jump to navigation

Repost: អំពី​សហករណ៍ ថ្ងៃពុធ 15 ខែសីហា 2018

Posted by សុភ័ក្ត្រ in អំពីភាសា, អំពីសុភ័ក្ត្រ, ภาษาไทย.
add a comment

បីថ្ងៃមកនេះ រាប់ទាំងថ្ងៃនេះផង (២៨ កក្កដា ២០១៦) ខ្ញុំបានទៅទស្សនកិច្ចសិក្សាទៅកាន់សហករណ៍កសិកម្មដែលទទួលបានជោគជ័យយ៉ាងហោចណាស់ក៏៣កន្លែងដែរ នៅភាគឦសានរបស់ប្រទេសថៃ។ ការរួមគ្នាបង្កើតជាសហករណ៍របស់ប្រជាកសិករថៃ ត្រូវបានមើលឃើញថាជាគំរូដែលទទួលបានជោគជ័យមួយសម្រាប់អភិវឌ្ឍន៍ និងលើកកម្ពស់ជីវភាពប្រជាជនទាំងនោះ។

ពាក្យសហករណ៍នេះ នៅក្នុងវចនានុក្រមខ្មែរកំណត់និយមន័យថា៖

សហករណ៍ មានអត្ថន័យដូចគ្នានឹង សហកម្ម ដែរ ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃប្រើសំដៅយកក្រុមហ៊ុនឬអង្គការដែលប្រមូលផ្តុំជនអ្នកបង្កើតផលផ្សេងៗ ឬអ្នកទទួលទិញ ដើម្បីយកកម្រៃមកចែកគ្នាតាមសមគួរដល់ប្រាក់ដើម ដែលបានចូលហ៊ុន ឬតម្លៃដែលសមាជិកម្នាក់ៗបានទិញ (ពុំមែនជាជំនួញទេ) : បង្កើតសហករណ៍, ទិញអីវ៉ាន់នៅសហករណ៍ ។ 

បើពិនិត្យមើលក្នុងសម័យមុនសង្គ្រាម គឺសម័យសង្គមរាស្ត្រនិយមដ៏រុងរឿង សហករណ៍នានានៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើងក៏មានដំណើរការ និងមានការរីកចម្រើនមិនខុសពីប្រទេសថៃនាសម័យបច្ចុប្បន្ននេះទេ។ តែដោយសារតែសង្គ្រាម ជាពិសេស គឺក្នុងរបបខ្មែរក្រហម ពាក្យ «សហករណ៍» នេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ ធ្វើឲ្យខូចន័យដើម និងមិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះបានធ្វើឲ្យប្រជាជនខ្មែរមានភាពភ័យរអា នៅពេលដែលពួកគាត់ឮពាក្យនេះ។ ជាហេតុធ្វើឲ្យការប្រមូលផ្ដុំនានារបស់ប្រជាកសិករខ្មែរមានភាពលំបាក និងមិនទទួលបានជោគជ័យ។

ទោះបីជាយ៉ាងនេះក៏ដោយ ចាប់តាំងពីដើមឆ្នាំ២០០០មក តាមរយៈក្រសួងកសិកម្ម មានការផ្ដួចផ្ដើមឲ្យរៀបចំជាសហករណ៍កសិកម្មឡើងវិញ។ ក្រសួងបានផ្ដួចផ្ដើមធ្វើសេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីអំពីសហករណ៍កសិកម្ម ក្រោមរូបភាពសហគមន៍អភិវឌ្ឍន៍កសិកម្ម ជំនួសឲ្យពាក្យសហករណ៍ និងទទួលបានការអនុម័តពីរដ្ឋសភា កាលពីឆ្នាំ២០១៣៕

_______________________________________
អានបន្ថែម៖
១. រដ្ឋសភាអនុម័តច្បាប់ ស្ដីពីសហករណ៍កសិករ ដែលក្រសួងកសិកម្មបានស្នើឡើង ដើម្បីពង្រីកសេដ្ឋកិច្ច
២. រដ្ឋមន្ត្រីកសិកម្មរំលឹកពីសហករណ៍កសិកម្មនៅកម្ពុជា
៣. ប្រវត្តិសហករណ៍នៅកម្ពុជា

 

Advertisements

ថៃ​ប្រារព្ធ​ពិធី​បុណ្យ​ចម្រើន​ព្រះ​ជន្ម​សម្ដេច​ព្រះ​រាជិនី ថ្ងៃអាទិត្យ 12 ខែសីហា 2018

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ภาษาไทย.
add a comment

នានាប្រទេស៖ ក្រុងទេពមហានគរ, ស្យាមប្រទេស – ថ្ងៃ​នេះ (​១២ សីហា ២០១៨​) នៅ​​ឯ​នគរ​ថៃ​មាន​ការ​ប្រារព្ធ​ព្រះ​រាជ​ពិធី​ដែល​ជា​បុណ្យ​ឈប់​សម្រាក​ប្រចាំ​ឆ្នាំគឺ​ចម្រើន​ព្រះ​ជន្ម​សម្ដេច​ព្រះ​នាង​ម្ចាស់​សិរិកិតិ៍ ព្រះ​បរម​រាជិនីនាថ ដែល​ជា​ព្រះ​រាជ​អគ្គ​មហេសី​នៃ​អតីត​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍ថៃ ព្រះ​បាទសម្ដេចព្រះបរមិន្ទ្រមហាភូមិពល អតុល្យតេជ ឬរាមាទី៩ និង​ជា​ព្រះ​រាជ​មាតា​នៃ​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​បច្ចុប្បន្ន ​សម្ដេចព្រះ​ចៅ​យូហួ​មហា​វជិរាលង្ករណ បតិន្ទ្រទេព្យវរាង្កូរ ឬ​រាមា​ទី​១០​​។

ប្រសូត​នា​ថ្ងៃ​ទី​១២ ខែ​សីហា ឆ្នាំ​១៩៣២ បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ទ្រង់​មាន​ព្រះ​ជន្ម​៨៦​ព្រះ​វស្សា​ហើយ ហើយ​ក៏​កំពុង​គង់​ព្យាបាល​ព្រះ​រោគ និង​មិន​បាន​បង្ហាញ​ព្រះ​កាយ​ជា​សាធារណៈ​អស់​រយៈ​ពេល​ជា​ច្រើន​ឆ្នាំ​មក​ហើយ សូម្បី​កាល​បុណ្យ​ព្រះ​បរម​សព​នៃ​ព្រះ​ស្វាមី​ព្រះ​អង្គ ក៏​មិន​ឃើញ​ព្រះ​អង្គ​បង្ហាញ​ព្រះ​កាយ​យាង​ចូល​រួម​ក្នុង​ព្រះ​រាជ​ពិធី​ផង​ទេ​។

ដោយ​ឡែក​តាម​រយៈ​រូប​ថត​ប៉ុន្មាន​សន្លឹក​ដែល​ផ្សព្ធ​ផ្សាយ​នៅ​តាម​បណ្ដាញ​សង្គម​នា​ថ្ងៃ​នេះ បាន​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញ​ពី​ព្រះ​ភ័ក្ត្រ​ទ្រង់​កំពុង​ធ្វើ​បុណ្យ​ចម្រើន​ព្រះ​ជន្ម​ជា​លក្ខណៈ​ឯកជន​ជាមួយ​ក្រុម​ព្រះ​ញាតិ​ព្រះ​អង្គ ដោយ​មាន​វត្តមាន​ព្រះ​រាជ​បុត្រ ដែល​ជា​ព្រះ​មហាក្សត្រិយ៍​បច្ចុប្បន្ន​ផង​។

ប្រជាជាតិ​ថៃ គឺ​ជា​ជាតិ​ដែល​លើក​តម្កើង​ស្ថាប័ន​ព្រះ​មហាក្សត្រិយ៍​ខ្ពស់ ហើយ​ថ្ងៃ​ចម្រើន​ព្រះ​ជន្ម​ព្រះ​រាជិនី​ខ្លួន​នេះ ក៏​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ទុក​ជា​ថ្ងៃ​ «​ទិវា​ម្ដាយ» ផង​ដែរ​៕

រូប​ភាព​ដែល​ផ្សាយ​តាម​បណ្ដាញ​សង្គម​បង្ហាញ​ព្រះ​កាយ​សម្ដេច​ព្រះ​រាជិនី​ថៃ និង​ព្រះ​ញាតិ​វង្ស​កំពុង​ធ្វើ​បុណ្យ​ចម្រើន​ព្រះ​ជន្ម

«​លាវ​» វង្វេង ថ្ងៃសុក្រ 10 ខែសីហា 2018

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ប្រវត្តិសាស្ត្រ, អំពីស្រុកខ្មែរ, ภาษาไทย, ພາສາລາວ.
3 comments

លាវ​វង្វង ឬ​នៅ​ក្នុង​​ភាសា​លាវ​និយាយ​ថា ລາວຫຼົງ [លាវហ្លង អាន​ថា​៖ ឡាវ ហ្លុង] គឺ​ជា​ឈ្មោះ​សៀវភៅ​មួយ​ក្បាល​ជា​ភាសា​លាវ ដែល​បក​ប្រែ និង​រៀប​រៀង​ដោយ​លោក​សៀងដាវ (​កកន៖ ទំនង​ឈ្មោះ​ប៉ាកកា​) បោះ​ពុម្ព​នា​ក្រុង​វៀង​ចន្ទន៍ ឆ្នាំ​២០០៨​។

លាវ​វង្វង ឬ​ ລາວຫຼົງ នេះ​ត្រូវ​បាន​បក​ស្រាយ​ខុស​ៗ​គ្នា​រវាង​អ្នក​សិក្សា​ជាតិ​លាវ និង​ថៃ ដោយ​មួយ​សំដៅ​លើ​ពពួក​ក្រុម​លាវ ដែល​ត្រូវ​រសាត់​អណ្ដែត នៅ​ស្រុក​ថៃ ដោយ​មូល​ហេតុ​សង្គ្រាម និង​មួយ​សំដៅ​ដល់​ពពួក​ក្រុម​លាវ ដែល​​មាន​វត្ត​មាន​នៅ​ភាគ​ឦសាន​របស់​កម្ពុជា (​បច្ចុប្បន្ន​) ទៅ​វិញ​។

ប្រសិន​បើ​មាន​ពេល ខ្ញុំ​នឹង​ធ្វើ​ការ​បក​ប្រែ​ពី​អត្ថបទ​នៃ​ការ​បក​ស្រាយ​រវាង​មតិ​ទាំង​ពីរ​នេះ ចុះ​ទី​នេះ​គ្រាន់​ទុក​ជា​ពុទ្ធិ​បន្ថែម​។

គម្រប​សៀវភៅ លាវ​វង្វង ឬ​ ລາວຫຼົງ

_______________________________________________________
អាន​ផង​ដែរ
១. ស្ដាប់​លាវ​និយាយ​ពី​កំណើត​ភ្នំពេញ និង​ស្ទឹងត្រែង
២. ព្រះ​គ្រូ​យ៉ត​កែវ ភូមសៈមេក ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​ដល់​ប្រទេស​ខ្មែរ
៣. ត​ចប់

Repost: ព្រះ​រាជ​សារ​ស្ដេច​ថៃ​រឿង​រ៉ាវ​ខ្មែរ ថ្ងៃសុក្រ 3 ខែសីហា 2018

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់, ប្រវត្តិសាស្ត្រ, អំពីស្រុកខ្មែរ, ภาษาไทย.
add a comment

នៅ​វេលា​មួយ​នោះ នគរ​កម្ពុជា​ធ្លាក់​ខ្លួន​យ៉ាង​ដុន​ដាប ក្លាយ​ជា​នគរ​ចំណុះ​ម្ដង​យួន ម្ដង​សៀម​​។ បើ​ទោះ​បី​ជា​យ៉ាង​ណា​ក្ដី​​, ព្រះ​រាជា​ខ្មែរ ខិត​ខំ​រក្សា​ផែន​ដី ដែល​នៅ​សេស​សល់ កុំ​ឲ្យ​បាត់​បង់​បន្ត​ទៀត និង​ជា​ចុង​ក្រោយ​រក​កល​ដើម្បី​ដោះ​ដៃ​ចេញ​ពី​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ និង​បន្ត​រក្សា​បាន​ផែន​ដី​ខ្មែរ​នៅ​ក្នុង​ផែន​ទី​លោក រហូត​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ បើ​ទោះ​បី​ជា​ផ្ទៃ​ដី​មួយ​ផ្នែក​របស់​ព្រះ​នគរ ត្រូវ​បាត់​បង់​ក៏​ចុះ​។

ខាង​ក្រោម​នេះ ជា​ព្រះ​រាជ​ហត្ថលេខា​ស្ដេច​សៀម​មួយ​ព្រះ​អង្គ ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​ចុលចមក្លៅ​ចៅ​យួហួ ដែល​ទ្រង់​ធ្វើ​ផ្ញើ​ដល់​ព្រះ​ចៅ​ណងយ៉ាធើ ក្រុម​ហ្លួង​តម្រុង​រាជានុភាព ទាក់​ទង​នឹង​ឯកសារ​ចាស់​ៗ ដែល​ទាក់​ទិន​នឹង​ខ្មែរ ហើយ​ដែល​មាន​គុណ​តម្លៃ​ខាង​ពង្សាវតារ​ដ៏​មហា​សាល​។

ដើម្បី​ចែក​រំលែក​ទុក​ជា​មេ​រៀន​ និង​ចំណេះ​ដឹង ស្រែ​ខ្មុក​សូម​ធ្វើ​ការ​បក​ប្រែ​ក្រៅ​ផ្លូវ​ការ នូវ​ព្រះ​រាជ​ហត្ថលេខា​នេះ​ដូច​ត​ទៅ​៖

ព្រះ​ទីនាំង​អម្ពរ​ស្ថាន
ថ្ងៃ​ទី​២៨ សីហា រតនកោសិន្ទ្រ ស័ក​១២៨

មក​ដល់​ក្រុម​ហ្លួង​តម្រុង​រាជានុភាព

                 បាន​ទទួល​សំបុត្រ​ចុះ​ថ្ងៃ​ម្សិញ​មិញ​នេះ ទាក់​ទង​នឹង​សារ​ត្រា​តាំង​ថ្វាយ​អង្គ​នរោត្ដម កាល​ដែល​នៅ​ជា​មហា​ឧបរាជ កាល​ពី​ឆ្នាំ​វក ទោ​ស័ក ចុល្ល​សករាជ​១២២២ ហើយ​ដែល​បណ្ដា​ឯកសារ​ចាស់​ៗ​នៅ​ក្នុង​ក្រសួង​មហា​ផ្ទៃ​មក​ឲ្យ​មើល​។ ដោយ​សារ​សឹក​យួន​នៅ​ក្រុង​ខ្មែរ​នោះ ពេល​ដែល​អង្គ​ព្រះ​ហរិរក្ស​ពិរាល័យ​ទៅ ហើយ​អង្គ​នរោត្ដម​រក្សា​ស្ដី​ទី​នោះ បាន​អាន​ហើយ និង​បាន​យល់​ច្បាស់​ល្អ​ណាស់​។ រឿង​នេះ​ភ្ជាប់​គ្នា​ជាមួយ​នឹង​សុភ​អក្សរ​របស់​ព្រះ​ហរិរក្ស ដែល​ឲ្យ​ចៅ​ពញា​អភ័យ​ភូបេស្រ​បក​ប្រែ​កាល​ពី​គ្រា​មុន អាច​នឹង​យក​មក​រក្សា​ភ្ជាប់​ជាមួយ​គ្នា​បាន បើ​ទោះ​បី​ជា​មិន​មាន​វគ្គ​ដំបូង​មក​ក៏​ដោយ ក៏​គង់​បាន​នៅ​វគ្គ​ចុង​ក្រោយ​សម្ដេច​ព្រះ​ហរិរក្ស រហូត​ដល់​ទ្រង់​ពិរាល័យ​។ ហើយ​បន្ត​ទៅ​នេះ ក៏​គួរ​នឹង​មាន សូម​ស្រាវ​ជ្រាវ​យក​មក​បញ្ចូល​គ្នា ឃើញ​ថា​ជា​ជំនួយ​យ៉ាង​ច្រើន​ដល់​ពង្សាវតារ ដែល​បាន​ចុះ​ក្នុង​សៀវភៅ​នោះ យក​មក​រក្សា​ទុក​៕​៚

____________________________________________________
អាន​ផង​ដែរ​៖
១. ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​ចុលចម​ក្លៅ​ចៅ​យូហួ ឬ​រាមា​ទី​៥ នៃ​រាជ​វង្ស​ចក្រី​ថៃ
២. ក្រុម​ពញា​តម្រុង​រាជានុភាព បុគ្គល​ដែល​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ជិត​ស្និទ្ធ​និង​កម្ពុជា

Repost: «វរ​វង្ស សូរ​វង្ស» អំណោយ​​ពី​អតីត​ព្រះ​ចៅ​ផែន​ដី​ខ្មែរ ថ្វាយ​អតីត​ព្រះ​ចៅ​ផែន​ដី​សៀម ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ 2 ខែសីហា 2018

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់, ប្រវត្តិសាស្ត្រ, ภาษาไทย.
add a comment

ថ្ងៃ​ទី​១៩ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​​២០១៥ នេះ គឺ​ជា​ខួប​ឆ្នាំ​ទី​១៥៥ នៃ​ថ្ងៃ​សោយ​ព្រះ​ទិវង្គត​នៃ​ព្រះ​​ករុណា ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​ហរិរក្សរាមាធិបតី អង្គ ដួង អតីត​បឋម​ក្សត្រិយ៍​ខ្មែរ​ក្រោយ​កម្ពុជា​ឯករាជ្យ​ពី​សៀម និង​យួន​។ ជា​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​ប្រកប​ដោយ​ព្រហ្ម​វិហារ​ធម៌ និង​ទស​ពិធ​រាជ​ធម៌ ព្រះ​ករុណា ព្រះ​អង្គ ដួង ស្ដេច​ក៏​ជា​អ្នក​និពន្ធ​ខ្មែរ​ដ៏​ល្បី​ឈ្មោះ​មួយ​រូប ពោល​គឺ​ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ​មួយ​រូប​របស់​នគរ​ខ្មែរ​នា​អតីត​កាល​ផង​ដែរ​។

ព្រះ​ករុណា ព្រះ​បាទ សម្ដេច​ព្រះ​ហរិរក្សរាមាធិបតី អង្គ ដួង ព្រះ​អង្គ​ស្ដេច​ប្រសូត​​​នៅ​ថ្ងៃ​អាទិត្យ​៩​កើត ​ខែ​អា​សាធ ឆ្នាំរោង ​អដ្ឋស័ក ព​.ស.​២៣៤០ គ​.ស.​១៧៩៥ ម​.ស.​១៧១៨ ច.​ស.​១៦៤៥ នា​ក្រុង​ឧដុង្គ​មាន​ជ័យ។ ទ្រង់​ជា​ព្រះ​រាជ​បុត្រ​នៃ សម្ដេច​ព្រះ​នារាយរាមាធិបតី ព្រះ​អង្គ អេង ជាមួយ​នឹង​សម្ដេចព្រះវររាជនី ខត្តិយាវង្ស សិរីសេដ្ឋោ វរោត្ដម បរមវរាតុល្យ សកលមង្គល បរមពិត្រ (រស់) និង​ជា​ព្រះ​អនុជ​នៃ​សម្ដេច​ព្រះ​ឧទ័យ​រាជា ព្រះ​អង្គ ច័ន្ទ។

បន្ទាប់​អំពី​ព្រះ​រាជ​ពិធី​ប្រាប្ដា​ភិសេក នា​ខែ​មីនា ឆ្នាំ​១៨៤៨ រួច​មក ទ្រង់​បាន​ព្យាយាម​គ្រប់​គ្រង ព្រះ​នគរ រៀប​ចំ​បែប​ផែន និង​ច្បាប់​ទម្លាប់​​ប្រទេស​ជា​ថ្មី​ឡើង​វិញ សម​ជា​ឯករាជ​ប្រទេស​។ ព្រះ​អង្គ​ធ្វើ​ការ​កសាង​ប្រទេស និង​បើក​ចំហ​ព្រះ​នគរ និង​ផ្ដួច​ផ្ដើម​ការ​សាង​មេត្រី​ភាព​ជាមួយ​ពួក​​បស្ចិម​ប្រទេស​ផង​ដែរ​​។ ទាំង​នេះ​ជា​ព្រះ​បញ្ញាញាណ​ដ៏​វិសេស​វិសាល​នៃ​ព្រះ​អង្គ ដែល​ទ្រង់​បាន​ឈ្វេង​យល់​​ពី​បរិបទ​ពិភព​លោក​​។ ក្រៅ​ពី​នោះ ព្រះ​អង្គ ក៏​ជា​អ្នក​ប្រតិបត្តិ​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា​​យ៉ាង​មុត​មាំ​​គួរ​ជា​ទី​មោទន​នៃ​នគរ​ខ្មែរ​ផង​ដែរ​។

ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​ចម​ក្លៅ​ចៅ​យូហួ (​រាមា​ទី​៤​)

ព្រះ​អង្គ ដួង ទ្រង់​ជា​អ្នក​និពន្ធ​ខ្មែរ​ដ៏​មាន​ព្រះ​នាម​ល្បី​មួយ​អង្គ​។ ទ្រង់​​សព្វ​ព្រះ​រាជ​ហឫទ័យ​និពន្ធ​ស្នា​ព្រះ​ហត្ថ​ជា​ច្រើន​ទាំង​ពាក្យ​រាយ ​កំណាព្យ និង​អក្សរសិល្ប៍​ជា​ច្រើន​ទៀត​ដែល​មាន​គុណ​តម្លៃ​ដ៏​មហិមា​សម្រាប់​ខេមរជន និង​ខេមរ​ប្រទេស​រហូត​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន តាំង​តែ​ពី​ទ្រង់​ពំនាក់​នៅ​នគរ​ក្រុង​សៀម មុន​ពេល​ព្រះ​អង្គ​ឡើង​ជា​​ក្សត្រិយ៍​ផែន​ដី​ខ្មែរ​មក​ម្ល៉េះ​។ស្នាព្រះ​ហត្ថ​​របស់​ទ្រង់​រួម​មាន រឿង​កាកី និង​រឿង​នាង​កង្រី ជា​ដើម។

ដើម្បី​ជា​ការ​រឭក​នឹក​គុណ​ដល់​រាជ​វង្សា​នុវង្ស​សៀម ជា​ទៅ​ដែល​ព្រះ​អង្គ​ធ្លាប់​គង់​ប្រថាប់​​អស់​រយៈ​ពេល​២៧ ឆ្នាំ មុន​ពេល​ព្រះ​អង្គ​ឡើង​គ្រង​រាជ្យ​នោះ ទ្រង់​ក៏​បាន​បក​ប្រែ​ជា​ភាសា​សៀម​នូវ​រឿង​បុរាណ​ «​វរ​វង្ស សូរ​វង្ស​» ថ្វាយ​ចំពោះ​​មកុដ​រាជ​កុមារ​សៀម ដែល​ក្រោយ​មក​ទ្រង់​បាន​ឡើង​គ្រង​រាជ្យ​ជា ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​ចម​ក្លៅ​ចៅ​យូហួ (​រាមា​ទី​៤​) ទុក​ជា​មេត្រី​ភាព​នៃ​ថ្ងៃ​ចម្រើន​ព្រះ​ជន្ម​នៃ​ព្រះ​អង្គ​នេះ​​​ផង​ដែរ​។

ព្រះ​ករុណា ព្រះ​អង្គ​ ដួង ព្រះ​អង្គ​បាន​ធ្លាក់​ព្រះ​កាយ​ប្រឈួន បន្ទាប់​ពី​ទ្រង់​យាង​បំពេញ​ព្រះ​រាជ​កិច្ច​នា​ខែត្រ​កំពត ហើយ​ក៏​ទ្រង់​បាន​យាង​សុវណ្ណគត​នៅ​ឆ្នាំ​១៨៦០ នា​ថ្ងៃ​ទី​១៩ ខែ​តុលា ត្រូវ​នឹង​មហាសករាជ​១៧៨២ ចុល្លសករាជ​១២២២ (ក្នុង​ខែ​កត្ដិក ៥​កើត)។ ព្រះរាជ​ពិធី​ថ្វាយ​ព្រះ​ភ្លើង​ព្រះ​បរម​សព​ព្រះ​អង្គ ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះ​បាទ​ នរោត្ដម បរមរាមទេវាវតារ និង​ទ្រង់​បាន​ថ្វាយ​ព្រះ​បរម​នាម​ថា “ព្រះ​ករុណា​បរម​កោដ្ឋ” ឬ “ហ្លួង​បរម​កោដ្ឋ”​៕​៚

ក្រប​សៀវភៅ​រឿង​វរ​វង្ស សូរ​វង្ស

________________________________________________________
អាន​ផង​ដែរ​៖
១. មួយ​រយ​ហា​សិប​បី​ឆ្នាំ​មុន
២. ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​ចម​ក្លៅ​ចៅ​យូហួ ឬ​រាមា​ទី​៤ នៃ​រាជ​វង្ស​ចក្រី​ថៃ
៣. «​និរាស​នគរ​វត្ត​» ច្បាប់​ក្រុម​ពញា​តម្រុង​រាជានុភាព

 

Repost: អំពី​ពាក្យ​ថា «​ហ្លួង​» ថ្ងៃពុធ 1 ខែសីហា 2018

Posted by សុភ័ក្ត្រ in អំពី​ភាសា, ภาษาไทย, ພາສາລາວ.
add a comment

ពាក្យ​ថា «​ហ្លួង​» ដែល​សរសេរ​ ហ ជើង ល ស្រៈ ួ និង ង បែប​នេះ​គឺ​ជា​ពាក្យ​​ដែល​មាន​ប្រភព​មក​ពី​ភាសា​សៀម និង​លាវ ហេតុ​ដូច​នេះ​ហើយ​ទើប​បាន​ជា​យើង​មិន​សរសេរ «​លួង​» បែប​នេះ​ទេ​។ ភាសា​សៀម​សរសេរ​ជា «​หลวง» ជា​អក្សរ​រាយ ឯ​លាវ​សរសេរ​ជា «​ຫລວງ​» ជា​អក្សរ​រាយ ឬ «ຫຼວງ​» ជា​អក្សរ​តម្រួត​។

នៅ​ក្នុង​វចនានុក្រម​ខ្មែរ​លោក​បាន​ផ្ដល់​និយម​ន័យ​នៃ​ពាក្យ​នេះ​ថា​៖

ហ្លួង ស. ល. ( ន. ) (ហ្ល្វង អ. ថ. ហ្លួ៎ង) ព្រះ​រាជា (ព្រះ​ករុណា​ជា​ម្ចាស់​ជីវិត) : ហ្លួង​ស្តេច​ចេញ​ប្រទាន​រង្វាន់​ដល់​ពួក​សិស្ស​សាលា… (ពាក្យ​ធម្មតា) ។ ប្រើ​ជា​ពាក្យ​ផ្តើម​ហៅ​សម្តេច​ព្រះ​អគ្គ​មហេសី​ឬ​សម្តេច​ព្រះ​មហា​ឧបរាជ​ផង​ក៏​បាន : ហ្លួង​ស្រ្តី, ហ្លួង​ឧបរាជ ។ ឋានន្តរ​ស័ក្តិ​ឬ​បណ្ដា​ស័ក្តិ​មន្រ្តី​ថ្នាក់​តូច​ជាង​ទី​ព្រះ ធំ​ជាង​ទី​ឃុន : ហ្លួង​សេនានុរក្ស។

ដោយ​ឡែក​នៅ​នគរ​ថៃ​ដែល​ជា​ប្រភព​នៃ​ពាក្យ​នេះ​វិញ ក៏​មាន​ន័យ​ដូច​អ្វី​ដែល​ខ្មែរ​យើង​យក​មក​ប្រើ​ដែរ​​។ ប្រជាជន​ថៃ​ហៅ​ព្រះ​មហាក្សត្រិយ៍​ខ្លួន​ដោយ​ឥត​ចេញ​ព្រះ​នាម​ថា នៃហ្លួង (ថ. ในหลวง) អាន​ថា ណៃហ្លួង​ ឬ​ ផ​ហ្លួង (ថ. พ่อหลวง)​។

នៅ​ក្នុង​វចនានុក្រម​ច្បាប់​រាជ​បណ្ឌិត្យ​ស្ថាន​របស់​ថៃ ច្បាប់​ព.ស.​២៥៥៤ បាន​ឲ្យ​និយម​ន័យ​ពាក្យ​នេះ​ សម្រាយ​រហូត​ដល់​មាន​ន័យ​ថា អ្វី​ៗ​ទាំង​អស់​ដែល​ជា​ទី​របស់​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​, ដែល​ធំ​, ដែល​ជា​របស់​សាធារណៈ​, បណ្ដា​ស័ក្ដិ​ខ្ញុំ​រាជការ និង​សម្រាប់​ការ​ហៅ​ព្រះ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ក្នុង​ន័យ​គោរព​ផង​​ ដោយ​មាន​តួយ៉ាង​​​ជា​ពាក្យ​ហៅ​ វាំង​ហ្លួង (​វាំង​ស្ដេច​)​, ភ្នំ​ហ្លួង (​ភ្នំ​ធំ)​, ផ្លូវ​ហ្លួង​ (​ផ្លូវ​ធំ​ ថៃ​ប្រើ​សំដៅ​ផ្លូវ​ជាតិ​)​, ហ្លួង​វិចិត្រ​វាទការ​, ហ្លួង​បង (​ប្រើ​ហៅ​សម្រាប់​ព្រះ​សង្ឃ​)​…. ជា​ដើម​។ល។

ខ្មែរ​យើង​ប្រើ​ជា​ «​ហ្លួង​» នេះ​រត់​មាត់ ដោយ​អំណាច​នៃ​ការ​ឆ្លង​វប្បធម៌​ក្នុង​នាម​ជា​ប្រទេស​ជាតិ​ខាង និង​ដោយ​អំណាច​នៃ​បារមី​សៀម ដែល​ធ្លាប់​មាន​ឥទ្ធិពល​លើ​ខ្មែរ​ពី​អតីត​កាល​។ ដូច​តួ​យ៉ាង​យើង​ហៅ​ព្រះ​នាម​អតីត​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​យើង ជា ហ្លួង​​នរោត្ដម​, ហ្លួង​រាជានុកោដ្ឋ​… និង​បច្ចុប្បន្ន​សម្ដេច​ព្រះ​មហាក្សត្រីយ៍​ព្រះ​អង្គ​ហៅ​ព្រះ​មហាក្សត្រិយ៍​ដែល​ជា ព្រះ​រាជ​បុត្រ​ថា ហ្លួង​កូន​,និង​​ហ្លួង​ម៉ែ​ … ជា​ដើម​។ល។ ក្រៅ​ពី​នោះ យើង​នៅ​មាន​ប្រើ​ពាក្យ​នេះ​ដូច​ជា ដំណាក់​ហ្លួង​, ល្ខោន​ហ្លួង​, កំពង់​ហ្លួង​, ព្រែក​ហ្លួង​, អណ្ដើក​ហ្លួង​​…​។ល។ គឺ​ឃើញ​ថា​មិន​ខុស​ឆ្គង​អ្វី​ឡើយ​ ប្រទេស​ដែល​នៅ​ក្បែរ​គ្នា​តែង​តែ​ខ្ចី​ពាក្យ​គ្នា​ប្រើ​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​ដោយ​ចៀស​​មិន​ផុត​។

ក្រៅ​អំពី​ពាក្យ «​ហ្លួង​» នេះ​ខ្មែរ​យើង​ក៏​នៅ​ប្រើ​ពាក្យ​សៀម​មួយ​ចំនួន​ទៀត​ផង​ដែរ​​។ យើង​កុំ​គួរ​ណា​ឡើយ​ទៅ​ប្រកាន់​ថា​នេះ​ពាក្យ​សៀម នោះ​ពាក្យ​សៀម​ ដ្បិត​ពាក្យ​ដែល​ខ្មែរ​យើង ប្រើ​ប្រាស់​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ​ចាប់​ពី​ពាក្យ​សាមញ្ញ​ទៅ​រហូត​ដល់​ពាក្យ​ប្រើ​ប្រាស់​ក្នុង​ភាសា​រាជការ មួយ​ចំនួន​ធំ​រាប់​មិន​អស់​សុទ្ធ​តែ​ជា​ពាក្យ​ដែល​មាន​ប្រភព​ពី​ភាសា​បរទេស​ទាំង​អស់​។ ការ​ខ្ចី​ពាក្យ​ប្រើ​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​ធ្វើ​ឲ្យ​ភាសា​ខ្មែរ​យើង​សម្បូរ​បែប​ និង​មាន​សោភ័ណ​ទៅ​វិញ​ទេ​៕

_______________________________________________________________
អាន​ផង​ដែរ​៖
១. ប្រវត្តិ​ពាក្យ «ពញា»

บันทึก “โจวต้ากวาน” ใช้เป็นหลักฐานอ้างว่า “คนสยามสร้างนครวัด” ไม่ได้ ថ្ងៃសៅរ៍ 14 ខែកក្កដា 2018

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ប្រវត្តិសាស្ត្រ, ภาษาไทย.
add a comment


ลานหินสู่ประตูทางเข้าปราสาทนครวัด ภาพวาดลายเส้นโดยกิโอด์ จากรูปสเก๊ตช์ของมูโอต์

เมื่อไม่นานมานี้ มีผู้เผยแพร่ (ซ้ำ) บทความเสนอความเห็นว่า “คนสยาม” คือผู้สร้าง “นครวัด” ปราสาทขนาดมหึมาที่ปัจจุบันตั้งอยู่ในประเทศกัมพูชา โดยระบุว่า หลักฐานยืนยันข้ออ้างนี้ ปรากฏอยู่ในบันทึกของ “โจวต้ากวาน” ทูตชาวจีนที่เดินทางมาขอให้อาณาจักรกัมพูชาสมัยนั้นยอมเป็นรัฐบรรณาการของราชวงศ์หยวน

สำหรับคนที่เคยอ่านบันทึกดังกล่าว ฟังแล้วอาจจะตกใจว่า “เฮ้ย! นี่เราอ่านตรงไหนตกหล่นไปรึเปล่า?” ลุงโจวแกไปเขียนไว้ตรงไหน? อะไรทำให้ผู้เสนอเชื่อเช่นนั้น?

ด้วยเหตุที่ผู้เขียนเองอ่านภาษาจีนไม่ออก จึงขออนุญาตยกบางช่วงบางตอนจากฉบับแปลของ เฉลิม ยงบุญเกิด ใน “บันทึกว่าด้วยขนบธรรมเนียมประเพณีของเจินละ” มาให้ท่านผู้อ่านลองพิจารณาดูว่า สิ่งที่ลุงโจวแกเขียนไว้ มันสามารถเอามาอ้างได้หรือไม่ว่า “คนสยาม” สร้าง “นครวัด” โดยเฉพาะในส่วนที่ผู้เสนอฯ นำมาอ้าง เรื่องความสามารถในการทอไหม เย็บปัก ของ “ชาวเสียน” ดังนี้

“พวกชาวพื้นเมืองไม่เลี้ยงตัวไหมและปลูกต้นหม่อนกันเลย และพวกผู้หญิงก็ไม่ประสากับการใช้เข็มด้ายและการเย็บการชุน เพียงแต่ทอผ้าด้วยฝ้ายเป็นเท่านั้น และก็ไม่รู้จักปั่นด้าย แต่ใช้มือทำให้เป็นเส้นด้าย พวกเขาไม่มีกี่สำหรับใช้ทอผ้า แต่ผูกชายผ้าข้างหนึ่งเข้ากับเอวแล้วทำงานต่อไปอีกชายหนึ่ง ส่วนกระสวยนั้นใช้กระบอกไม้ไผ่ เมื่อเร็วๆ นี้ชาวเสียน ได้มาอาศัยอยู่ในประเทศนั้น ได้ทำการเลี้ยงตัวไหมและปลูกต้นหม่อนเป็นอาชีพ พันธุ์ตัวไหมและพันธุ์ต้นหม่อนจึงมาจากประเทศเสียนทั้งสิ้น พวกเขาไม่มีป่านรามีแต่มีปอกระเจา ชาวเสียนใช้ไหมทอผ้าแพรบางๆ สีดำใช้เป็นเครื่องนุ่งห่ม ผู้หญิงชาวเสียนนั้นเย็บชุนเป็น ชาวพื้นเมืองทำผ้าขาดก็ต้องไปจ้างชาวเสียนให้ช่วยปะชุนให้”

นั่นคือถ้อยคำทั้งหมดที่ โจวต้ากวาน เขียนถึงเรื่อง “ตัวไหมกับต้นหม่อน” ซึ่งมี “ชาวเสียน” (ที่เข้าใจกันว่าเป็น “คนสยาม”) มาเกี่ยวข้องโดยตรง จากความตอนนี้ทำให้เราเข้าใจได้ว่า “ชาวเสียน” เป็นคนต่างถิ่นแน่ๆ และเพิ่งจะเข้ามาทำมาหากินในแผ่นดินกัมพูชา “เมื่อเร็วๆนี้” เท่านั้นเอง

และอีกใจความที่ โจว สื่อคือ ชาวเสียนมีความรู้เรื่องการปลูกหม่อนเลี้ยงไหม และการเย็บการทอ ขณะที่คนพื้นเมือง (กัมพูชา) ไม่มีองค์ความรู้ในด้านนี้ แต่การไปสรุปว่า “คนพื้นเมืองนั้นขนาดชุนผ้ายังไม่เป็นแล้วจะไปสร้างนครวัด นครธมใหญ่โตได้อย่างไร เอาความรู้เทคโนโลยีไปจากไหน” ถือว่าเป็นการตีความเกินกว่าสิ่งที่ โจว เขียนไปมาก

วิญญูชนทั่วไปย่อมพิจารณาได้ว่า องค์ความรู้ในการทอผ้า เย็บผ้า ไม่ใช่สิ่งที่จำเป็นที่ใช้ในการก่อสร้างอาคารขนาดใหญ่ การอ้างว่า “คนพื้นเมืองชุนผ้าไม่เป็น ย่อมสร้างปราสาทไม่ได้” จึงเป็นการสรุปที่ไม่ถูกต้อง แต่ถ้าบอกว่า คนพื้นเมืองใช้เครื่องมือตัดหินยังไม่เป็น ย่อมสร้างปราสาทหินไม่ได้ อย่างนี้จึงจะพอรับฟังได้ แต่ โจว ก็ไม่เคยกล่าวไว้ 

หากเรายอมรับตรรกะเช่นนั้นมิกลายเป็นว่า ชาวโรมันก็คงไม่มีปัญญาสร้างสิ่งก่อสร้างใหญ่โตได้เช่นกันหรอกหรือ? เพราะชาวโรมันโบราณก็ไม่รู้เรื่องการปลูกหม่อนเลี้ยงไหม (เช่นเดียวกับชนพื้นเมืองกัมพูชาสมัยโจวต้ากวาน) แถมยังเคยเข้าใจว่า ใยไหมเป็นผลิตภัณฑ์จากพืชที่คนไปเก็บมาจากในป่าด้วยซ้ำ

สิ่งหนึ่งที่ผู้เสนอทฤษฎีที่ว่า คนสยามเป็นคนสร้างนครวัด จะต้องพิจารณาก็คือความเป็น “มหานคร” ซึ่งทั้งพระนคร และโรม ในยุครุ่งเรืองต่างมีเหมือนกันคือ ความเป็นศูนย์กลางที่ชนจากชาติต่างๆ เข้ามาทำหากิน เหมือนกับเมืองใหญ่ในยุคปัจจุบันที่มีแรงงานต่างด้าวแห่มาขายแรงงานในภาคที่คนท้องถิ่นไม่ค่อยอยากจะทำ (ซึ่งไม่ใช่ว่าจะทำไม่ได้) อย่างร้านอาหารไทยสมัยนี้ ก็มีแรงงานจากประเทศเพื่อนบ้านเป็นคนทำซะเยอะ (อาจจะทำได้ไม่ดีกว่า แต่คุ้มกว่า) อย่างนี้จะบอกว่า คนไทยทำอาหารไทยไม่เป็นรึป่าว ถึงต้องใช้แรงงานต่างชาติ?

ทั้งนี้ ผู้เขียนไม่ได้มีปัญหากับการเสนอข้อมูลใหม่ๆ เพื่อหักล้างข้อสรุปเดิมทางประวัติศาสตร์ กลับกัน ผู้เขียนรู้สึกว่า การเสนอข้อมูลหรือข้อสรุปใหม่ๆ เป็นสิ่งที่น่าตื่นเต้นและน่าชื่นชม แต่ขณะเดียวกัน การนำเสนอหลักฐานก็ควรอยู่บนข้อเท็จจริงมากกว่าจินตนาการที่มาจากอคติ 

https://www.silpa-mag.com/featured/article_3303

%d bloggers like this: