jump to navigation

Repost: ព្រះ​រាជ​ពិធី​បុណ្យ​ព្រះ​បរម​សព​ព្រះ​ករុណា​ព្រះ​បាទ សម្ដេច​ព្រះ​សិរីសុវត្ថិ ព្រះ​ចៅ​ក្រុង​កម្ពុជា ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ 10 ខែសីហា 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់, ប្រវត្តិសាស្ត្រ.
add a comment

កកន៖ អត្ថបទខាងក្រោមនេះ ខ្ញុំបាទបានបកប្រែពីគេហទំព័រភាសាថៃមួយចំនួនដែលគេនិយាយអំពីខ្មែរយើង។ គោលបំណងរបស់ខ្ញុំគឺខិតខំរក្សាទុកឯកសារនានាដែលមានតម្លៃដ៏ពិសិដ្ឋដែលបានបាត់បង់ទៅដោយសារសង្គ្រាមនៅនគររបស់យើង។ តាមពិតទៅឯកសារខាងក្រោមនេះមានច្បាប់ដើមជាភាសាខ្មែរទេ តែត្រូវសម្ដេចក្រុមពញាតម្រុងរាជានុភាព របស់ថៃបានឲ្យគេបកប្រែទៅជាភាសាថៃ ដោយមានចំណងជើងថា “ราชกำหนดกรุงกัมพูชา” ឬ “រាជកំណត់ក្រុងកម្ពុជា”។ ហេតុដូចនេះការបកប្រែរបស់ខ្ញុំមិនសូវជាពិស្ដាទេ គួរពុំគួរសូមអភ័យទោស។

នៅទីនេះ ខ្ញុំបាទប្រើពាក្យ “សិរីសុវត្ថិ” ជាជាងពាក្យ “ស៊ីសុវត្ថិ” ដ្បិតមានឯកសារជាច្រើនក៏បានប្រើពាក្យនេះដែរ រួមនឹងពាក្យ “ស្រីសុវត្ថិ” ផងដែរ។ ចំណែកឯពាក្យ “ស៊ីសុវត្ថិ” នេះគឺប្រហែលជាសរសេរតាមសំនៀងភាសាថៃ ដែលសម័យនោះ មានឥទ្ធិពលដ៏ខ្លាំងក្លាណាស់មកលើនគរខ្មែរ។ ទ្រង់សិរីសុវត្ថិទៀតសោតក៏បានស្នាក់នៅស្រុកសៀមអស់រយៈកាលយ៉ាងធំ។ ថៃគេសរសេរថា “ศรีสวัสดิ์” គឺ “ឝរីសវ័សតិ៍” ឬ “ឝ្រីសុវត្ថិ” ឬ “ស្រីសុវត្ថិ” ដែលជាសំណេរចុងក្រោយតាមខេមរភាសា។ តែដោយនៅក្នុងភាសាថៃ “ឝរ” ឬ “ឝ្រ” ឬ “ស្រ” នេះគេបញ្ចេញសំឡេងតែ “ស” ទេ ទើបជាហេតុគេបញ្ចេញ ជា “ស៊ីសុវត្ថិ” មិនមែន “ស្រីសុវត្ថិ” ទេ៕

ព្រះករុណាព្រះបាទ សម្ដេចព្រះសិរីសុវត្ថិ* ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី ស្ដេចសុវណ្ណគត នាទីក្រុងភ្នំពេញចតុម្មុខមង្គល នៅវេលាម៉ោង១៦:០០នាទី នាថ្ងៃទី០៩ ខែសីហា គ.ស.១៩២៧ រួមព្រះជន្មបាន៨៧វស្សា ទ្រង់គ្រងរាជ្យបាន២៣ឆ្នាំ។

ព្រះរាជពិធីថ្ងៃទីមួយ ចម្អាសទឹកព្រះបរមសព ចំណែកឯផែនមាសដែលយកមកគ្របព្រះភ័ក្ត្រនោះ ជាផែនមាសដែលមានចារឹកអាយតនៈ៦ (បរមាភិធេយ្យ និងម៉ោងវេលាព្រះរាជសម្ភព និងស្ដេចសុវណ្ណគត) មានផ្ដិតព្រះភ័ក្ត្រដោយប្រាក់គ្របពីលើដោយផែនមាស និងមានទ្រង់សំពត់ប្រាក់គ្របលើព្រះអង្គ។

នៅពេលចម្អាសទឹកនោះ គឺធ្វើលើព្រះទែនដោយមានថាស ឬសង្កសីនៅពីក្រោមព្រះទែន ព្រះករុណាអង្គថ្មី ថ្វាយព្រះសុគន្ធ បាគូផ្លុំស័ង្ខ។ នៅពេលចម្អាសរួចរាល់ហើយ ក៏អញ្ជើញព្រះសពទៅប្រតិស្ឋានលើព្រះទែនដែលសុវណ្ណគត។

សុវណ្ណគតនាថ្ងៃអង្គារ វេលាថ្ងៃត្រង់ថ្ងៃពុធ ទើបធ្វើពិធីទ្រង់គ្រឿងព្រះមហាសុកាំ។

គ្រឿងព្រះមហាសុកាំប្រកបដោយ

ព្រះសំពត់ប្រាក់២ម៉ែត្រ ក្រាលថ្វាយខាងក្រោម និង៤ម៉ែត្រទៀតគ្របថ្វាយខាងលើ និងថ្វាយឆ្លងព្រះអង្គព្រែ១ ឆ្លងព្រះអង្គដោយមានរចនាដោយប្រាក់មានត្បូងទទឹម១ ព្រះសំពត់ប្រាក់១ សង្វាលមាសមានប្រចាំយាមដាំពេជ្រ២ ជាយសំពត់មាស១គូ រយោងមាស១ ឥន្ទធនូមាស១ ខ្សែទ្រនាប់មាស១ វល័យព្រះករមាស២ វល័យព្រះបាទមាស២ ឆ្លងព្រះបាទមាស១គូ ព្រះទម្រង់មាសដាំមក៌តឈុត១ បារ៉ត៨តម្លឹង ជាមួយនឹងមាស១ផែន ទម្ងន់១តម្លឹង ដាក់ទុកក្នុងព្រះឱស្ឋ និងឆ្លងព្រះភ័ក្ត្រ (របាំងមុខ) មាស។

នៅក្នុងសៀវភៅកំណត់ហេតុ ដែលរក្សាទុកព្រះអាលក្សណ៍នោះបាននិយាយដា គ្រឿងដែលថ្វាយព្រះបរមសពទាំងអស់នោះមានតម្លៃសរុបជាង១០.០០០ហ្វ្រង់ ជាព្រះរាជទ្រព្យរបស់ព្រះករុណានៃព្រះបរមរាជានុកោដ្ឋ និងដែលត្រូវយកចេញនៅពេលដែលអញ្ជើញព្រះបរមសពដាក់ក្នុងព្រះកោដ្ឋប្រាក់បណ្ដេញមាស និងរបស់អស់ទាំងនេះនឹងត្រូវយកទៅសាងជាព្រះពុទ្ធរូប១អង្គ ថ្វាយជាព្រះរាជកុសលដល់ព្រះករុណាព្រះបរមកោដ្ឋ។

នៅវេលាម៉ោង១៦ ក្រុមសាលារចនា មកថតរូបព្រះបរមសពដែលប្រតិស្ឋាននៅលើព្រះទែន។

អញ្ជើញព្រះបរមសព ឡើងអង្គុយប្រណមព្រះហស្ថថ្វាយបង្គុំព្រះពុទ្ធរូប និងវេចខ្ចប់ព្រះបរមសពដោយកំណាត់សំពត់ស និងកំណាត់សំពត់ព្រែរុំរួចស្រេចហើយ ក្រុមភូសាមាលា អញ្ជើញព្រះបរមសពដាក់ចូលក្នុងព្រះបរមកោដ្ឋមាស។

ថ្ងៃសុក្រ ទី០៩ ខែកញ្ញា គ.ស.១៩២៧ (ក្រោយពីសុវណ្ណគត១ខែ) ព្រះ សិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ក្សត្រិយ៍ព្រះអង្គថ្មី ថ្វាយព្រះនាមឲ្យក្ស័ត្រិយ៍ដែលសុវណ្ណគតថា “ព្រះករុណាព្រះបរមរាជានុកោដ្ឋ“។

ពិធីនៅក្នុងថ្ងៃទី០២ ខែមីនា គ.ស.១៩២៨ (ក្រោយសុវណ្ណគត៧ខែ) អញ្ជើញព្រះសពដាក់ក្នុងព្រះបរមកោដ្ឋមាស (កម្ពស់២ម៉ែត្រ៨០សង់ទីម៉ែត្រ) ដើម្បីដាក់លើរាជរថហែរទៅព្រះមេរុ។ ខ្ញុំរាជការ និងប្រជាជនតែងគ្រឿងព័ណ៌សកាន់ទុក្ខ។ មានស្រីយំប្រចាំយាមចំនួន២០នាក់ កោរសក់ស្លៀកសពាក់ស ស្រែកយំតាមបទព្រះរាជនិពន្ធ បានតែងថ្វាយសម្រាប់ព្រះបរមសព។ នៅពេលដែលស្រែកយំថ្វាយនោះ មានស្គរឈ្នះ១០វាយបន្ទរផង៕

__________________________________________________
អានផងដែរ
១. ព្រះរាជពិធីថ្វាយព្រះភ្លើងព្រះបាទ នរោត្ដម
២. ព្រះបរមសពព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ *
៣. សិរីសុវត្ថិ
៤. ហ្លួងសិរីសុវត្ថិ និងភាពរន្ទឺនៃរបាំព្រះរាជទ្រព្យខ្មែរនៅក្រៅប្រទេស
៥. ការរំលាយសពព្រះមហាក្ស័ត្រិយ៍ និងអ្នកមានឋានៈខ្ពង់ខ្ពស់
៦. «របាំងមុខមាស» នៅក្នុងបុណ្យព្រះបរមសព
៧. អាថ៌កំបាំងការរំលាយព្រះសពព្រះរាមមហាក្សត្រិយ៍ថៃ
៨. កោដ្ឋ
៩. កាលទ្រង់ប្រពាសអឺរ៉ុប
១០. រូបចាស់និទានថ្មី៖ ពិធីសម្ពោធរូបសំណាកហ្លួង សិរីសុវត្ថិ
១១. ព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកព្រះករុណា ព្រះ សិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស
១២. ១៧៥ឆ្នាំនៃថ្ងៃប្រសូតហ្លួងរាជានុកោដ្ឋ

ខួប​ទី​៩០​ឆ្នាំ សុវណ្ណគត​នៃ​ព្រះ​ករុណា​ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​សិរីសុវត្ថិ ចម​ចក្រ​ពង្ស ព្រះ​បរម​រាជា​នុកោដ្ឋ ថ្ងៃពុធ 9 ខែសីហា 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់, ប្រវត្តិសាស្ត្រ.
add a comment

ថ្ងៃ​ទី​៩ ខែ​សីហា ឆ្នាំ​២០១៧ នេះ​ មាន​រយៈ​ពេល​៩០​ឆ្នាំ​គត់ ដែល​អតីត​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​ខ្មែរ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​យាង​ចូល​ព្រះ​ទិវង្គត នោះ​គឺ​​​ព្រះ​ករុណា​ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​សិរីសុវត្ថិ ចម​ចក្រ​ពង្ស​។ ប្រសូតិនាថ្ងៃអង្គារ ១២រោច ខែស្រាពណ៍ ព្រះពុទ្ធសករាជ២៣៨៣ មហាសករាជ១៧៦២ ចុល្លសករាជ១២០២ ឆ្នាំជូត ទោស័ក ត្រូវនឹងថ្ងៃទី០៧ ខែកញ្ញា គ.ស.១៨៤០ សម្ដេច​ករុណា​ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះសិរីសុវត្ថិ ព្រះអង្គទ្រង់ជាព្រះរាជបុត្រនៃ សម្ដេចព្រះហរិរក្សរាមាធិបតី ព្រះអង្គ ដួង និងសម្ដេចព្រះវរ​រាជិនី​នាថ ពៅ (​ព្រះ​យស​ដើម (ព្រះ​អច្ឆរា​អក្សរ​)​។

ព្រះ​ករុណា​ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​សិរីសុវត្ថិ ចម​ចក្រ​ពង្ស ព្រះ​អង្គ​គឺ​ជា​អតីត​ក្សត្រិយ៍​ប្រកប​ដោយ​ទស​ពិធ​រាជ​ធម្ម គ្រប់​គ្រង​អាណា​ប្រជា​នុរាស្ត្រ​តាម​គន្លង​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រជា​នុរាស្ត្រ​បាន​សុខ​សាន្ត​។ ព្រះអង្គ​គឺ​ជា​​​បុគ្គលដែលគួរឲ្យស្រឡាញ់ជាទីបំផុត ជាព្រះមហាក្សត្រិយ៍ដែលមានព្រះទ័យទូលាយ និងមេត្ដាជាទីបំផុត។ ព្រះអង្គទ្រង់បានខិតខំទាំងកម្លាំងព្រះទ័យ និងកម្លាំងព្រះកាយ ដើម្បីធ្វើឲ្យមានសន្ដិភាព ប្រជារាស្រ្ដសម្បូរសប្បាយ និង​ព្រម​ទាំង​ការ​លុប​បំបាត់​របប​ទាសករ​ក្នុង​រជ្ជកាល​នៃ​ព្រះ​អង្គ​ផង​ដែរ​។

សមិទ្ធិ​ដ៏​ពិសេស​ថ្លៃ​ថ្លា​នា​រជ្ជកាល​ព្រះ​អង្គ​នោះ​គឺ​ការ​ទទួល​បាន​មក​វិញ​នូវ​អាណា​ខេត្ត​កម្ពុជា ដែល​ត្រូវ​បាន​បាត់​បង់​ទៅ​ឲ្យ​សៀម នោះគឺ​ខេត្តបាត់ដំបង, សៀមរាប, ស្ទឹងត្រែង និងកោះកុង វិល​មក​ចំណុះ​ក្នុង​ព្រះ​នគរ​ខ្មែរ​វិញ​។

ដើម្បី​គ្រប់​គ្រង​ព្រះ​នគរ​ឲ្យ​មាន​ក្បួន​ច្បាប់​បែប​ផែន​សាកល​លោក​ ព្រះអង្គទ្រង់បញ្ញត្តិឲ្យលុបចោលកំណាន់ខេត្ត និងបង្កើតមុខងាររបស់មន្ត្រីទាំង៥ សម្រាប់គ្រប់គ្រងមណ្ឌលក្នុងព្រះរាជអាណាចក្រមានដូចតទៅ៖

  1. ឧកញ៉ាអគ្គមហាសេនា៖ មានមុខងារជារដ្ឋមន្រ្ដីក្រសួងមហាផ្ទៃ និងធម្មការ និងជាអធិបតីនៃគណៈរដ្ឋមន្រ្ដី
  2. ឧកញ៉ាយមរាជ៖ មានមុខងារជារដ្ឋមន្រ្ដីទទួលខុសត្រូវកិច្ចការក្នុងរាជវាំង ខាងហិរញ្ញវត្ថុ និងវិចិត្រសិល្បៈ
  3. ឧកញ៉ាក្រឡាហោម៖ មានមុខងារជារដ្ឋមន្រ្ដីខាងសង្រ្គាម សាធារណការ និងការសិក្សាសាធារណ

ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះ សិរីសុវត្ថិ ទ្រង់បានសោយព្រះទិវង្គត នៅក្នុងព្រះទីន័ងមហាមន្ទីរនាព្រះបរមរាជវាំងចតុម្មុខមង្គល នាវេលាម៉ោង ១៦:០០ នៅថ្ងៃអង្គារ ១១កើត ខែស្រាពណ៍ ព្រះពុទ្ធសករាជ២៤៧០ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី០៩ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩២៧ ក្នុងព្រះជន្មាយុ៨៨ព្រះវស្សា និងបានសោយរាជ្យក្នុងក្រុងកម្ពុជាធិបតី បាន២៤ឆ្នាំ គឺចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩០៤ ដល់ឆ្នាំ១៩២៧ គឺរហូតដល់ទ្រង់សោយទិវង្គត។

បន្ទាប់​ពី​ព្រះ​អង្គ​ចូល​ព្រះ​ទិវង្គត​មក ក្រុម​ព្រាហ្ម​ណ៍​បុរោហិត​ប្រចាំ​ព្រះ​រាជ​វាំង​ក៏​បាន​ចាត់​ចែង​ធ្វើ​បុណ្យ​ព្រះ​បរម​សព​ដោយ​ព្រះរាជពិធីថ្ងៃទីមួយ គឺ​ការ​ចម្អាសទឹកព្រះបរមសព ចំណែកឯផែនមាសដែលយកមកគ្របព្រះភ័ក្ត្រនោះ ជាផែនមាសដែលមានចារឹកអាយតនៈ៦ (បរមាភិធេយ្យ និងម៉ោងវេលាព្រះរាជសម្ភព និងស្ដេចសុវណ្ណគត) មានផ្ដិតព្រះភ័ក្ត្រដោយប្រាក់គ្របពីលើដោយផែនមាស និងមានទ្រង់សំពត់ប្រាក់គ្របលើព្រះអង្គ។

នៅពេលចម្អាសទឹកនោះ គឺធ្វើលើព្រះទែនដោយមានថាស ឬសង្កសីនៅពីក្រោមព្រះទែន ព្រះករុណាអង្គថ្មី ថ្វាយព្រះសុគន្ធ បាគូផ្លុំស័ង្ខ។ នៅពេលចម្អាសរួចរាល់ហើយ ក៏អញ្ជើញព្រះសពទៅប្រតិស្ឋានលើព្រះទែនដែលសុវណ្ណគត និង​ចាត់​ចែង​ធ្វើ​ពិធីទ្រង់គ្រឿងព្រះមហាសុកាំ នៅ​​វេលាថ្ងៃត្រង់ថ្ងៃពុធ មួយ​ថ្ងៃ​ក្រោយ​ព្រះ​សុវណ្ណគត​។

ថ្ងៃសុក្រ ទី០៩ ខែកញ្ញា គ.ស.១៩២៧ (ក្រោយពីសុវណ្ណគត១ខែ) ព្រះ សិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ក្សត្រិយ៍ព្រះអង្គថ្មី ថ្វាយព្រះនាមឲ្យក្ស័ត្រិយ៍ដែលសុវណ្ណគតថា “ព្រះករុណាព្រះបរមរាជានុកោដ្ឋ“។

ព្រះ​បរម​សព​ត្រូវ​បាន​តម្កល់​នា​ព្រះ​បរម​រាជ​វាំង​ដើម្បី​ធ្វើ​បុណ្យ​ព្រះ​បរម​សព​រហូត​ដល់​​ថ្ងៃទី០២ ខែមីនា គ.ស.១៩២៨ (ក្រោយសុវណ្ណគត៧ខែ) ទើប​ធ្វើ​បុណ្យ​ចេញ​ព្រះ​មេរុ ថ្វាយ​ព្រះ​ភ្លើង​ព្រះ​បរម​សព​ដោយ​អញ្ជើញព្រះបរម​សពដាក់ក្នុងព្រះបរមកោដ្ឋមាស (កម្ពស់២ម៉ែត្រ៨០សង់ទីម៉ែត្រ) ដើម្បីដាក់លើរាជរថហែរទៅព្រះមេរុ។ ខ្ញុំរាជការ និងប្រជាជនតែងគ្រឿងព័ណ៌សកាន់ទុក្ខ។ មានស្រីយំប្រចាំយាមចំនួន២០នាក់ កោរសក់ស្លៀកសពាក់ស ស្រែកយំតាមបទព្រះរាជនិពន្ធ បានតែងថ្វាយសម្រាប់ព្រះបរមសព។ នៅពេលដែលស្រែកយំថ្វាយនោះ មានស្គរឈ្នះ១០វាយបន្ទរផង៕

ក្រុម​ព្រាហ្មណ៍​ប្រចាំ​ព្រះ​រាជ​វាំង​ចាត់​ចែង​ព្រះ​បរម​សពព្រះ​សង្ឃ​ក្នុង​ពិធី​បុណ្យ​ព្រះ​បរម​សពភ្ញៀវ​ជាតិ​អន្តរជាតិ​ចូល​រួម​បុណ្យ​ព្រះ​បរម​សព

__________________________________________________________________
អាន​ផង​ដែរ​៖
១. ព្រះរាជពិធីបុណ្យព្រះបរមសពព្រះករុណាព្រះបាទ សម្ដេចព្រះសិរីសុវត្ថិ ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជា
២. «​​របាំង​មុខ​មាស​» នៅ​ក្នុង​បុណ្យ​ព្រះ​បរម​សព

 

ខួប​ឆ្នាំ​ទី​៨៩ បរម​រាជាភិសេក ព្រះ​ករុណា ព្រះ​មុនីវង្ស ថ្ងៃអាទិត្យ 23 ខែកក្កដា 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់, ប្រវត្តិសាស្ត្រ, អំពីស្រុកខ្មែរ.
add a comment

ថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៧ នេះ មានរយៈពេល៨៩​ឆ្នាំគត់ ជាថ្ងៃប្រវត្តិសាស្ត្រមួយដែលព្រះនគរកម្ពុជា បានប្រារព្ធព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះសិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី។ ព្រះករុណា ព្រះសិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ព្រះអង្គបានឡើងស្នងរាជ្យបន្តពីព្រះរាជបិតា គឺព្រះករុណា ព្រះសិរីសុវត្ថិ ព្រះបរមរាជានុកោដ្ឋ។

ក្រោយពេលដែលព្រះករុណា ព្រះសិរីសុវត្ថិ ព្រះវររាជបិតា ទ្រង់បានសោយព្រះទិវង្គតនាគ.ស.១៩២៧ និងព្រះរាជពិធីថ្វាយព្រះភ្លើងបានបញ្ចប់រួចស្រេចនោះ រហូតមកដល់ឆ្នាំ១៩២៨ ទើបព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកព្រះអង្គចាត់ឡើងជាផ្លូវការរយៈពេល៦ថ្ងៃ គឺពីថ្ងៃសុក្រ ៣កើត រហូតដល់ថ្ងៃពុធ ៨កើត ខែទុតិយាសាឍ ឆ្នាំរោង សំរឹទ្ធិស័ក ព.ស.២៤៧១ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី២០ ដល់២៥ ខែកក្កដា គ.ស.១៩២៨។

ដោយឡែកថ្ងៃចន្ទ ៦កើត ខែទុតិយាសាឍ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា គ.ស.១៩២៨ ជាថ្ងៃធំ នៃព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកផ្លូវការ។ ពិធីចូលចាប់ពីម៉ោង៧នឹង៥នាទី ព្រឹក ជាមហាវិជ័យមង្គលឫក្ស ព្រះករុណាទ្រង់គ្រឿងពណ៌ស ព្រះភូសាផាយសសម្រាប់ព្រះរាជពិធីថ្វាយព្រះសិទ្ធរសតាមបូរាណរាជបវេណី (អានប្រកាសព្រះរាជពិធីថ្វាយព្រះសុគន្ធវារី នាឱកាសបរមរាជាភិសេក) ក្នុងព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេក លើព្រះបុស្បុក៩ជាន់ដែលបានរៀបចំឡើងនៅខាងមុខព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ។

ព្រះរាជពិធីថ្វាយព្រះសិទ្ធរសតាមបូរាណរាជបវេណី
ស្ដេចឡើងប្រថាប់លើព្រះមហាបល្ល័ង្ក ក្នុងថ្ងៃបរមរាជាភិសេកព្រះរាជពិធីដង្ហែព្រះមហាក្សត្រិយ៍អង្គថ្មីជុំវិញព្រះនគរ

នៅវេលាម៉ោង៩ព្រឹក បន្ទាប់ពីព្រះរាជពិធីថ្វាយព្រះសិទ្ធរសតាមបូរាណខត្តិយរាជបវេណីហើយ ព្រះករុណា ទ្រង់គ្រឿងសម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រាធិរាជ តាមក្បួនហែធំមកព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ ដោយមានសម្ដេចព្រះឥសីភទ្រាធិបតីនាំក្បួនផង។ បន្ទាប់ពីពិធីថ្វាយគំនាប់ និងថ្វាយបង្គំព្រះពុទ្ធរូប និងព្រះទេវរូប រួចទ្រង់ថ្វាយគ្រឿងទេយ្យទានព្រះភិក្ខុសង្ឃរួចរាល់ហើយ ព្រះរាជពិធីរាជាភិសេកក៏បានប្រារព្ធឡើង។

ឧកញ៉ាពិនិចវិនិច្ឆ័យ ចាងហ្វាងក្រុមព្រះអាលក្សណ៍ ផ្ដើមសូត្រព្រះសុវណ្ណប័ដថ្វាយព្រះនាម គឺ៖ «ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ចមចក្រពង្ស ហរិរាជបរមិន្ទរភូវន័យក្រៃកែវហ្វា សុលាល័យ ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី»។ បន្ទាប់មកឧកញ៉ាមហាមន្ត្រី ចាងហ្វាងក្រុមមឿង សូត្រថ្វាយព្រះមហាមកុដរាជ ជាមួយនឹងរាជ្យសម្បត្តិសួយសាអាករព្រះនគរក្រុងកម្ពុជាធិបតី ទាំងអស់ថ្វាយព្រះមហាក្សត្រិយ៍ រួចរាល់។ ព្រះករុណា ទ្រង់មានព្រះរាជឱង្ការ នូវព្រះបន្ទូលសូរសីហនាទ ព្រះរាជទានសាធុការពរ និងទ្រង់ព្រះរាជទានត្រឡប់មកវិញនូវសួយសាអាករព្រះនគរក្រុងកម្ពុជាធិបតីទាំងអស់ជូនព្រះរាជវង្សានុវង្ស អគ្គមហាសេនា សេនាបតី ខ្ញុំរាជការ និងអាណាប្រជានុរាស្ត្រទាំងអស់វិញ។

បន្ទាប់មក លោកអគ្គទេសាភិបាលឥណ្ឌូចិន និងលោករេស៊ីដង់ស៊ុប៉េរីយឺរនៃប្រទេសខ្មែរ បានអញ្ជើញ និងហែស្ដេចឡើងប្រថាប់លើព្រះបល្ល័ង្ករតន៍ ក្រោមព្រះមហាស្វេតច្ឆត្រ៩ជាន់ កាំភ្លើងធំបាញ់២១ណាត់។ បន្ទាប់មកលោកអគ្គទេសាភិបាលឥណ្ឌូចិនថ្វាយព្រះមហាមកុដរាជ្យ ឯលោករេស៊ីដង់ស៊ុប៉េរីយឺរថ្វាយព្រះខ័ឌ្ដរាជ្យ និងសេនាបតី និងចៅក្រុមក្រសួងនានាថ្វាយធារព្រះករ ព្រះសុព័ណ៌បាទុកា ព្រមទាំងគ្រឿងសម្រាប់រាជ្យឯទៀតតាមទំនៀម ចប់ស្រេចព្រះរាជពិធីរាជាភិសេក។

នៅថ្ងៃបន្ទាប់ គឺថ្ងៃអង្គារ ៧កើត ខែទុតិយាសាឍ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា គ.ស.១៩២៨   ស្ដេចយាងប្រទក្សិណព្រះនគរ (អានផងដែរទំនៀមពិធីប្រទក្សិណព្រះនគរ ក្នុងព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេក) ដែលជាទំនៀមតាមបូរាណខត្តិយរាជបវេណីខ្មែរ ក្នុងព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេក ស្រេចបរិបូណ៍នៃព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកព្រះអង្គ៕៚

_______________________________________
អានផងដែរ
១. ព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកព្រះករុណា ព្រះ សិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស
២. បរមងារស្ដេចផែនដី ពេលសោយរាជ្យ៖ មហាក្សត្រខ្មែរ ហ្លួងស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស
៣. កាសអនុស្សាវរីយ៍បុណ្យរាជាភិសេកហ្លួងសិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស
៤. វត្តមានម្ចាស់ជីវិតលាវ ក្នុងព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកហ្លួងមុនីវង្ស
៥. ទំនៀមពិធីប្រទក្សិណព្រះនគរ ក្នុងព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេក
៦. ព្រះរាជពិធីថ្វាយព្រះសុគន្ធវារី នាឱកាសបរមរាជាភិសេក
៧. ទំនៀម «ព្រះសុវណ្ណប័ដ» នៅក្នុងក្រុងកម្ពុជា និងសៀម

ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​យាង​ចូល​រួម​ក្នុង​បុណ្យ​រុក្ខ​ទិវា នៅ​ខេត្ត​​កណ្តាល ថ្ងៃអាទិត្យ 9 ខែកក្កដា 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់, ប្រវត្តិសាស្ត្រ.
add a comment

ថ្ងៃ​នេះ ០៩ កក្កដា ២០១៧ គឺ​ជា​ថ្ងៃ​បុណ្យ​រុក្ខ​ទិវា ដែល​ព្រះ​រាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​ប្រារព្ធ​ជា​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ​។ ដោយ​ឡែក​នៅ​ឆ្នាំ​នេះ រាជការ​បាន​ចាត់​ពិធី​នេះ​នៅ​ឯ​ឃុំទួលព្រេច ស្រុកអង្គស្នួល ខេត្តកណ្តាល​។

ដូច​បណ្ដា​ឆ្នាំ​មុន​ៗ​ដែរ ព្រះ​ករុណា​ជា​អម្ចាស់​ជីវិត​តម្កល់​លើ​ត្បូង​ជា​ទី​គោរព​សក្ការៈ​ដ៏​ខ្ពង់​ខ្ពស់​បំផុត ព្រះ​អង្គ​បាន​យាង​ចូល​រួម​ជា​ព្រះ​រាជា​ធិបតី​ដ៏​ខ្ពង់​ខ្ពស់​បំផុត និង​បាន​យាង​ដាំ​កូន​ឈើ​នៅ​ក្នុង​ពិធី​បុណ្យ​នេះ​ដែរ​។

ចាប់​តាំង​ពី​ព្រះ​អង្គ​ឡើង​គ្រង​រាជ្យ​សម្បត្តិ​កាល​ពី​ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០០៤ មក ព្រះ​ករុណា​ជា​អម្ចាស់​ជីវិត​តម្កល់​លើ​ត្បូង​ជា​ទី​គោរព​សក្ការៈ​ដ៏​ខ្ពង់​ខ្ពស់​បំផុត ព្រះ​អង្គ​បាន​យាង​ចូល​រួម​ក្នុង​បុណ្យ​រុក្ខ​ទិវា​ជា​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ (លើក​លែង​ឆ្នាំ​២០១៦) មិន​ដែល​អាក់​ខាន​ឡើយ​។ ខាង​ក្រោម​នេះ​ជា​ទី​កន្លែង​ដែល​ព្រះ​អង្គ​បាន​យាង​ចូល​រួម​រាប់​ចាប់​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​ទី​១ បន្ទាប់​ពី​ព្រះ​អង្គ​បាន​ឡើង​សោយ​សិរី​រាជ្យ​សម្បត្តិ​​​៕

រូបភាព​ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ​នៅ​ក្រុង​ប៉ារីស នា​ឆ្នាំ​១៩៦៤ ថ្ងៃចន្ទ 26 ខែមិថុនា 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់, ប្រវត្តិសាស្ត្រ, អតីតភាព, Français.
1 comment so far

ខែ​មិថុនា គ.ស.​១៩៦៤ សម្ដេច​ព្រះ​ប្រមុខ​រដ្ឋ​នៃ​កម្ពុជា (ព្រះ​ករុណា​ព្រះ​បរម​រតន​កោដ្ឋ​) ស្ដេច​យាង​បំពេញ​ព្រះ​រាជ​ទស្សនកិច្ច​ជា​ផ្លូវ​រដ្ឋ​នៅ​សាធារណ​រដ្ឋ​បារាំង​សែស​។ ប្រធានា​ធិបតី​​បារាំង ឯ.ឧ.ហ្សាលដឺហ្គោល បាន​ធ្វើ​បដិ​សណ្ឋារកិច្ច​យ៉ាង​​កក់​ក្ដៅ និង​សម​ព្រះ​កិត្តិយស​នៃ​ព្រះ​ប្រមុខ​រដ្ឋ​ខ្មែរ​។

ខាង​ក្រោម​នេះ​ជា​រូប​ភាព​ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ​នៃ​ដំណើរ​ស្ដេច​យាង​បំពេញ​ព្រះ​រាជ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​សាធារណ​រដ្ឋ​បារាំង​ ដោយ​ឃើញ​មាន​ព្រះ​ឆាយា​លក្ខណ៍​នៃ​ព្រះ​អង្គ ព្រម​ទាំង​ប្រធានាធិបតី​បារាំង នា​រោង​ល្ខោន​ក្រុង​ប៉ារីស ឬ Paris Opera កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៦ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​១៩៦៤​​​៕

សម្ដេច​ព្រះ​ប្រមុខ​រដ្ឋ​ក្នុង​ព្រះ​ពស្ត្រ​ពេញ​យស​នៃ​ប្រពៃណី​ខ្មែរ ព្រម​ទាំង​សម្ដេច​ព្រះ​ជាយា (​សម្ដេច​ព្រះ​មហា​ក្សត្រីយ៍ ព្រះ​វរ​រាជ​មាតា​ជាតិ​ខ្មែរ​) ព្រម​ទាំង​មន្ត្រី​រាជ​ការ​ខ្មែរ​អម​ព្រះ​រាជ​ដំណើរ​ផង​​

_______________________________________
អានផងដែរ
១. ខួប​ឆ្នាំ​ទី​៥០ ទស្សន​កិច្ច​ជា​ផ្លូវ​រដ្ឋ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​នៃ​ឯ.ឧ.​ហ្សាល​ដឺ​ហ្គោល
២. ការស្លៀកឈុតខ្មែរក្នុងពិធីផ្លូវរដ្ឋនារជ្ជកាលហ្លួងបរមរតនកោដ្ឋ

ចម្រើន​ព្រះ​ជន្ម​សម្ដេច​ព្រះ​មហា​ក្សត្រីយ៍ គម្រប់​៨១​ព្រះ​វស្សា ថ្ងៃអាទិត្យ 18 ខែមិថុនា 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់.
add a comment

ក្រុម​ពញា​តម្រុង​រាជានុភាព បុគ្គល​ដែល​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ជិត​ស្និទ្ធ​និង​កម្ពុជា ថ្ងៃសុក្រ 19 ខែ​ឧសភា 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់, ภาษาไทย.
2 comments

កកន៖ ប្រសិនបើ​យើង​និយាយ​ដល់​ទំនាក់​ទំនង​ខ្មែរ​ថៃ​ បុគ្គល​មួយ​រូប​របស់​ថៃ​ដែល​ខ្មែរ​យើង​គួរ​ស្គាល់ និង​សិក្សា​រៀន​សូត្រ​នោះ​គឺ ក្រុម​ពញា​តម្រុង​រាជានុភាព។ ព្រះ​អង្គ​គឺ​ជា​អ្នក​ជំនាញ​ការ​ទាក់​ទង​នឹង​ប្រទេស​កម្ពុជា ហើយ​ក៏​គឺ​ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ​មួយ​រូប​ដែល​ប្រជា​ជន​ថៃ​គោរព​ស្រឡាញ់​ព្រះ​អង្គ​យ៉ាង​ខ្លាំង​។

ទំនាក់​ទំនង​យ៉ាង​ជិត​ស្និទ្ធ​រវាងក្រុម​ពញា​តម្រុង​រាជានុភាព ​និង​ប្រទេស​កម្ពុជា ជៀស​មិន​ផុត​អំពី​រឿង​រ៉ាវ​ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ​នានា​រវាង​កម្ពុជា​និង​ថៃ​ឡើយ​។ នេះ​រួម​បញ្ចូល​ទាំង​រឿង​រ៉ាវ​នានា​ទាក់​ទង​នឹង​ប្រាសាទ​ព្រះ​វិហារ បាត់​ដំបង ជា​ដើម​។ល។ ក្រៅ​ពី​នោះ​ព្រះ​អង្គ​​បាន​ធ្វើ​ការ​បក​ប្រែ​សៀវភៅ​នានា ដែល​ជា​ទំនុក​ទំនៀម​រាជ​ពិធី​នានា​របស់​ខ្មែរ ទៅ​ជា​ភាសា​ថៃ ដើម្បី​ឲ្យ​ប្រជាជន​ថៃ​បាន​សិក្សា​រៀន​សូត្រ​ពី​ខ្មែរ​យើង​ផង​ដែរ​។ ទំនាក់​ទំនង​ជិត​ស្និទ្ធ​មួយ​ទៀត ដែល​ប្រចក្ស​​បំផុត​នោះ​គឺ​ស្នាដៃ​ដែល​ជា​បទ​កម្រង​កែវ​​មួយ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ឈ្មោះ «​និរាស​នគរ​វត្ត» ដែល​បាន​រៀប​រាប់​អំពី​ដំណើរ​យាង​ទស្សនកិច្ច​របស់​ព្រះ​អង្គ​មក​ប្រទេស​កម្ពុជា​យើង ជា​ពិសេស​ដំណើរ​យាង​ប្រពាស​ប្រាសាទ​នគរ​វត្ត​ដ៏​ល្បី​ល្បាញ​របស់​ខ្មែរ​។

ដើម្បី​បាន​ជា​ទី​ប្រចក្ស​នូវ​ប្រវត្តិ​របស់​នេះ ស្រែ​ខ្មុក​សូម​លើក​យក​ប្រវត្តិ​ត្រួស​ៗ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ដើម្បី​ជា​ទី​សិក្សា​ស្វែង​យល់​ដូច​ត​ទៅ​៖

ក្រុម​ពញា​តម្រុង​រាជានុភាព មាន​ព្រះ​នាម​ពេញ​ជា សម្ដេច​ព្រះ​ចៅ​បរម​វង្ស​ធើ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​តិឝវរកុមារ ក្រុម​ពញា​តម្រុង​រាជានុភាព​ (ថ. สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าดิศวรกุมาร กรมพระยาดำรงราชานุภาพ)​។ ព្រះ​អង្គ​ប្រសូត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២១ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​១៨៦២ ជា​ព្រះ​រាជ​ឱរស​អង្គ​ទី​៥៧ នៃ​ព្រះបាទសម្ដេចព្រះចមក្លៅចៅយូហួ ឬរាមាទី៤  ជាមួយ​នឹង​ចៅ​ចម​មាតា​ឈុំ​។ នៅ​ថ្ងៃ​សម្ពោធ​ចេញ​ខែ ព្រះ​អង្គ​ត្រូវ​បាន​ព្រះ​រាជ​បិតា​ព្រះ​រាជ​ទាន​តាំង​ព្រះ​នាម​ពេញ​យស​ថា​៖

«សម្ដេច​ព្រះ​បរមេន្ទ្រ​មហា​មកុដ ព្រះ​ចម​ក្លៅ​ម្ចាស់​ផែន​ដី​ស្យាម​ជា​ព្រះ​បិតា សូម​តាំង​នាម​កុមារ​បុត្រ​ដែល​កើត​ពី​ឈុំ​ឡេក​ជា​មាតា​នោះ និង​កើត​នៅ​ថ្ងៃ​សៅរ៍ ៩​រោច ខែ​ជេស្ឋ ឆ្នាំ​ច​ចត្វា​ស័ក​នោះ ថា​ដូច​នេះ ព្រះ​ចៅ​លូក​ធើ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​តិឝវរ​កុមារ នាគ​នាម សូម​ចូរ​ចម្រើន​ជន្មាយុ វណ្ណ សុខ ពល បដិភាណ សព្វ​សិរិសុវត្ថិ​ពិពឌ្ឍន​មង្គល​គ្រប់​ប្រការ ត​រៀង​រហូត​ហោង​»​។

តាំង​ពី​កុមារ​ភាព​មក​​ ព្រះ​អង្គ​បាន​ចូល​សិក្សា​ភាសា​ថៃ​នៅ​ក្នុង​សំណាក់​ព្រះ​បរម​រាជ​វាំង​ថៃ ព្រម​ទាំង​ភាសា​អង់គ្លេស​ផង​ដែរ​។

  • នៅ​គ.ស.​១៨៧៥ ពេល​គ្រា​ព្រះ​ជន្ម​១៣​វស្សា ព្រះ​អង្គ​បាន​បួស​ជា​សាមណេរ​​ និង​ចាំ​វស្សា​នៅ​ឯ​វត្តព្រះស្រីរតនសាស្ដារាម
  • នៅ​គ.ស.​១៨៧៧ ទ្រង់​បាន​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​ពី​សាលា​រៀន​នាយ​ទាហាន​ជើង​គោក ទទួល​បាន​ឋានន្តរ​សក្តិ​ជា​​ឧត្ដម​សេនីយ​ត្រី​ ទាហាន​មហាតលិក
  • នៅ​គ.ស.​១៨៨២ ព្រះ​អង្គ​បាន​បួស​ជា​ព្រះ​ភិក្ខុ​នៅ​វត្តព្រះស្រីរតនសាស្ដារាម និង​បាន​ចាំ​វស្សា​នៅ​វត្ត​និវេឝ​ធម្ម​ប្រវត្តិ ខេត្ត​ព្រះ​​នគរ​ស្រី​អយុធ្យា
  • ពី​ខែ​វិច្ឆិកា ដល់​ខែ​ធ្នូ គ.ស.​១៩២៤ ព្រះ​អង្គ​បាន​យាង​មក​បំពេញ​ព្រះ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ព្រម​ទាំង​បាន​ចូល​គាល់​ព្រះ​ករុណា ព្រះ​បាទ សិរីសុវត្ថិ ព្រះ​បរម​រាជានុកោដ្ឋ​ផង​ដែរ​។ ពេល​ត្រឡប់​ទៅ​វិញ ទ្រង់​បាន​និពន្ធ​សៀវភៅ​មួយ​ជា​ពាក្យ​កម្រង​កែវ មាន​ឈ្មោះ​ថា «​និរាស​នគរ​វត្ត​»​។

ក្រុម​ពញា​តម្រុង​រាជានុភាព បាន​បំពេញ​ព្រះ​រាជ​កិច្ច​នានា​របស់​ព្រះ​នគរ​ថៃ​យ៉ាង​គាប់​ប្រសើរ និង​ជា​ទី​ទុក​ព្រះ​ទ័យ​នៃ​ ​ព្រះបាទសម្ដេចព្រះចមក្លៅចៅយូហួ ឬរាមាទី៤ រហូត​ដល់​ព្រះ​អង្គ​សរសើរ​ថា ទ្រង់​ដូច​ជា «​ពេជ្រ​ប្រដាប់​មហា​ពិជ័យ​មកុដ​»​។

ក្រុម​ពញា​តម្រុង​រាជានុភាព ចាប់​ផ្ដើម​ប្រឈួន​ដោយ​រោគ​ព្រះ​ហទ័យ (​បេះ​ដូង​) ពិការ​តាំង​ពី​ខែ​ធ្នូ ១៩៤១ និង​ចូល​ទិវង្គត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​១៩៤៣ ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម​៨១​វស្សា​៕

ក្រុម​ពញា​តម្រុង​រាជានុភាព​ព្រម​រាជ​ប្រតិភូ​ថត​រូប​ខាង​មុខ​ប្រាសាទ​បាយ័ន នគរ​ធំ
ក្រុម​ពញា​តម្រុង​រាជានុភាព​ព្រម​រាជ​ប្រតិភូ​ថត​រូប​ខាង​មុខ​ប្រាសាទ​នគរ​វត្តក្រុម​ពញា​តម្រុង​រាជានុភាព​ទស្សនកិច្ច​ប្រាសាទ​ព្រះ​វិហារ

______________________________________________________________
អាន​ផង​ដែរ​៖
១. «​និរាស​នគរ​វត្ត​» ច្បាប់​ក្រុម​ពញា​តម្រុង​រាជានុភាព
២. ព្រះ​រាជ​កំណត់​នៃ​ព្រះ​រាជ​ពិធី​បុណ្យ​រាជាភិសេក ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ច្បាប់​ភាសា​ថៃ

%d bloggers like this: