភាអនុម័តច្បាប់ ស្ដីពីសហករណ៍កសិករ ដែលក្រសួងកសិកម្មបានស្នើឡើង ដើម្បីពង្រីកសេដ្ឋកិច្ច
២. រដ្ឋមន្ត្រីកសិកម្មរំលឹកពីសហករណ៍កសិកម្មនៅកម្ពុជា
៣. ប្រវត្តិសហករណ៍នៅកម្ពុជា

 

%d bloggers like this: