jump to navigation

សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួម​រវាងរាជរដ្ឋាភិបាលនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និងរដ្ឋាភិបាលនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតលាវ ថ្ងៃសុក្រ 13 ខែកញ្ញា 2019

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ប្រវត្តិសាស្ត្រ, ພາສາລາວ, English.
add a comment

1234567

Advertisements

សូម​ស្វាគមន៍ សមមិត្ត ថងលុន ស៊ីស៊ុលិត ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ 12 ខែកញ្ញា 2019

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ប្រវត្តិសាស្ត្រ, អំពីស្រុកខ្មែរ, ພາສາລາວ.
add a comment

70805148_120761319301621_8138639619177578496_n

ទំនាក់​ទំនង​ការ​ទូត​ ព្រះ​រាជាណាចក្រ​កម្ពុជា-សាធារណ​រដ្ឋ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ប្រជាមានិត​លាវ ថ្ងៃពុធ 11 ខែកញ្ញា 2019

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ប្រវត្តិសាស្ត្រ, ພາສາລາວ.
add a comment

70805148_120761319301621_8138639619177578496_nប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសលាវ បានភ្ជាប់ទំនាក់ទងការទូតនៅថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៥៦ និងបានផ្ដាច់ទំនាក់ទំនងការទូត នៅខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ និងបានភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងការទូតជាថ្មីឡើងវិញ នៅខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៩។ មកដល់ថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៦ នេះ ប្រទេសទាំងពីរបានភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងការទូតនឹងគ្នាបាន៦០ឆ្នាំគត់។

នៅក្នុងវិស័យទេសចរណ៍ នៅរយៈពេល៦ខែ ក្នុងឆ្នាំ២០១៣ ភ្ញៀវទេសចរណ៍លាវ មកទស្សនាប្រទេសកម្ពុជា មានចំនួន៣៧៦.២២៦នាក់។ ជាមួយគ្នានេះ ទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មក្នុងរយៈពេល៦ខែ ឆ្នាំ២០១៣ ការនាំចេញពីកម្ពុជាទៅកាន់ប្រទេសលាវ មានទំហំ ១៩៦.៦១៤ ដុល្លារ និងការនាំចូលពីលាវ មកកម្ពុជា ២.៦៧៧.៥៤១ដុល្លារ។ ដោយឡែកលើការអភិវឌ្ឍន៍ធនធានមនុស្ស និស្សិតកម្ពុជា ដែលកំពុងសិក្សានៅលាវ មានចំនួន៥៧នាក់ និងនិស្សិតលាវ ដែលកំពុងសិក្សានៅប្រទេសកម្ពុជា មានចំនួន ៤៣នាក់។

នៅក្នុងរយៈពេលកន្លងមកនេះ ប្រទេសលាវ និងកម្ពុជា បានពង្រីកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយគ្នាប្រកបដោយស្មារតីទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ បម្រើផលប្រយោជន៍ប្រទេស និងប្រជាជនទាំងពីរកម្ពុជា លាវ៕

គ្រឿង​រាជ​ឥស្សរិយ​យស​លាន​ជាង​រុម​ខាវ ថ្ងៃពុធ 21 ខែសីហា 2019

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់, ប្រវត្តិសាស្ត្រ, ພາສາລາວ.
1 comment so far

គ្រឿង​រាជ​ឥស្សរិយ​យស​លាន​ជាង​រុម​ខាវ (ល. ອິສະຣິຍາພອນລັານຊັາງຮົ່ມຂາວ) គឺ​ជា​គ្រឿង​រាជ​ឥស្សរិយ​យស​​ខ្ពស់​បំផុត​នៃ​អតីត​ព្រះ​រាជ​អាណាចក្រ​លាវ​។ គ្រឿង​រាជ​ឥស្សរិយ​យស​លាន​ជាង​រុម​ខាវ ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​នា​ថ្ងៃ​ទី​១ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​១៩០៩ ដោយព្រះចៅមហាជីវិតលាវ ស្រីស្វាងវង្ស​។

Untitled-2គ្រឿង​រាជ​ឥស្សរិយ​យស​លាន​ជាង​រុម​ខាវ

គ្រឿង​រាជ​ឥស្សរិយ​យស​លាន​ជាង​រុម​ខាវ មាន​លំដាប់​ថ្នាក់​ចំនួន​៦ គឺ ៖

  • ថ្នាក់​មហាសេរីវឌ្ឍន៍ អម​ជាមួយ​ខ្សែ​ស្ពាយ (​ថ្នាក់​ខ្ពស់​បំផុត – សម្រាប់​អង្គ​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​លាវ និង​ប្រមុខ​រដ្ឋ​បរទេស​)
  • ថ្នាក់​មហាសេរីវឌ្ឍន៍
  • ថ្នាក់​មហាសេនា
  • ថ្នាក់​ធិបឌិន្ទ
  • ថ្នាក់​សេនា
  • ថ្នាក់​អស្ស​ឫទ្ធិ

រាប់​ថា​ជា​ការ​ចម្រើន​មេត្រី​ភាព​យ៉ាង​ពិសេស​រវាង​នគរ​​ជិត​ខាង​ទាំង​ពីរ​កម្ពុជា-លាវ​ អតីត​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​លាវ ស្រីស្វាងវង្ស​ ស្ដេច​បាន​ថ្វាយ​គ្រឿង​រាជ​ខ្ពស់​បំផុត​នៃ​នគរ​លាវ​នេះ ចំពោះ​អតីត​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​ខ្មែរ​ដល់​ទៅ​៣​ព្រះ​អង្គ នោះ​គឺ ៖ ១. ព្រះ​ករុណា ព្រះ​ខត្តិយកោដ្ឋ ២. ព្រះ​ករុណា ព្រះ​កាញ្ចន​កោដ្ឋ និង​ ៣. ព្រះ​ករុណា ព្រះ​បរម​រតន​កោដ្ឋ​ផង (កាល​គ្រា​ទ្រង់​គ្រង​រាជ្យ​លើក​ទី​១​)​៕

23819130111_61471517dc_o

ព្រះ​ករុណា ព្រះ​បរម​រតន​កោដ្ឋ ស្ដេច​គ្រង​គ្រឿង​រាជ​ឥស្សរិយ​យស​លាន​ជាង​រុម​ខាវ កាល​គ្រា​​យាង​នគរ​លាវ នា​គ.ស.​១៩៤៣ (​ព្រះ​ឆាយា​លក្ខណ៍​ជាមួយ​ ព្រះបាទ​សម្ដេច​ព្រះចៅ​ស្រីសវាងវង្ស ព្រះ​ចៅ​ផែន​ដី​លាវ​)
550268_10151355199227039_46820892_nព្រះ​ករុណា ព្រះ​បរម​រតន​កោដ្ឋ ស្ដេច​គ្រង​គ្រឿង​រាជ​ឥស្សរិយ​យស​លាន​ជាង​រុម​ខាវ កាល​គ្រា​​យាង​នគរ​លាវ នា​គ.ស.​១៩៦១ (​ព្រះ​ឆាយា​លក្ខណ៍​ជាមួយ​ ​​ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​ចៅ​ជេដ្ឋា​ខត្តិយ​វង្សា​ព្រះ​មហា​ស្រី​សវាង វឌ្ឍនា ព្រះ​ចៅ​ជីវិត​នៃព្រះ​​រាជ​អាណាចក្រ​លាវ ហើយ​ដែល​ទ្រង់​គ្រង​គ្រឿង​រាជ​ឥស្សរិយ​យស​​កម្ពុជា​)68676395_2714899148529680_4848574651875459072_nប្រកាស​នីយ​បត្រ​គ្រឿង​រាជ​ឥស្សរិយ​យស​លាន​ជាង​រុម​ខាវ

______________________________________________________________
អាន​ផង​ដែរ​៖
១. ថ្វាយ​គ្រឿង​ខត្តិយរាជ​ឥស្សរិយាភរណ៍​ចំពោះ​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​កម្ពុជា

Repost : វត្តមាន​ម្ចាស់​ជីវិត​លាវ ក្នុង​​ព្រះ​រាជ​ពិធី​បរម​រាជា​ភិសេក​ហ្លួង​មុនីវង្ស ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ 25 ខែកក្កដា 2019

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់, ប្រវត្តិសាស្ត្រ, ພາສາລາວ.
add a comment

កាលពីក្នុងសម័យព្រះនគរលាវប្រកាន់របបរាជាធិបតេយ្យនៅឡើយនោះ នគរយើងទាំងពីរ គឺក្រុងកម្ពុជា និងក្រុងលាវ មានសម្ព័ន្ធមេត្រីនឹងគ្នាយ៉ាងល្អខ្លាំងណាស់។ រាប់ថាជានគរបងប្អូនដ៏ស្និទ្ធដិតគ្នាមួយ បន្ថែមដោយនគរយើងទាំងពីរមានអាណាព្យាបាលរួមគ្នា គឺបារាំងសែស។

ដោយមិនគិតពីប្រវត្តិសាស្ត្រតាំងពីគ្រាសម័យមុនៗដែលនគរខ្មែរធ្លាប់ទំនុកបម្រុងលាវនោះ នៅសម័យដែលបារាំងសែសគ្រប់គ្រងនគរទាំងពីរ នគរខ្មែរក៏បានបន្តការជួយជម្រុញ ផ្ដល់ការលើកកម្ពស់គ្រប់វិស័យដល់នគរលាវ ជាពិសេសខាងព្រះពុទ្ធសាសនា និងវិស័យសិក្សាធិការ ក៏ដូចជាការគ្រប់គ្រងប្រទេសតាមរបបរាជាធិបតេយ្យផងដែរ។

ព្រះចៅមហាជីវិតលាវ (លាវហៅព្រះមហាក្សត្រិយ៍ខ្លួនថា ព្រះចៅមហាជីវិត) ស្ទើរគ្រប់សម័យធ្លាប់បានមកបំពេញព្រះរាជទស្សនកិច្ចនគរខ្មែរជាច្រើនលើកច្រើនគ្រា ក្នុងបំណងចម្រើនមេត្រីភាព ព្រមទាំងសិក្សារៀនសូត្រពីខ្មែរ។ យ៉ាងណាមិញ ព្រះមហាក្សត្រិយ៍នៃនគរយើងតាំងពីដើមរៀងមកក៏បានយាងទៅនគរលាវជាច្រើនដងផងដែរ។ ព្រះសង្ឃ ព្រមទាំងអ្នកចេះដឹងខ្មែរមួយចំនួនក៏ត្រូវបានរាជការបញ្ជូនទៅជួយបណ្ដុះបណ្ដាល និងបង្កើតសិក្សាដ្ឋានជាច្រើន រួមទាំងវិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យនៅនគរលាវផងដែរ។

ក្នុងចំណងមេត្រីនគរទាំងពីរដ៏រឹងមាំនោះ យើងក៏ឃើញនូវវត្តមានដ៏វិសេសវិសាល និងខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតនៃព្រះចៅមហាជីវិតលាវ ស្រីស្វាងវង្ស ក្នុងព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះសិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស កាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩២៨ គឺកាលពី៨៧ឆ្នាំមុននេះ នៅឯព្រះរាជធានីភ្នំពេញផងដែរ។ ការនេះបញ្ជាក់ឲ្យឃើញនូវភាតរភាពដ៏ផូរផង់មួយនៃនគរយើងទាំងពីរកាលពីអតីតកាល៕៚

រូបក្នុងរង្វង់ក្រហមគឺព្រះចៅមហាជីវិតលាវ ក្នុងព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកហ្លួងមុនីវង្ស នាខាងមុខបរិវេណព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ
ព្រះចៅមហាជីវិតលាវយាងចូលរួមក្នុងព្រះរាជពិធីថ្វាយព្រះសិទ្ធរស ព្រះករុណា ព្រះសិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ចមចក្រពង្ស លើបុស្បុក៩ជាន់ នាខាងមុខបរិវេណព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ

————————————————
អានអត្ថបទទាក់ទង
១. ម្ចាស់ជីវិត ស្រីស្វាងវង្ស៖ មហាក្សត្រិយ៍អង្គដំបូងនៃព្រះរាជអាណាចក្រលាវ
២. រូបភាពកម្រ៖ ចំណងសាមគ្គីព្រះរាជអាណាចក្រខ្មែរ និងព្រះរាជអាណាចក្រលាវ
៣. កាលស្ដេចប្រពាសរាជអាណាចក្រលាវ
៤. អភូតហេតុថ្ងៃថ្វាយព្រះភ្លើងម្ចាស់ជីវិតលាវ ស្រីស្វាងវង្ស
៥. ព្រះរាជពិធីថ្វាយព្រះភ្លើងព្រះបាទស្រីស្វាងវង្ស
៦. ព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកព្រះករុណា ព្រះ សិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស
៧. ខួបឆ្នាំទី៨៨ បរមរាជាភិសេក ព្រះករុណា ព្រះមុនីវង្ស
៨. អំពីព្រះបរមរាជវាំង «ហោខាំ» ឯនគរហ្លួងព្រះបាង
វត្តមាន​ម្ចាស់​ជីវិត​លាវ ក្នុង​​ព្រះ​រាជ​ពិធី​បរម​រាជា​ភិសេក​ហ្លួង​សីហនុ

Repost: អំពី​ព្រះ​រាជ​អាណាចក្រ​លាវ ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ 4 ខែកក្កដា 2019

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ພາສາລາວ.
add a comment

នៅ​ឯ​នគរ​ជិត​ខាង​កម្ពុជា​​យើង​ភាគ​ខាង​ជើង គឺ​នគរ​លាវ ពី​អតីត​មក​មាន​ព្រះ​ចៅ​ផែន​ដី​គ្រប់​គ្រង​​រាស្ត្រ​ប្រជា ប្រដូច​នឹង​នគរ​ខ្មែរ​យើង​ផង​។ រហូត​មក​ដល់​នគរ​នេះ​ធ្លាក់​លុះ​ក្នុង​អំណាច​នៃ​អាណា​និគម​បារាំង​សែស ក៏​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​នៅ​តែ​ជា​អង្គ​ព្រះ​សម្មតិ​ទេព​ជា​ម្ចាស់​ជីវិត​នៃ​ប្រជា​រាស្ត្រ​លាវ​ដដែល​។ បន្ត​មក​ចាប់​ពី​គ.ស.​១៩៤៧ មក​ អំណាច​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​ត្រូវ​បាន​កាត់​បន្ថយ​តាម​បែប​សម័យ​និយម និង​ការ​គ្រប់​គ្រង​ថ្មី​មួយ​តាម​បែប​រាជាធិបតេយ្យ​អាស្រ័យ​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង ហើយ​នោះ​គឺ​ជា​ប្រភព​កំណើត​នៃ «​ព្រះ​រាជ​អាណាចក្រ​លាវ​»​ ឬ ភាសា​លាវ​ហៅ​ថា ພຼະຣາຊອານາຈັກລາວ។

ទង់​ជាតិ និង​សញ្ញា​ជាតិ នៃ​ព្រះ​រាជ​អាណាចក្រ​លាវ

បន្ទាប់​ពី​ការ​ប្រកាស​ឯករាជ្យ​របស់​ប្រទេស​លាវ ពី​អាណានិគម​និយម​បារាំង​សែស តាម​សទ្ធិ​សញ្ញា​ក្រុង​សឺណែវ​ គ.ស.​១៩៥៣ មក រដ្ឋាភិបាល​នៃ​ព្រះ​រាជ​អាណាចក្រ​លាវ គឺ​ជា​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​មាន​អំណាច​គ្រប់​គ្រង​ទូទាំង​ប្រទេស​លាវ ដោយ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​លាវ​បាន​កំណត់​ប្រទេស​លាវ​ស្ថិត​ក្នុង​របប​ប្រជាធិបតេយ្យ និង​រាជាធិបតេយ្យ​អាស្រ័យ​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ​។ ព្រះ​រាជ​អាណាចក្រ​ថ្មី​របស់​លាវ​នេះ មាន​រាជ​ធានី​តាំង​នៅ​វៀងចន្ទន៍ ចំណែក​ឯ​ព្រះ​ចៅ​មហា​ជីវិត ឬ​ព្រះ​មហាក្សត្រិយ៍​ដែល​ជា​ព្រះ​ប្រមុខ​រដ្ឋ​របស់​លាវ ព្រះ​អង្គ​ប្រថាប់​នៅ​អតីត​រាជធានី​ហ្លួង​ព្រះ​បាង​។ សម្ដេច​ព្រះ​ចៅ​មហា​ជីវិត​ស្រីស្វាងវង្ស ព្រះ​អង្គ​គឺ​ជា​សម្ដេច​ព្រះ​ចៅ​មហា​ជីវិត​ អង្គ​ដំបូង​ ឯ​​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​សុវណ្ណភូម៉ា ទ្រង់​ជា​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ដំបូង នៃ​ព្រះ​រាជ​អាណាចក្រ​នេះ​។

បញ្ហា​អសន្តិសុខ​ផ្នែក​នយោបាយ​នៅ​ក្នុង​ព្រះ​រាជ​អាណាចក្រ​នេះ​ចេះ​តែ​កើត​ឡើង​ឥត​ឈប់​ឈរ ដែល​ជា​ហេតុ​កើត​ឲ្យ​មាន​ការ​ព្យាយាម​ចាត់​តាំង​រដ្ឋាភិបាល​ចម្រុះ​ជា​ច្រើន​លើក​ច្រើន​គ្រា ហើយ​ជា​ទូទៅ​គឺ​ជា​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​មាន​អាយុ​ខ្លី​ៗ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​។ បញ្ហា​អស់​ទាំង​នេះ វា​គេច​មិន​ផុត​ពី​ភាព​អសន្តិសុខ​ក្នុង​ប្រទេស​ផង និង​ជា​ពិសេស​ការ​ជ្រែត​ជ្រែក​ពី​សំណាក់​មហា​អំណាច​ធំ​ៗ រវាង​ពពួក​លោក​សេរី និង​កម្មុយនីស្ត​ផង​ ដែល​ជា​ហេតុ​ធ្វើ​ឲ្យ​ព្រះ​រាជ​អាណាចក្រ​នេះ​ធ្លាក់​ក្នុង​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​អស់​ជា​ច្រើន​ឆ្នាំ​។

ព្រះ​រាជ​អាណាចក្រ​លាវ​នេះ មាន​អាយុ​រហូត​មក​ដល់​ថ្ងៃ​ទី​២ ខែ​ធ្នូ គ.ស.​១៩៧៥ ក្រោយ​ពេល​ដែល​បក្ស​ប្រជាជន​បដិវត្តន៍​លាវ ឬ​ពួក​កុម្មុយនីស្ត​លាវ (ពួក​ប្រទេស​លាវ) ​បាន​​ទទួល​ជ័យ​ជម្នះ​។ នៅ​ឯ​ទីក្រុង​វៀងចន្ទន៍ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​រជ្ជទាយាទ វង្ស​ស្វាង បាន​ប្រគល់​ព្រះ​រាជ​ចុតហ្មាយ​ដាក់​រាជ្យ​របស់​ព្រះ​ចៅ​មហា​ជីវិត​ស្រីស្វាង វឌ្ឍនា  (មហា​ក្សត្រិយ៍​អង្គ​ចុង​ក្រោយ​របស់​ព្រះ​រាជ​អាណាចក្រ​នេះ​) ទៅ​ឲ្យ​ពួក​កុម្មុយនីស្ត និង​​​របប​ថ្មី​មួយ​បាន​បង្កើត​ឡើង ដោយ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ពី​ព្រះ​រាជ​អាណាចក្រ ​មក​ជា​សាធារណ​រដ្ឋ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ប្រជាមានិត​លាវ (​សបប. លាវ​) រហូត​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន​៕

ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​លាវ អង្គ​ចុង​ក្រោយ ​ស្រីស្វាង វឌ្ឍនា និង​ព្រះ​មហេសីប្រាក់​ប្រភេទ​៥០០០​គីប កាល​សម័យ​ព្រះ​រាជ​អាណាចក្រ​លាវ មាន​ប្រាកដ​ព្រះ​ឆាយាលក្ខណ៍​ ព្រះ​មហាក្សត្រិយ៍​លាវ ​ស្រីស្វាង វឌ្ឍនាគ្រឿង​រាជ​ឥស្សរិយ​យស​ព្រះ​រាជ​អាណាចក្រ​លាវ
កង​ទាហាន​កិត្តិយស​នៃ​ព្រះ​រាជ​អាណាចក្រ​លាវ

————————————————
អាន​អត្ថបទ​ទាក់ទង
១. ស្រីស្វាង វឌ្ឍនា​៖ មហា​ក្សត្រិយ៍​លាវ អង្គ​ចុង​ក្រោយ
២. ម្ចាស់​ជីវិត ស្រី​ស្វាង​វង្ស៖ មហាក្សត្រិយ៍​​អង្គ​ដំបូង​នៃ​ព្រះរាជអាណាចក្រ​លាវ
៣. ឯក​សណ្ឋាន​ពេញ​យស​នៃ​មន្ត្រី​លាវ​សម័យ​ព្រះ​រាជ​អាណាចក្រ​លាវ
៤. ភ្លេង​ជាតិ​លាវ​សម័យ​ព្រះ​រាជ​អាណាចក្រ

Repost : សម្ដេច​ព្រះ​ចៅ​អភ័យ​ពុទ្ធបវរ ជ័យ​ជេដ្ឋា​ធិរាជ ថ្ងៃពុធ 19 ខែមិថុនា 2019

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ພາສາລາວ.
add a comment

***ប្រកាស​នេះ​បាន​ដាក់​ជា​លើក​ដំបូង​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១៧ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០១៤

កកន​៖ មាន​ប្រជាជន​ខ្មែរ​មួយ​ចំនួន រួម​ទាំង​នា​ពេល​ថ្មី​ៗ​នេះ​​រហូត​ដល់​ទៅ​អ្នក​សារព័ត៌មាន​​បាន​សរសេរ​ថា​រូប​សំណាក​ព្រះ​ចៅ​ជ័យ​ជេដ្ឋា​ធិរាជ ដែល​តាំង​នៅ​ខាង​មុខ​ព្រះ​ធាតុ​ហ្លួង​ឯ​នគរ​ហ្លួង​វៀងចន្ទន៍ នៃ​សាធារណ​រដ្ឋ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ប្រជាមានិត​លាវ (សបប​. លាវ) បច្ចុប្បន្ន​នេះ គឺ​ជា​អតីត​ស្ដេច​ខ្មែរ​ព្រះ​បាទ​ជ័យ​ជេដ្ឋា ដែល​ភៀស​ព្រះ​កាយ​ទៅ​នៅ​ស្រុក​លាវ​ផង​ទៀត​​។ តើ​នេះ​ជា​ការ​ពិត​? ឬ​ការ​ប្រឌិត​​, កុហក, បំភ្លៃ ​ឬ​យ៉ាង​ណា​? ខ្ញុំ​សូម​មិន​អត្ថាធិប្បាយ និង​សូម​​រៀប​រាប់​អំពី​សាវតារ​ក្សត្រិយ៍​អង្គ​នេះ​តាម​សំណេរ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​លាវ​ដូច​ត​ទៅ​នេះ​៖

ជា​ការ​ពិត​ទៅ​ឈ្មោះ​ថា ព្រះ​ចៅ​ជ័យ​ជេដ្ឋា​ធិរាជ (លាវ​៖ ໄຊເສດຖາ, ເສດຖາທິຣາດ​) [លាវ​បញ្ចេញ​សំឡេង​ថា​៖ សៃសេតថ៎ា​, សេតថ៎ាធិរ៉ាត ឬ ធិល៉ាត] គឺ​ជា​ព្រះ​នាម​របស់​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​លាវ​ជា​ច្រើន​ព្រះ​អង្គ (​កកន​៖ ស្រដៀង​នឹង​ខ្មែរ​យើង​ដែល​សន្មត​ព្រះ​នាម​ក្សត្រិយ៍ ជយ​វរ្ម័ន​ទី​១​​, ទី​២​, … ជា​ដើម​) ដែល​បាន​មក​ពី​ព្រះ​នាម​របស់​សម្ដេច​ព្រះ​ចៅ​អភ័យ​ពុទ្ធ​បវរ ជ័យ​ជេដ្ឋាធិរាជ ជា​ព្រះ​មហា​វីរ​ក្សត្រិយ៍​ដ៏​សំខាន់​បំផុត​មួយ​ព្រះ​អង្គ​នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ​លាវ​។ ប្រវត្តិ​វិទូ​លាវ​បាន​កំណត់​ថា មាន​ទាំង​អស់​៣​ព្រះ​អង្គ គឺ​៖

  • សម្ដេច​ព្រះ​ចៅ​អភ័យ​ពុទ្ធ​បវរ ជ័យ​ជេដ្ឋាធិរាជ គឺ​ជា​ព្រះ​ចៅ​ជ័យ​ជេដ្ឋា​ធិរាជ​ទី​១
  • ព្រះ​ជ័យ​អង្គ​វេ ជា​​ព្រះ​ចៅ​ជ័យ​ជេដ្ឋា​ធិរាជ​ទី​២ និង
  • ព្រះ​ចៅ​អនុវង្ស ជា​ព្រះ​ចៅ​ជ័យ​ជេដ្ឋា​ធិរាជ​ទី​​៣

ដោយ​ឡែក​នៅ​ក្នុង​សៀវភៅ​លំដាប់​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​លាវ របស់​​សុរស័ក្ដិ៍ ឝ្រីសំអាង ដោយ​សំអាង​លើ​ព័ត៌មាន​ពី​សិលាចារឹក និង​ពង្សាវតារ​លាវ​នានា​មក មាន​រួម​ទាំង​អស់​៥​ព្រះ​អង្គ គឺ​៖

  • សម្ដេច​ព្រះ​ចៅ​អភ័យ​ពុទ្ធ​បវរ ជ័យ​ជេដ្ឋាធិរាជ គឺ​ជា​ព្រះ​ចៅ​ជ័យ​ជេដ្ឋា​ធិរាជ​ទី​១
  • ព្រះ​ជ័យ​អង្គ​វេ ជា​​ព្រះ​ចៅ​ជ័យ​ជេដ្ឋា​ធិរាជ​ទី​២
  • ព្រះ​ចៅ​សិរិបុណ្យសារ ជា​​ព្រះ​ចៅ​ជ័យ​ជេដ្ឋា​ធិរាជ​ទី​​៣
  • ព្រះ​ចៅ​ឥន្ទ្រវង្ស ជា​​ព្រះ​ចៅ​ជ័យ​ជេដ្ឋា​ធិរាជ​ទី​​៤ និង
  • ព្រះ​ចៅ​អនុវង្ស ជា​ព្រះ​ចៅ​ជ័យ​ជេដ្ឋា​ធិរាជ​ទី​​៥

ជា​បន្ត​ទៅ​ទៀត​នេះ​សូម​ជូន​អំពី​ប្រវត្តិ​នៃ​សម្ដេច​ព្រះ​ចៅ​អភ័យ​ពុទ្ធបវរ ជ័យ​ជេដ្ឋា​ធិរាជ​ ឬ​គ្រប់​គ្នា​ (ជន​ជាតិ​លាវ​) ស្គាល់​ច្បាស់​ថា​ជា​ព្រះ​ចៅ​ជ័យ​ជេដ្ឋា​ធិរាជ​​​។

សម្ដេច​ព្រះ​ចៅ​អភ័យ​ពុទ្ធបវរ ជ័យ​ជេដ្ឋា​ធិរាជ​ រាប់​ថា​ជា​ក្សត្រិយ៍​ដែល​អស្ចារ្យ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​របស់​ជន​ជាតិ​លាវ​។ ព្រះ​អង្គ​គឺ​ជា​ប្រមុខ​នៃ​អាណាចក្រ​លាន​ជាង​។ ជា​ស្ថាបនិក​​ក្រុង​ឝ្រី​សត្តនាគ​នហុត ឲ្យ​ក្លាយ​ជា​មជ្ឈ​មណ្ឌល​​នៃ​អារ្យ​ធម៌​, វប្បធម៌ និង​សិល្បៈ​របស់​អាណាចក្រ​លាន​ជាង​។ អ្នក​ប្រវត្តិ​វិទូ​បាន​សន្និដ្ឋាន​ថា​ព្រះ​អង្គ​គឺ​ជា​ព្រះ​ញាតិ ឬ​ជា​ព្រះ​នត្តា នៃ​ព្រះ​នាង​ចិរប្រភា នៃ​អាណាចក្រ​ល៉ា្នន៉ា (លាន​នា)​ និង​ព្រះ​រាជ​សម្ភព​កាល​គ្រា​ព.ស.​២០៧៧ ឬ​ប្រមាណ​គ.ស.​​១៥៣៤ នា​នគរ​ហ្លួង​ព្រះ​បាង​ នៃ​អាណាចក្រ​លាន​ជាង​។

រូប​សំណាក​ព្រះ​ចៅ​ជ័យ​ជេដ្ឋា​ធិរាជ ដែល​តម្កល់​ខាង​មុខ​ព្រះ​ធាតុ​ហ្លួង​នា​ក្រុង​វៀងចន្ទន៍​បច្ចុប្បន្ន

នៅ​ក្នុង​រជ្ជ​សម័យ​របស់​ព្រះ​ចៅ​ពោធិសារ​រាជ (​គ.ស.​១៥២០-១៥៤៧​) ព្រះ​អង្គ​ជា​អ្នក​តឹង​រឹង​ខាង​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា​យ៉ាង​ខ្លាំង ហើយ​មាន​ព្រះ​រាជ​ឱង្ការ​ឲ្យ​ប្រជា​រាស្ត្រ​បញ្ឈប់​ប្រណិប័តន៍​ជំនឿ​លើ​អារក្ស​អ្នក​តា​នានា​ទូ​ទាំង​ព្រះ​រាជ​អាណាចក្រ​។ ក្រៅ​ពី​នោះ​ព្រះ​អង្គ​បញ្ជា​ឲ្យ​រើ​ខ្ទម​អ្នក​តា​នានា បញ្ឈប់​ការ​ចូល​រូប​ជាន់​ព្រលឹង​។ល។ និង​ឲ្យ​ប្រជា​រាស្ត្រ​មក​គោរព​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា​វិញ​។ ទ្រង់​​បាន​សាង​វត្ត​សុវណ្ណ​ទេវ​លោក ដើម្បី​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា​។ ទោះ​បី​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ ដោយ​សារ​ទំនៀម​ទម្លាប់​និង​ប្រពៃណី​នៃ​ជំនឿ​បុរាណ​ចាក់​ឫស​យ៉ាង​ខ្លាំង​ក្លា​​នៅ​ក្នុង​ផ្នត់​គំនិត​ប្រជាជន​ជា​ហេតុ​ធ្វើ​ឲ្យ​ការ​បញ្ឈប់​ប្រណិប័តន៍​នេះ​ពិបាក​និង​សម្រេច​ណាស់​។

នៅ​សម័យ​ក្រោយ​មក​អាណាចក្រ​​អាណាចក្រ​ល៉ា្នន៉ា មិន​មាន​ក្សត្រិយ៍​គ្រប់​គ្រង​ទើប​មាន​ការ​ដង្ហែ​ចៅ​ជ័យ​ជេដ្ឋោ ឬ​ជេដ្ឋវាំង​សោ ព្រះ​ឱរស​នៃ​ព្រះ​ចៅ​ពោធិសារ ទៅ​គ្រង​នគរ​ល៉ា្នន៉ា នា​ព.ស.​២០​៨៩ ឬ​ប្រមាណ​គ.ស.​១៥៤៦​ មក​គ្រង​រាជ្យ​ជា​ក្សត្រិយ៍​អង្គ​ទី​១៥​។ នៅ​ពេល​ដែល​ព្រះ​ចៅ​ពោធិសារ​សោយ​ព្រះ​ទិវង្គត​​នៅ​គ.ស.​១៥៤៧ (​ព្រះ​អង្គ​រង​ឧប្បត្តិ​ដំរី​ដួល​សង្កត់​ខណៈ​ប្រពាស​ព្រៃ និង​សោយ​ព្រះ​ទិវង្គត​៣​សប្ដាហ៍​ក្រោយ​មក​) ព្រះ​ឱរស​ទាំង​ហ្លាយ​បាន​នាំ​គ្នា​ដណ្ដើម​រាជ្យ​សម្បត្តិ ដែល​ជា​ហេតុ​ធ្វើ​ឲ្យ​អាណាចក្រ​បែក​ជា​២ គឺ​ផ្នែក​ខាង​ជើង និង​ផ្នែក​ខាង​ត្បូង​។ ព្រះ​ចៅ​ជ័យ​ជេដ្ឋោ​នៃ​ល៉ា្នន៉ា ទើប​លើក​ទ័ព​មក​វាយ​ក្រុង​លាន​ជាង ព្រម​ទាំង​បាន​ដង្ហែ​ព្រះ​កែវ​មរកត ដែល​ប្រតិស្ឋាន​ឯ​វត្ត​បុប្ផារាម ជៀងហ្ម៉ៃ រួម​ទាំង​ព្រះ​ពុទ្ធ​សិហិង្គ (​ព្រះ​សិង្គ​) និង​ព្រះ​កែវ​ស​ទៅ​ជាមួយ​ផង​។ ទ្រង់​បាន​ដណ្ដើម​រាជ្យ​សម្បត្តិ​ពី​ស្ដេច​គ្រង​នគរ​ទាំង​ពីរ​បាន និង​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ក្រុង​ថ្មី​ថា ក្រុង​ឝ្រី​សត្តនាគ​នហុត ព្រម​ទាំង​បាន​ឡើង​គ្រង​រាជ្យ​​សម្បត្តិ​ជា​មហា​រាជ​អង្គ​ទី​២​របស់​លាវ និង​មាន​ព្រះ​នាម​​ថា «​ព្រះ​ចៅ​ជ័យ​ជេដ្ឋា​ធិរាជ​»​​។ អាន​ភាគ​បន្ត

___________________________________________
ប្រកាស​ប្រហាក់​ប្រហែល​៖
១. លាវ​សាង​អនុស្សាវរីយ៍​ព្រះ​ចៅ​ជ័យ​ជេដ្ឋា​ធិរាជ​មួយ​ទៀត​នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូង​ជាប់​កម្ពុជ​ប្រទេស
២. លាវ​ចេញ​ធនប័ត្រ​១​សែន​គីប ឆ្លង​ខួប​វៀងច័ន្ទន៍​៤៥០​ឆ្នាំ
៣. សម្ដេច​ព្រះ​ចៅ​អភ័យ​ពុទ្ធបវរ ជ័យ​ជេដ្ឋា​ធិរាជ (​ត​ចប់​)
៤. លាវ​ចាប់​ផ្ដើម​ជួស​ជុល​ឡើង​វិញ ហោ​ព្រះ​កែវ វៀងចន្ទន៍

%d bloggers like this: