jump to navigation

ខួប​ឆ្នាំ​ទី​៧០ ប្រសូត​នៃព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ នរោត្ដម គន្ធបុប្ផា ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ 16 ខែសីហា 2018

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់.
add a comment

| ព្រះប្រវត្តិ |

ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ក្សត្រីយ៍ នរោត្ដម គន្ធបុប្ផា ទ្រង់​ប្រសូត​នៅ​ថ្ងៃ​ចន្ទ ១១​កើត ខែ​ស្រាពណ៍ ឆ្នាំ​ជូត សំរឹទ្ធិ​ស័ក ព.ស.​២៤៩១ ត្រូវ​នឹង​ថ្ងៃ​ទី​១៦ ខែ​សីហា គ.ស.​១៩៤៨ វេលា​ម៉ោង​១១ និង​៣០​នាទី​​។ ព្រះ​អង្គ​គឺ​ជា​ព្រះ​ធិតា​អង្គ​ទី​៨ នៃ​ព្រះ​ករុណា ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ នរោត្ដម សីហនុ និង​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ក្សត្រីយ៍ ស៊ីសុវត្ថិ ពង្សសនមុនី​។

| ព្រះ​ជាតិ |

​ព្រះ​រាជ​ធិតា នរោត្ដម គន្ធបុប្ផា តាំង​ពី​ទ្រង់​ប្រសូត​មក ព្រះ​ករុណា​ជា​អម្ចាស់​ជីវិត​ជា​ព្រះ​វរ​រាជ​បិតា ទ្រង់​ទុក​ឲ្យ​គង់​នៅ​ប្រាសាទ​ខេមរិន្ទ្រ​ជិត​ព្រះ​អង្គ​ជាប់​ជា​ដរាប​មក​។ ដោយ​ទ្រង់​បាន​ថែ​រក្សា​ដោយ​ការ​ថ្នាក់​ថ្នម​ជា​ទី​បំផុត ទ្រង់​ពុំ​សូវ​ដែល​ឲ្យ​មាន​ការ​ឃ្លាត​ពី​ព្រះ​អង្គ​យូរ​ទេ​។

ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​ទ្រង់​ពេញ​ព្រះ​រាជ​ហ្ឫទ័យ និង​ព្រះ​រាជ​ធិតា​ព្រះ​អង្គ​នេះ​ណាស់ ព្រោះ​ទ្រង់​ធ្លាប់​បាន​សង្កេត​ឃើញ​ថា ព្រះ​ធិតា​មាន​សណ្ដាប់​ធ្នាប់​ល្អ​ប្លែក​ខុស​ពី​ក្មេង​ធម្មតា​។ ការ​ខុស​ត្រូវ​ផ្សេង​ៗ​មិន​ចាំ​បាច់​ព្រះ​វរ​រាជ​បិតា​មាតា ឬ​ភីលៀង​ថែ​រក្សា​មាន​ព្រះ​បន្ទូល ឬ​និយាយ​បញ្ចេះ​ក៏​ទ្រង់​អាច​ជ្រាប​បាន​ដោយ​ព្រះ​អង្គ​ឯង ហើយ​ប្រកប​នឹង​កិរិយា​ឫកពារ​ដ៏​រំទំ​ថ្លៃ​ថ្នូរ​ស្ងប់​ស្ងៀម សម​ជា​ព្រះ​រាជ​ធិតា​ម្ចាស់​ផែន​ដី​ពិត​ៗ​មិន​ទាស់​នឹង​ភ្នែក​អ្នក​ផង​ទាំង​ពួង​។

| ប្រឈួន និង​សុគត |

ហេតុ​តែ​ទ្រង់​មាន​សុខភាព​ពុំ​សូវ​បរិបូណ៌ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ក្សត្រីយ៍ នរោត្ដម គន្ធ​បុប្ផា ច្រើន​ប្រឈួន​ព្រះ​ទាហ​រោគ (​គ្រុន​ក្ដៅ​ព្រះ​អង្គ​) តាំង​ពី​ដើម​មក​។ យូរ​ៗ​ម្ដង​តែ​មុន​ៗ​ពេទ្យ​អាច​ព្យាបាល​បំបាត​រោគ​នេះ ថ្វាយ​ជា​ស្រឡះ​បាន​​។ លុះ​ព្រះ​ជន្មាយុ​ចូល​កំឡុង​៥​ព្រះ​វស្សា​ទ្រង់​ក៏​ចាប់​ប្រឈួន​ព្រះ​រោគ​ដដែល​នេះ​ជា​ខ្លាំង​ជាង​មុន ហួស​កម្លាំង​ពេទ្យ​នឹង​ថ្វាយ​ឱសថ​ទប់​ទល់​បាន ប្រឈួន​បាន​តែ​៧​ថ្ងៃ ទ្រង់​សុគត​នៅ​ក្នុង​ថ្ងៃ​ជា​គម្រប់​៨​ គឺ​នៅ​ថ្ងៃ​សៅរ៍ ១២​រោច ខែ​មិគសិរ ឆ្នាំ​រោង ចត្វា​ស័ក ព.ស.​២៤៩៥ ត្រូវ​នឹង​ថ្ងៃ​ទី​១៣ ខែ​ធ្នូ គ.ស.​១៩៥២ វេលា​ម៉ោង​២ និង​៤៥​នាទី​។

អាន​បន្ថែម ចុច​ទី​នេះ

| ព័ត៌មានទាក់ទង |

Advertisements

ឆាយាល័ក្ខណ៍​​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​កាល​ពី​៣០​ឆ្នាំ​មុន​៖ សម្តេច​ឪ និង​ព្រះ​ចៅ​អធិរាជ​ជប៉ុន ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ 9 ខែសីហា 2018

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់, ប្រវត្តិសាស្ត្រ, 日本語.
add a comment

ខាង​ក្រោម​នេះ​ជា​រូប​ភាព​ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ​ដែល​មាន​រយៈ​ពេល​៣០​ឆ្នាំ​គត់ រវាង​ព្រះ​ករុណា​ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​នរោត្ដម សីហនុ ព្រះ​វរ​រាជ​បិតា​ជា​តិ​ខ្មែរ ព្រះ​ករុណា ព្រះ​បរម​រតន​កោដ្ឋ និង​សម្ដេច​ព្រះ​​មហាក្សត្រីយ៍ ព្រះ​វរ​រាជ​មាតា​ជាតិ​ខ្មែរ ជាមួយ​និង​​រជ្ជ​ទាយាទ​​នៃ​ប្រទេស​ជប៉ុន ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ក្សត្រា អគិហ៊ិតុ និង​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ក្សត្រីយ៍ មិឈិកុ​។

ក្នុង​ព្រះ​រាជ​បេសកកម្ម​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​ជប៉ុន នា​ខែ​សីហា ឆ្នាំ​១៩៨៨ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​រជ្ជ​ទាយាទ (​ដែល​ពេល​នេះ​បាន​ក្លាយ​ជា​ព្រះ​ចៅ​អធិរាជ​ជប៉ុន​) និង​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ក្សត្រីយ៍​បាន​យាង​មក​ស្វាគមន៍​ព្រះ​អង្គ នា​ថ្ងៃ​ទី​៩ ខែ​សីហា ពោល​គឺ​៣០​ឆ្នាំ​មុន​នេះ​នា​ច្រក​ចូល​ព្រះ​បរម​រាជ​វាំង តុហ្គុ ឯ​រាជ​ធានី​តុក្យូ​។ សូម​បញ្ជាក់​ថា ព្រះ​អង្គ​ទាំង​ពីរ​ក៏​ធ្លាប់​បាន​ជួប​គ្នា​ម្ដង​ដែល កាល​ពី​គ្រា​ដែល​សម្ដេច​ឪ​ស្ដេច​យាង​បំពេញ​ព្រះ​រាជ​ទស្សនកិច្ច​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​ជប៉ុន នា​ឆ្នាំ​១៩៥៥​៕

Repost: ព្រះ​រាជ​សារ​ស្ដេច​ថៃ​រឿង​រ៉ាវ​ខ្មែរ ថ្ងៃសុក្រ 3 ខែសីហា 2018

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់, ប្រវត្តិសាស្ត្រ, អំពីស្រុកខ្មែរ, ภาษาไทย.
add a comment

នៅ​វេលា​មួយ​នោះ នគរ​កម្ពុជា​ធ្លាក់​ខ្លួន​យ៉ាង​ដុន​ដាប ក្លាយ​ជា​នគរ​ចំណុះ​ម្ដង​យួន ម្ដង​សៀម​​។ បើ​ទោះ​បី​ជា​យ៉ាង​ណា​ក្ដី​​, ព្រះ​រាជា​ខ្មែរ ខិត​ខំ​រក្សា​ផែន​ដី ដែល​នៅ​សេស​សល់ កុំ​ឲ្យ​បាត់​បង់​បន្ត​ទៀត និង​ជា​ចុង​ក្រោយ​រក​កល​ដើម្បី​ដោះ​ដៃ​ចេញ​ពី​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ និង​បន្ត​រក្សា​បាន​ផែន​ដី​ខ្មែរ​នៅ​ក្នុង​ផែន​ទី​លោក រហូត​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ បើ​ទោះ​បី​ជា​ផ្ទៃ​ដី​មួយ​ផ្នែក​របស់​ព្រះ​នគរ ត្រូវ​បាត់​បង់​ក៏​ចុះ​។

ខាង​ក្រោម​នេះ ជា​ព្រះ​រាជ​ហត្ថលេខា​ស្ដេច​សៀម​មួយ​ព្រះ​អង្គ ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​ចុលចមក្លៅ​ចៅ​យួហួ ដែល​ទ្រង់​ធ្វើ​ផ្ញើ​ដល់​ព្រះ​ចៅ​ណងយ៉ាធើ ក្រុម​ហ្លួង​តម្រុង​រាជានុភាព ទាក់​ទង​នឹង​ឯកសារ​ចាស់​ៗ ដែល​ទាក់​ទិន​នឹង​ខ្មែរ ហើយ​ដែល​មាន​គុណ​តម្លៃ​ខាង​ពង្សាវតារ​ដ៏​មហា​សាល​។

ដើម្បី​ចែក​រំលែក​ទុក​ជា​មេ​រៀន​ និង​ចំណេះ​ដឹង ស្រែ​ខ្មុក​សូម​ធ្វើ​ការ​បក​ប្រែ​ក្រៅ​ផ្លូវ​ការ នូវ​ព្រះ​រាជ​ហត្ថលេខា​នេះ​ដូច​ត​ទៅ​៖

ព្រះ​ទីនាំង​អម្ពរ​ស្ថាន
ថ្ងៃ​ទី​២៨ សីហា រតនកោសិន្ទ្រ ស័ក​១២៨

មក​ដល់​ក្រុម​ហ្លួង​តម្រុង​រាជានុភាព

                 បាន​ទទួល​សំបុត្រ​ចុះ​ថ្ងៃ​ម្សិញ​មិញ​នេះ ទាក់​ទង​នឹង​សារ​ត្រា​តាំង​ថ្វាយ​អង្គ​នរោត្ដម កាល​ដែល​នៅ​ជា​មហា​ឧបរាជ កាល​ពី​ឆ្នាំ​វក ទោ​ស័ក ចុល្ល​សករាជ​១២២២ ហើយ​ដែល​បណ្ដា​ឯកសារ​ចាស់​ៗ​នៅ​ក្នុង​ក្រសួង​មហា​ផ្ទៃ​មក​ឲ្យ​មើល​។ ដោយ​សារ​សឹក​យួន​នៅ​ក្រុង​ខ្មែរ​នោះ ពេល​ដែល​អង្គ​ព្រះ​ហរិរក្ស​ពិរាល័យ​ទៅ ហើយ​អង្គ​នរោត្ដម​រក្សា​ស្ដី​ទី​នោះ បាន​អាន​ហើយ និង​បាន​យល់​ច្បាស់​ល្អ​ណាស់​។ រឿង​នេះ​ភ្ជាប់​គ្នា​ជាមួយ​នឹង​សុភ​អក្សរ​របស់​ព្រះ​ហរិរក្ស ដែល​ឲ្យ​ចៅ​ពញា​អភ័យ​ភូបេស្រ​បក​ប្រែ​កាល​ពី​គ្រា​មុន អាច​នឹង​យក​មក​រក្សា​ភ្ជាប់​ជាមួយ​គ្នា​បាន បើ​ទោះ​បី​ជា​មិន​មាន​វគ្គ​ដំបូង​មក​ក៏​ដោយ ក៏​គង់​បាន​នៅ​វគ្គ​ចុង​ក្រោយ​សម្ដេច​ព្រះ​ហរិរក្ស រហូត​ដល់​ទ្រង់​ពិរាល័យ​។ ហើយ​បន្ត​ទៅ​នេះ ក៏​គួរ​នឹង​មាន សូម​ស្រាវ​ជ្រាវ​យក​មក​បញ្ចូល​គ្នា ឃើញ​ថា​ជា​ជំនួយ​យ៉ាង​ច្រើន​ដល់​ពង្សាវតារ ដែល​បាន​ចុះ​ក្នុង​សៀវភៅ​នោះ យក​មក​រក្សា​ទុក​៕​៚

____________________________________________________
អាន​ផង​ដែរ​៖
១. ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​ចុលចម​ក្លៅ​ចៅ​យូហួ ឬ​រាមា​ទី​៥ នៃ​រាជ​វង្ស​ចក្រី​ថៃ
២. ក្រុម​ពញា​តម្រុង​រាជានុភាព បុគ្គល​ដែល​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ជិត​ស្និទ្ធ​និង​កម្ពុជា

Repost: «វរ​វង្ស សូរ​វង្ស» អំណោយ​​ពី​អតីត​ព្រះ​ចៅ​ផែន​ដី​ខ្មែរ ថ្វាយ​អតីត​ព្រះ​ចៅ​ផែន​ដី​សៀម ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ 2 ខែសីហា 2018

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់, ប្រវត្តិសាស្ត្រ, ภาษาไทย.
add a comment

ថ្ងៃ​ទី​១៩ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​​២០១៥ នេះ គឺ​ជា​ខួប​ឆ្នាំ​ទី​១៥៥ នៃ​ថ្ងៃ​សោយ​ព្រះ​ទិវង្គត​នៃ​ព្រះ​​ករុណា ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​ហរិរក្សរាមាធិបតី អង្គ ដួង អតីត​បឋម​ក្សត្រិយ៍​ខ្មែរ​ក្រោយ​កម្ពុជា​ឯករាជ្យ​ពី​សៀម និង​យួន​។ ជា​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​ប្រកប​ដោយ​ព្រហ្ម​វិហារ​ធម៌ និង​ទស​ពិធ​រាជ​ធម៌ ព្រះ​ករុណា ព្រះ​អង្គ ដួង ស្ដេច​ក៏​ជា​អ្នក​និពន្ធ​ខ្មែរ​ដ៏​ល្បី​ឈ្មោះ​មួយ​រូប ពោល​គឺ​ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ​មួយ​រូប​របស់​នគរ​ខ្មែរ​នា​អតីត​កាល​ផង​ដែរ​។

ព្រះ​ករុណា ព្រះ​បាទ សម្ដេច​ព្រះ​ហរិរក្សរាមាធិបតី អង្គ ដួង ព្រះ​អង្គ​ស្ដេច​ប្រសូត​​​នៅ​ថ្ងៃ​អាទិត្យ​៩​កើត ​ខែ​អា​សាធ ឆ្នាំរោង ​អដ្ឋស័ក ព​.ស.​២៣៤០ គ​.ស.​១៧៩៥ ម​.ស.​១៧១៨ ច.​ស.​១៦៤៥ នា​ក្រុង​ឧដុង្គ​មាន​ជ័យ។ ទ្រង់​ជា​ព្រះ​រាជ​បុត្រ​នៃ សម្ដេច​ព្រះ​នារាយរាមាធិបតី ព្រះ​អង្គ អេង ជាមួយ​នឹង​សម្ដេចព្រះវររាជនី ខត្តិយាវង្ស សិរីសេដ្ឋោ វរោត្ដម បរមវរាតុល្យ សកលមង្គល បរមពិត្រ (រស់) និង​ជា​ព្រះ​អនុជ​នៃ​សម្ដេច​ព្រះ​ឧទ័យ​រាជា ព្រះ​អង្គ ច័ន្ទ។

បន្ទាប់​អំពី​ព្រះ​រាជ​ពិធី​ប្រាប្ដា​ភិសេក នា​ខែ​មីនា ឆ្នាំ​១៨៤៨ រួច​មក ទ្រង់​បាន​ព្យាយាម​គ្រប់​គ្រង ព្រះ​នគរ រៀប​ចំ​បែប​ផែន និង​ច្បាប់​ទម្លាប់​​ប្រទេស​ជា​ថ្មី​ឡើង​វិញ សម​ជា​ឯករាជ​ប្រទេស​។ ព្រះ​អង្គ​ធ្វើ​ការ​កសាង​ប្រទេស និង​បើក​ចំហ​ព្រះ​នគរ និង​ផ្ដួច​ផ្ដើម​ការ​សាង​មេត្រី​ភាព​ជាមួយ​ពួក​​បស្ចិម​ប្រទេស​ផង​ដែរ​​។ ទាំង​នេះ​ជា​ព្រះ​បញ្ញាញាណ​ដ៏​វិសេស​វិសាល​នៃ​ព្រះ​អង្គ ដែល​ទ្រង់​បាន​ឈ្វេង​យល់​​ពី​បរិបទ​ពិភព​លោក​​។ ក្រៅ​ពី​នោះ ព្រះ​អង្គ ក៏​ជា​អ្នក​ប្រតិបត្តិ​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា​​យ៉ាង​មុត​មាំ​​គួរ​ជា​ទី​មោទន​នៃ​នគរ​ខ្មែរ​ផង​ដែរ​។

ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​ចម​ក្លៅ​ចៅ​យូហួ (​រាមា​ទី​៤​)

ព្រះ​អង្គ ដួង ទ្រង់​ជា​អ្នក​និពន្ធ​ខ្មែរ​ដ៏​មាន​ព្រះ​នាម​ល្បី​មួយ​អង្គ​។ ទ្រង់​​សព្វ​ព្រះ​រាជ​ហឫទ័យ​និពន្ធ​ស្នា​ព្រះ​ហត្ថ​ជា​ច្រើន​ទាំង​ពាក្យ​រាយ ​កំណាព្យ និង​អក្សរសិល្ប៍​ជា​ច្រើន​ទៀត​ដែល​មាន​គុណ​តម្លៃ​ដ៏​មហិមា​សម្រាប់​ខេមរជន និង​ខេមរ​ប្រទេស​រហូត​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន តាំង​តែ​ពី​ទ្រង់​ពំនាក់​នៅ​នគរ​ក្រុង​សៀម មុន​ពេល​ព្រះ​អង្គ​ឡើង​ជា​​ក្សត្រិយ៍​ផែន​ដី​ខ្មែរ​មក​ម្ល៉េះ​។ស្នាព្រះ​ហត្ថ​​របស់​ទ្រង់​រួម​មាន រឿង​កាកី និង​រឿង​នាង​កង្រី ជា​ដើម។

ដើម្បី​ជា​ការ​រឭក​នឹក​គុណ​ដល់​រាជ​វង្សា​នុវង្ស​សៀម ជា​ទៅ​ដែល​ព្រះ​អង្គ​ធ្លាប់​គង់​ប្រថាប់​​អស់​រយៈ​ពេល​២៧ ឆ្នាំ មុន​ពេល​ព្រះ​អង្គ​ឡើង​គ្រង​រាជ្យ​នោះ ទ្រង់​ក៏​បាន​បក​ប្រែ​ជា​ភាសា​សៀម​នូវ​រឿង​បុរាណ​ «​វរ​វង្ស សូរ​វង្ស​» ថ្វាយ​ចំពោះ​​មកុដ​រាជ​កុមារ​សៀម ដែល​ក្រោយ​មក​ទ្រង់​បាន​ឡើង​គ្រង​រាជ្យ​ជា ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​ចម​ក្លៅ​ចៅ​យូហួ (​រាមា​ទី​៤​) ទុក​ជា​មេត្រី​ភាព​នៃ​ថ្ងៃ​ចម្រើន​ព្រះ​ជន្ម​នៃ​ព្រះ​អង្គ​នេះ​​​ផង​ដែរ​។

ព្រះ​ករុណា ព្រះ​អង្គ​ ដួង ព្រះ​អង្គ​បាន​ធ្លាក់​ព្រះ​កាយ​ប្រឈួន បន្ទាប់​ពី​ទ្រង់​យាង​បំពេញ​ព្រះ​រាជ​កិច្ច​នា​ខែត្រ​កំពត ហើយ​ក៏​ទ្រង់​បាន​យាង​សុវណ្ណគត​នៅ​ឆ្នាំ​១៨៦០ នា​ថ្ងៃ​ទី​១៩ ខែ​តុលា ត្រូវ​នឹង​មហាសករាជ​១៧៨២ ចុល្លសករាជ​១២២២ (ក្នុង​ខែ​កត្ដិក ៥​កើត)។ ព្រះរាជ​ពិធី​ថ្វាយ​ព្រះ​ភ្លើង​ព្រះ​បរម​សព​ព្រះ​អង្គ ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះ​បាទ​ នរោត្ដម បរមរាមទេវាវតារ និង​ទ្រង់​បាន​ថ្វាយ​ព្រះ​បរម​នាម​ថា “ព្រះ​ករុណា​បរម​កោដ្ឋ” ឬ “ហ្លួង​បរម​កោដ្ឋ”​៕​៚

ក្រប​សៀវភៅ​រឿង​វរ​វង្ស សូរ​វង្ស

________________________________________________________
អាន​ផង​ដែរ​៖
១. មួយ​រយ​ហា​សិប​បី​ឆ្នាំ​មុន
២. ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​ចម​ក្លៅ​ចៅ​យូហួ ឬ​រាមា​ទី​៤ នៃ​រាជ​វង្ស​ចក្រី​ថៃ
៣. «​និរាស​នគរ​វត្ត​» ច្បាប់​ក្រុម​ពញា​តម្រុង​រាជានុភាព

 

កាស​អនុស្សាវរីយ៍​បុណ្យ​រាជា​ភិសេក​ហ្លួង​សិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ 26 ខែកក្កដា 2018

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់, ប្រវត្តិសាស្ត្រ, អំពីស្រុកខ្មែរ.
add a comment

នៅក្នុងឱកាសដែលព្រះនគរប្រារព្ធព្រះរាជពិធីជាប្រវត្តិសាស្ត្រ គឺព្រះរាជពិធីរាជាភិសេកព្រះករុណា ព្រះបាទ សម្ដេចព្រះ សិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស នាឆ្នាំរោង សំរឹទ្ធិស័ក ព.ស.២៤៧១ ត្រូវនឹងខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩២៨ (ឆ្នាំបារាំងសេស) នោះ រាជការក៏បានរៀបចំឲ្យមានការផលិតកាសអនុស្សាវរីយ៍ឡើង ដើម្បីជាទីរឭក និងថ្វាយជាព្រះកិត្តិយសដល់ព្រះអង្គផងដែរ។

ខាងក្រោមនេះជាកាសអនុស្សាវរីយ៍ដែលផលិតឡើងសម្រាប់បុណ្យរាជាភិសេក ដែលបានធ្វើឡើងនៅព្រះរាជធានីភ្នំពេញ ចាប់ពីថ្ងៃសុក្រ ទី២០ ដល់ថ្ងៃពុធ ទី២៥ ខែកក្កដា គ.ស.១៩២៨ ឆ្នាំបារាំងសេស។

អំពីកាសអនុស្សាវរីយ៍

ផ្នែកខាងមុខ៖ មានព្រះបរមរមឆាយាល័ក្ខណ៍នៃព្រះករុណា ព្រះសិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស (ព្រះមហាក្សត្រិយ៍អង្គថ្មី) នៅចំកណ្ដាល និងអមព័ទ្ធជុំវិញដោយរង្វង់មូល ដោយនៅខាងក្នុងមានចារិកអក្សរបារាំងសេសថា «COURONNEMENT DE S.M. SISOWATH MONIVONG – ROI DU CAMBODGE – 1928»។

ផ្នែកខាងខ្នង៖ មានរូបត្រាព្រះរាជសង្ហារ ប្រកបដោយព្រះមហាមកុដ និងព្រះខ័នដែលសុទ្ធសឹងគ្រឿងរាជកកុធភ័ណ្ឌ សម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យនៅចំកណ្ដាលនៃកាស និងអមព័ទ្ធជុំវិញដោយរង្វង់មូល ដោយនៅខាងក្នុងមានចារិកជាអក្សរមូលខ្មែរ ថា «រាជាភិសេកព្រះបាទសំម្ដេចព្រះសីសុវតិ មុនីវង្ស ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិប្ដី ក្នុងឆ្នាំរោង សំរិទ្ធិសក្ស ព.ស.២៤៧១»។

ព្រះករុណា ព្រះសិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ទ្រង់បានគ្រងរាជ្យបន្តពីព្រះវររាជបិតា តាំងពីគ.ស.១៩២៧ រហូតដល់រាត្រីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី២៤ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៤១ ទើបព្រះអង្គចូលព្រះទិវង្គត នៅព្រះរាជដំណាក់ឯភ្នំបូកគោក្នុងព្រះជន្មាយុ ៦៦វស្សា ដោយសោយរាជ្យក្នុងក្រុងកម្ពុជាធិបតីបាន១៤ឆ្នាំ៕

___________________________________________________
អានផងដែរ៖
១. កាសអនុស្សាវរីយ៍បុណ្យព្រះមេរុ ព្រះរាជានុកោដ្ឋ
២. កាស និងតែមប្រិ៍ប្រៃសណីយ៍អនុស្សាវរីយ៍រំឭកថ្ងៃសោយព្រះទិវង្គត ហ្លួងសុវណ្ណកោដ្ឋ និងហ្លួងខត្តិយកោដ្ឋ
៣. ព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកព្រះករុណា ព្រះ សិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស
៤. កាសអនុស្សាវរីយ៍បុណ្យព្រះមេរុ ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ
៥. កាសអនុស្សាវរីយ៍ឆ្លងខួបឆ្នាំទី៦០ ព្រះរាជពិធីសុខាភិសេក ព្រះករុណា ព្រះសុរាម្រិត និងសម្ដេចព្រះមហាក្សត្រិយានី
៦. កាសអនុស្សាវរីយ៍បុណ្យរាជាភិសេកហ្លួងសិរីសុវត្ថិ
៧. ខួបឆ្នាំទី៨៨ បរមរាជាភិសេក ព្រះករុណា ព្រះមុនីវង្ស
៨. ព្រះ​រាជ​កំណត់​នៃ​ព្រះ​រាជ​ពិធី​បុណ្យ​រាជាភិសេក ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ច្បាប់​ភាសា​ថៃ
៩. ខួប​ឆ្នាំ​ទី​៩០ បរម​រាជាភិសេក ព្រះ​ករុណា ព្រះ​មុនីវង្ស

ខួប​ឆ្នាំ​ទី​៩០ បរម​រាជាភិសេក ព្រះ​ករុណា ព្រះ​មុនីវង្ស ថ្ងៃអង្គារ 24 ខែកក្កដា 2018

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់, ប្រវត្តិសាស្ត្រ, អំពីស្រុកខ្មែរ.
add a comment

ថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៨ ​ម្សិល​មិញ​នេះ មានរយៈពេល៩០​ឆ្នាំគត់ ជាថ្ងៃប្រវត្តិសាស្ត្រមួយដែលព្រះនគរកម្ពុជា បានប្រារព្ធព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះសិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី។ ព្រះករុណា ព្រះសិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ព្រះអង្គបានឡើងស្នងរាជ្យបន្តពីព្រះរាជបិតា គឺព្រះករុណា ព្រះសិរីសុវត្ថិ ព្រះបរមរាជានុកោដ្ឋ។

ក្រោយពេលដែលព្រះករុណា ព្រះសិរីសុវត្ថិ ព្រះវររាជបិតា ទ្រង់បានសោយព្រះទិវង្គតនាគ.ស.១៩២៧ និងព្រះរាជពិធីថ្វាយព្រះភ្លើងបានបញ្ចប់រួចស្រេចនោះ រហូតមកដល់ឆ្នាំ១៩២៨ ទើបព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកព្រះអង្គចាត់ឡើងជាផ្លូវការរយៈពេល៦ថ្ងៃ គឺពីថ្ងៃសុក្រ ៣កើត រហូតដល់ថ្ងៃពុធ ៨កើត ខែទុតិយាសាឍ ឆ្នាំរោង សំរឹទ្ធិស័ក ព.ស.២៤៧១ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី២០ ដល់២៥ ខែកក្កដា គ.ស.១៩២៨។

ដោយឡែកថ្ងៃចន្ទ ៦កើត ខែទុតិយាសាឍ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា គ.ស.១៩២៨ ជាថ្ងៃធំ នៃព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកផ្លូវការ។ ពិធីចូលចាប់ពីម៉ោង៧នឹង៥នាទី ព្រឹក ជាមហាវិជ័យមង្គលឫក្ស ព្រះករុណាទ្រង់គ្រឿងពណ៌ស ព្រះភូសាផាយសសម្រាប់ព្រះរាជពិធីថ្វាយព្រះសិទ្ធរសតាមបូរាណរាជបវេណី (អានប្រកាស៖ ព្រះរាជពិធីថ្វាយព្រះសុគន្ធវារី នាឱកាសបរមរាជាភិសេក) ក្នុងព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេក លើព្រះបុស្បុក៩ជាន់ដែលបានរៀបចំឡើងនៅខាងមុខព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ។

ព្រះរាជពិធីថ្វាយព្រះសិទ្ធរសតាមបូរាណរាជបវេណី
ស្ដេចឡើងប្រថាប់លើព្រះមហាបល្ល័ង្ក ក្នុងថ្ងៃបរមរាជាភិសេកព្រះរាជពិធីដង្ហែព្រះមហាក្សត្រិយ៍អង្គថ្មីជុំវិញព្រះនគរ

នៅវេលាម៉ោង៩ព្រឹក បន្ទាប់ពីព្រះរាជពិធីថ្វាយព្រះសិទ្ធរសតាមបូរាណខត្តិយរាជបវេណីហើយ ព្រះករុណា ទ្រង់គ្រឿងសម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រាធិរាជ តាមក្បួនហែធំមកព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ ដោយមានសម្ដេចព្រះឥសីភទ្រាធិបតីនាំក្បួនផង។ បន្ទាប់ពីពិធីថ្វាយគំនាប់ និងថ្វាយបង្គំព្រះពុទ្ធរូប និងព្រះទេវរូប រួចទ្រង់ថ្វាយគ្រឿងទេយ្យទានព្រះភិក្ខុសង្ឃរួចរាល់ហើយ ព្រះរាជពិធីរាជាភិសេកក៏បានប្រារព្ធឡើង។

ឧកញ៉ាពិនិចវិនិច្ឆ័យ ចាងហ្វាងក្រុមព្រះអាលក្សណ៍ ផ្ដើមសូត្រព្រះសុវណ្ណប័ដថ្វាយព្រះនាម គឺ៖ «ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ចមចក្រពង្ស ហរិរាជបរមិន្ទរភូវន័យក្រៃកែវហ្វា សុលាល័យ ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី»។ បន្ទាប់មកឧកញ៉ាមហាមន្ត្រី ចាងហ្វាងក្រុមមឿង សូត្រថ្វាយព្រះមហាមកុដរាជ ជាមួយនឹងរាជ្យសម្បត្តិសួយសាអាករព្រះនគរក្រុងកម្ពុជាធិបតី ទាំងអស់ថ្វាយព្រះមហាក្សត្រិយ៍ រួចរាល់។ ព្រះករុណា ទ្រង់មានព្រះរាជឱង្ការ នូវព្រះបន្ទូលសូរសីហនាទ ព្រះរាជទានសាធុការពរ និងទ្រង់ព្រះរាជទានត្រឡប់មកវិញនូវសួយសាអាករព្រះនគរក្រុងកម្ពុជាធិបតីទាំងអស់ជូនព្រះរាជវង្សានុវង្ស អគ្គមហាសេនា សេនាបតី ខ្ញុំរាជការ និងអាណាប្រជានុរាស្ត្រទាំងអស់វិញ។

បន្ទាប់មក លោកអគ្គទេសាភិបាលឥណ្ឌូចិន និងលោករេស៊ីដង់ស៊ុប៉េរីយឺរនៃប្រទេសខ្មែរ បានអញ្ជើញ និងហែស្ដេចឡើងប្រថាប់លើព្រះបល្ល័ង្ករតន៍ ក្រោមព្រះមហាស្វេតច្ឆត្រ៩ជាន់ កាំភ្លើងធំបាញ់២១ណាត់។ បន្ទាប់មកលោកអគ្គទេសាភិបាលឥណ្ឌូចិនថ្វាយព្រះមហាមកុដរាជ្យ ឯលោករេស៊ីដង់ស៊ុប៉េរីយឺរថ្វាយព្រះខ័ឌ្ដរាជ្យ និងសេនាបតី និងចៅក្រុមក្រសួងនានាថ្វាយធារព្រះករ ព្រះសុព័ណ៌បាទុកា ព្រមទាំងគ្រឿងសម្រាប់រាជ្យឯទៀតតាមទំនៀម ចប់ស្រេចព្រះរាជពិធីរាជាភិសេក។

នៅថ្ងៃបន្ទាប់ គឺថ្ងៃអង្គារ ៧កើត ខែទុតិយាសាឍ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា គ.ស.១៩២៨   ស្ដេចយាងប្រទក្សិណព្រះនគរ (អានផងដែរ៖ ទំនៀមពិធីប្រទក្សិណព្រះនគរ ក្នុងព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេក) ដែលជាទំនៀមតាមបូរាណខត្តិយរាជបវេណីខ្មែរ ក្នុងព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេក ស្រេចបរិបូណ៍នៃព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកព្រះអង្គ៕៚

_______________________________________
អានផងដែរ
១. ព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកព្រះករុណា ព្រះ សិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស
២. បរមងារស្ដេចផែនដី ពេលសោយរាជ្យ៖ មហាក្សត្រខ្មែរ ហ្លួងស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស
៣. កាសអនុស្សាវរីយ៍បុណ្យរាជាភិសេកហ្លួងសិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស
៤. វត្តមានម្ចាស់ជីវិតលាវ ក្នុងព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកហ្លួងមុនីវង្ស
៥. ទំនៀមពិធីប្រទក្សិណព្រះនគរ ក្នុងព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេក
៦. ព្រះរាជពិធីថ្វាយព្រះសុគន្ធវារី នាឱកាសបរមរាជាភិសេក
៧. ទំនៀម «ព្រះសុវណ្ណប័ដ» នៅក្នុងក្រុងកម្ពុជា និងសៀម

เจ้าสีสุวัตถิ์ มุนีวงศ์ กษัตริย์กัมพูชาผู้ตรอมพระทัยสวรรคตเพราะเสียดินแดนให้ไทย ថ្ងៃសៅរ៍ 7 ខែកក្កដា 2018

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់, ภาษาไทย.
add a comment


พระฉายาลักษณ์ของเจ้าสีสุวัตถิ์ มุนีวงศ์ เผยแพร่เมื่อ 16 พฤศจิกายน 1937 (พ.ศ. 2480) โดย AFP PHOTO / FRANCE PRESSE VOIR / Bronberger

เจ้าสีสุวัตถิ์ มุนีวงศ์ เป็นกษัตริย์กัมพูชาในสมัยที่ยังเป็นอาณานิคมของฝรั่งเศส ครองราชย์ตั้งแต่ 9 สิงหาคม 1927 (พ.ศ. 2470) – 24 เมษายน 1941 (พ.ศ. 2484) พระองค์ทรงนิยมมีนางสนม นางบำเรอแวดล้อม แต่ก่อนสงครามโลกครั้งที่ 2 ไม่นาน พระองค์ได้สั่งปลดนางสนมออกจากตำแหน่งถึง 100 คน จากกว่า 200 คน เพื่อลดรายจ่ายของราชสำนัก เมื่อเดือนเมษายน 1938 (พ.ศ. 2481)

ในช่วงเดือนธันวาคม 1940 (พ.ศ. 2483) หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ผ่านพ้นไปได้ราว 1 ปี และฝรั่งเศสได้พ่ายแพ้ให้กับเยอรมนีไปแล้ว พระองค์ทรงประกาศว่าจะยืนหยัดอยู่ข้างฝรั่งเศสในยามยากลำบาก เพราะฝรั่งเศสคือผู้ที่ช่วยกัมพูชาไว้ได้จากความวุ่นวายทางการเมืองเมื่อ 70 ปีก่อน (หมายถึงเหตุการณ์จลาจลต่อต้านการปกครองของฝรั่งเศส)

ขณะเดียวกันนั้นเอง กัมพูชาของพระองค์ก็กำลังถูกคุกคามจากกองทัพไทยที่พยายามอ้างสิทธิยึดดินแดนอาณานิคมที่เสียไปคืนจากฝรั่งเศส จนกระทั่งญี่ปุ่นเข้าแทรกแซงขอให้ทั้งสองฝ่ายหยุดยิงและจัดการเจรจาระหว่างไทยกับฝรั่งเศสในกรุงโตเกียว

แต่ระหว่างที่การเจรจายังไม่เสร็จสิ้น เจ้าสีสุวัตถิ์ มุนีวงศ์ก็เสด็จสวรรคตเมื่อวันที่ 24 เมษายน 1941 (พ.ศ. 2484) ซึ่งสื่อต่างประเทศรายงานว่าเป็นเพราะปัญหาสุขภาพเรื้อรัง บวกกับภาวะซึมเศร้าที่จะต้องเสียดินแดนด้านตะวันตกให้กับไทย

อ้างอิง:

1. “Pledge From Cambodian King”. The New York Times. <http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf…>

2. “Sisowath Monivong Indo-China King. Depression Forced Ruler to Fire 100 of His 200 Wives”. The New York Times. <http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf…>

https://www.silpa-mag.com/featured/article_1178

%d bloggers like this: