jump to navigation

ក្រុម​ពញា​តម្រុង​រាជានុភាព បុគ្គល​ដែល​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ជិត​ស្និទ្ធ​និង​កម្ពុជា ថ្ងៃសុក្រ 19 ខែ​ឧសភា 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់, ภาษาไทย.
add a comment

កកន៖ ប្រសិនបើ​យើង​និយាយ​ដល់​ទំនាក់​ទំនង​ខ្មែរ​ថៃ​ បុគ្គល​មួយ​រូប​របស់​ថៃ​ដែល​ខ្មែរ​យើង​គួរ​ស្គាល់ និង​សិក្សា​រៀន​សូត្រ​នោះ​គឺ ក្រុម​ពញា​តម្រុង​រាជានុភាព។ ព្រះ​អង្គ​គឺ​ជា​អ្នក​ជំនាញ​ការ​ទាក់​ទង​នឹង​ប្រទេស​កម្ពុជា ហើយ​ក៏​គឺ​ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ​មួយ​រូប​ដែល​ប្រជា​ជន​ថៃ​គោរព​ស្រឡាញ់​ព្រះ​អង្គ​យ៉ាង​ខ្លាំង​។

ទំនាក់​ទំនង​យ៉ាង​ជិត​ស្និទ្ធ​រវាងក្រុម​ពញា​តម្រុង​រាជានុភាព ​និង​ប្រទេស​កម្ពុជា ជៀស​មិន​ផុត​អំពី​រឿង​រ៉ាវ​ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ​នានា​រវាង​កម្ពុជា​និង​ថៃ​ឡើយ​។ នេះ​រួម​បញ្ចូល​ទាំង​រឿង​រ៉ាវ​នានា​ទាក់​ទង​នឹង​ប្រាសាទ​ព្រះ​វិហារ បាត់​ដំបង ជា​ដើម​។ល។ ក្រៅ​ពី​នោះ​ព្រះ​អង្គ​​បាន​ធ្វើ​ការ​បក​ប្រែ​សៀវភៅ​នានា ដែល​ជា​ទំនុក​ទំនៀម​រាជ​ពិធី​នានា​របស់​ខ្មែរ ទៅ​ជា​ភាសា​ថៃ ដើម្បី​ឲ្យ​ប្រជាជន​ថៃ​បាន​សិក្សា​រៀន​សូត្រ​ពី​ខ្មែរ​យើង​ផង​ដែរ​។ ទំនាក់​ទំនង​ជិត​ស្និទ្ធ​មួយ​ទៀត ដែល​ប្រចក្ស​​បំផុត​នោះ​គឺ​ស្នាដៃ​ដែល​ជា​បទ​កំណាព្យ​មួយ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ឈ្មោះ «​និរាស​នគរ​វត្ត​» ដែល​បាន​រៀប​រាប់​អំពី​ដំណើរ​យាង​ទស្សនកិច្ច​របស់​ព្រះ​អង្គ​មក​ប្រទេស​កម្ពុជា​យើង ជា​ពិសេស​ដំណើរ​យាង​ប្រពាស​ប្រាសាទ​នគរ​វត្ត​ដ៏​ល្បី​ល្បាញ​របស់​ខ្មែរ​។

ដើម្បី​បាន​ជា​ទី​ប្រចក្ស​នូវ​ប្រវត្តិ​របស់​នេះ ស្រែ​ខ្មុក​សូម​លើក​យក​ប្រវត្តិ​ត្រួស​ៗ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ដើម្បី​ជា​ទី​សិក្សា​ស្វែង​យល់​ដូច​ត​ទៅ​៖

ក្រុម​ពញា​តម្រុង​រាជានុភាព មាន​ព្រះ​នាម​ពេញ​ជា សម្ដេច​ព្រះ​ចៅ​បរម​វង្ស​ធើ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​តិឝវរកុមារ ក្រុម​ពញា​តម្រុង​រាជានុភាព​ (ថ. สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าดิศวรกุมาร กรมพระยาดำรงราชานุภาพ)​។ ព្រះ​អង្គ​ប្រសូត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២១ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​១៨៦២ ជា​ព្រះ​រាជ​ឱរស​អង្គ​ទី​៥៧ នៃ​ព្រះបាទសម្ដេចព្រះចមក្លៅចៅយូហួ ឬរាមាទី៤  ជាមួយ​នឹង​ចៅ​ចម​មាតា​ឈុំ​។ នៅ​ថ្ងៃ​សម្ពោធ​ចេញ​ខែ ព្រះ​អង្គ​ត្រូវ​បាន​ព្រះ​រាជ​បិតា​ព្រះ​រាជ​ទាន​តាំង​ព្រះ​នាម​ពេញ​យស​ថា​៖

«សម្ដេច​ព្រះ​បរមេន្ទ្រ​មហា​មកុដ ព្រះ​ចម​ក្លៅ​ម្ចាស់​ផែន​ដី​ស្យាម​ជា​ព្រះ​បិតា សូម​តាំង​នាម​កុមារ​បុត្រ​ដែល​កើត​ពី​ឈុំ​ឡេក​ជា​មាតា​នោះ និង​កើត​នៅ​ថ្ងៃ​សៅរ៍ ៩​រោច ខែ​ជេស្ឋ ឆ្នាំ​ច​ចត្វា​ស័ក​នោះ ថា​ដូច​នេះ ព្រះ​ចៅ​លូក​ធើ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​តិឝវរ​កុមារ នាគ​នាម សូម​ចូរ​ចម្រើន​ជន្មាយុ វណ្ណ សុខ ពល បដិភាណ សព្វ​សិរិសុវត្ថិ​ពិពឌ្ឍន​មង្គល​គ្រប់​ប្រការ ត​រៀង​រហូត​ហោង​»​។

តាំង​ពី​កុមារ​ភាព​មក​​ ព្រះ​អង្គ​បាន​ចូល​សិក្សា​ភាសា​ថៃ​នៅ​ក្នុង​សំណាក់​ព្រះ​បរម​រាជ​វាំង​ថៃ ព្រម​ទាំង​ភាសា​អង់គ្លេស​ផង​ដែរ​។

  • នៅ​គ.ស.​១៨៧៥ ពេល​គ្រា​ព្រះ​ជន្ម​១៣​វស្សា ព្រះ​អង្គ​បាន​បួស​ជា​សាមណេរ​​ និង​ចាំ​វស្សា​នៅ​ឯ​វត្តព្រះស្រីរតនសាស្ដារាម
  • នៅ​គ.ស.​១៨៧៧ ទ្រង់​បាន​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​ពី​សាលា​រៀន​នាយ​ទាហាន​ជើង​គោក ទទួល​បាន​ឋានន្តរ​សក្តិ​ជា​​ឧត្ដម​សេនីយ​ត្រី​ ទាហាន​មហាតលិក
  • នៅ​គ.ស.​១៨៨២ ព្រះ​អង្គ​បាន​បួស​ជា​ព្រះ​ភិក្ខុ​នៅ​វត្តព្រះស្រីរតនសាស្ដារាម និង​បាន​ចាំ​វស្សា​នៅ​វត្ត​និវេឝ​ធម្ម​ប្រវត្តិ ខេត្ត​ព្រះ​​នគរ​ស្រី​អយុធ្យា
  • ពី​ខែ​វិច្ឆិកា ដល់​ខែ​ធ្នូ គ.ស.​១៩២៤ ព្រះ​អង្គ​បាន​យាង​មក​បំពេញ​ព្រះ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ព្រម​ទាំង​បាន​ចូល​គាល់​ព្រះ​ករុណា ព្រះ​បាទ សិរីសុវត្ថិ ព្រះ​បរម​រាជានុកោដ្ឋ​ផង​ដែរ​។ ពេល​ត្រឡប់​ទៅ​វិញ ទ្រង់​បាន​និពន្ធ​សៀវភៅ​មួយ​ជា​ពាក្យ​កាព្យ មាន​ឈ្មោះ​ថា «​និរាស​នគរ​វត្ត​»​។

ក្រុម​ពញា​តម្រុង​រាជានុភាព បាន​បំពេញ​ព្រះ​រាជ​កិច្ច​នានា​របស់​ព្រះ​នគរ​ថៃ​យ៉ាង​គាប់​ប្រសើរ និង​ជា​ទី​ទុក​ព្រះ​ទ័យ​នៃ​ ​ព្រះបាទសម្ដេចព្រះចមក្លៅចៅយូហួ ឬរាមាទី៤ រហូត​ដល់​ព្រះ​អង្គ​សរសើរ​ថា ទ្រង់​ដូច​ជា «​ពេជ្រ​ប្រដាប់​មហា​ពិជ័យ​មកុដ​»​។

ក្រុម​ពញា​តម្រុង​រាជានុភាព ចាប់​ផ្ដើម​ប្រឈួន​ដោយ​រោគ​ព្រះ​ហទ័យ (​បេះ​ដូង​) ពិការ​តាំង​ពី​ខែ​ធ្នូ ១៩៤១ និង​ចូល​ទិវង្គត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​១៩៤៣ ក្នុង​ព្រះ​ជន្ម​៨១​វស្សា​៕

ក្រុម​ពញា​តម្រុង​រាជានុភាព​ព្រម​រាជ​ប្រតិភូ​ថត​រូប​ខាង​មុខ​ប្រាសាទ​បាយ័ន នគរ​ធំ
ក្រុម​ពញា​តម្រុង​រាជានុភាព​ព្រម​រាជ​ប្រតិភូ​ថត​រូប​ខាង​មុខ​ប្រាសាទ​នគរ​វត្តក្រុម​ពញា​តម្រុង​រាជានុភាព​ទស្សនកិច្ច​ប្រាសាទ​ព្រះ​វិហារ

ចម្រើន​ព្រះ​ជន្ម​ព្រះ​មហាក្សត្រិយ៍ គម្រប់​៦៤​ព្រះ​វស្សា ថ្ងៃអាទិត្យ 14 ខែ​ឧសភា 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់, វីដេអូ.
1 comment so far

ខួប​ឆ្នាំ​ទី​១១១ បរម​រាជាភិសេក ព្រះ​ករុណា ព្រះ​បាទ​​សម្ដេច​ព្រះ​សិរីសុវត្ថិ ចម​ចក្រ​ពង្ស ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ 27 ខែ​មេសា 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់, ប្រវត្តិសាស្ត្រ.
add a comment

ថ្ងៃពុធ ទី២៧ ខែមេសា គ.ស.២០១៧ នេះ មានរយៈពេល១១១ឆ្នាំគត់ នូវព្រឹត្តិការណ៍ជាប្រវត្តិសាស្ត្រមួយទៀតសម្រាប់ព្រះនគរខ្មែរ នោះគឺព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកជាផ្លូវការ ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះសិរីសុវត្ថិ ជាផ្លូវការ។ ព្រះរាជពិធីនេះប្រព្រឹត្តទៅរយៈពេល៦ថ្ងៃ គឺចាប់ពីថ្ងៃចន្ទ ១៥កើត រហូតដល់ថ្ងៃសៅរ៍ ៥រោច ខែពិសាខ ឆ្នាំមមី អដ្ឋស័ក ចុល្លសករាជ១២៦៧ ពុទ្ធសករាជ២៤៤៩ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី២៣ ដល់២៨ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩០៦។

ព្រះរាជពិធីកាលពី១១០ឆ្នាំមុននោះ ទំនងជាព្រះរាជពិធីធំជាប្រវត្តិសាស្ត្របន្ទាប់ពីព្រះនគរបានសុខសាន្តត្រាន នឹងត្រូវបានរៀបចំឡើងយ៉ាងសមព្រះកិត្តិយសតាមបែបផែនបូរាណខត្តិយរាជបវេណីល្អឥតខ្ចោះ ទាំងតាមទំនៀមព្រាហ្មណ៍បុរាណ និងពុទ្ធសាសនា។

តាមសៀវភៅកំណត់ហេតុនៃព្រះរាជពិធីបានឲ្យដឹងថា នៅថ្ងៃចន្ទ ទី២៣ ខែមេសា ដែលជាថ្ងៃទី១ នៃព្រះរាជពិធីនេះ នៅឯព្រះប្រាសាទទេវាវិនិច្ឆ័យ មានចាត់ពិធីសក្ការៈទេវរូបធំតូចដោយព្រាហ្មណ៍ព្រះរាជគ្រូជាប្រមុខ។ បណ្ដាសេនាបតី និងខ្ញុំរាជការថ្នាក់ខ្ពស់ បានចូលទៅដាក់តាំងតុបូជាពេញមហាប្រាសាទ។ ឯនៅតាមលំនៅដ្ឋានប្រជាជន ខ្ញុំរាជការ និងហាងលក់ដូរវិញ ក៏មានការតុបតែងប្រដាប់ប្រដាចងទង់ ដាក់គោមបំភ្លឺយ៉ាងចិញ្ចាចទូទាំងព្រះនគរ។

នាថ្ងៃទី២ នៃព្រះរាជពិធីព្រះករុណា ព្រះបាទសិរីសុវត្ថិ ស្ដេចយាងចេញមកសក្ការទេវរូប ដោយមានសម្ដេចព្រះមហាសង្ឃរាជាគណាធិបតី គណៈមហានិកាយ រួមផង ស្ដេចយាងអុជទៀនជ័យ នៅក្នុងបរិវេណ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យផង។

ព្រះរាជពិធីបានប្រព្រឹត្តិទៅរហូតដល់ថ្ងៃទី៥ គឺជាថ្ងៃធំ ដែលត្រូវនឹងថ្ងៃទី២៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩០៦។ ព្រះរាជពិធីចូលតាំងពីព្រឹកព្រលឹម ដោយមានតំណាងរដ្ឋាភិបាលបារាំងសែស រ៉េស៊ីដង់ស៊ុបបេរីយើ ព្រមទាំងព្រះរាជវង្សានុវង្ស សេនាបតី ខ្ញុំរាជការគ្រប់ជាន់ថ្នាក់បានមកប្រជុំគ្នាឯព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ។ បន្ទាប់ពីក្រុមរាជគ្រូអានប្រកាសអញ្ជើញស្ដេចឡើងសោយរាជ្យសម្បត្តិហើយ ទ្រង់ក៏បានឡើងទៅគង់នៅលើបល្ល័ង្ករត្ន ក្រោមព្រះមហាស្វេតច្ឆត្រ៩ជាន់ ដោយមានព្រះរាជពិធីប្រកាសព្រះសុវណ្ណប័ដ និងថ្វាយគ្រឿងរាជបញ្ចកកុធភ័ណ្ឌ រួចទ្រង់មានព្រះបឋមបរមរាជឱង្ការ សូរេចព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកជាផ្លូវការ។

ព្រះករុណា ព្រះសិរីសុវត្ថិ ព្រះអង្គមានព្រះបរមនាមក្នុងរាជ្យថា៖ «ព្រះករុណា ព្រះបាទ សម្ដេចព្រះសិរីសុវត្ថិ ចមចក្រពង្ស ហរិរក្សបរមិន្ទ្រ ភូវន័យក្រៃកែវហ្វា សុលាល័យ ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី»។

ស្ដេចឡើងប្រថាប់លើព្រះមហាបល្ល័ង្ក ក្នុងថ្ងៃបរមរាជាភិសេក
ព្រះរាជពិធីដង្ហែព្រះមហាក្សត្រិយ៍អង្គថ្មីជុំវិញព្រះនគរ

នៅថ្ងៃទី៦ ដែលជាថ្ងៃបញ្ចប់នៃព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេក ត្រូវនឹងថ្ងៃទី២៨ ខែមេសា គ.ស.១៩០៦ ដែលជាថ្ងៃសៅរ៍ នោះ គឺជាថ្ងៃព្រះរាជពិធីប្រទក្សិណព្រះនគរដង្ហែព្រះមហាក្សត្រិយ៍អង្គថ្មី តាមបុរាណរាជបវេណី។

ព្រះរាជពិធីចូលតាំងពីម៉ោង៧ព្រឹក ស្ដេចយាងចេញពីព្រះមហារាជវាំងទ្រង់គ្រឿងតែងព្រះអង្គសម្រាប់ថ្ងៃសៅរ៍។ ទ្រង់មហាមកុដ ស្ដេចឡើងប្រថាប់លើព្រះសលៀង រួចកាំភ្លើងធំបាញ់គំនាប់២១ណាត់ ព្រះរាជពិធីបានចាប់ផ្ដើម។ នៅក្នុងពេលដង្ហែព្រះអង្គក៏បានបាចផ្កាថ្កុលមាសថ្កុលប្រាក់ផងដែរ។ បន្ទាប់ពីក្បួនដង្ហែបានមកដល់ព្រះពន្លាឯស្ពាននាគ មានព្រាហ្មណ៍ប្រារព្ធពិធីថ្វាយទឹកព្រះមន្តរួចរាល់រួច ព្រះអង្គបានយាងទៅប្រថាប់ឯរថព្រះទីន័ងសម្រាប់ក្សត្រិយ៍ប្រដាប់បល្ល័ង្ក៣ជាន់ ដោយមានគ្រឿងប្រដាប់យ៉ាងវិចិត្រ និងមានដំបូល ព្រមកំពូលហៅថាព្រះមហាមកុដបេញ្ចកុដ។ ព្រះទីន័ងនេះមានបរដោយសេះ៦ក្បាល និងសារថី២រូប។

ក្បួនបានបន្តរហូតដល់សង្កាត់កាតូលិក ដែលមានព្រះពន្លា ព្រាហ្មណ៍ប្រារព្ធពិធីដូចគ្រាមុន។ រួចហើយទ្រង់បានផ្លាស់ព្រះមហាមកុដជាព្រះមហាមាលា រួចស្ដេចឡើងជិះសេះព្រះទីន័ង រហូតដល់ការិយាល័យរ៉េស៊ីដង់។ បន្ទាប់មកក្រុមព្រាហ្មណ៍ក៏បានធ្វើពិធីដូចគ្រាមុនរួចរាល់ហើយ ភ្នាក់ងាររាជវាំងបាននាំយកព្រះមាលាថ្មី (ព្រះមាលាទ្រង់ប្រពាស) ដើម្បីផ្លាស់ប្ដូរ។ ព្រះអង្គទ្រង់ស្ដេចឡើងជិះដំរីព្រះទីន័ង កម្ពស់៣ម៉ែត្រ៤០ ប្រដាប់ដោយគ្រឿងមាស។ ទ្រង់ប្រថាប់លើព្រះបល្ល័ង្កសយ្យាប្រដាប់ដែលមានឆ្លាក់ចម្លាក់ព័ណ៌មានយ៉ាងវិចិត្រ។ នៅពេលក្បួនព្រះទីន័ងដង្ហែមកដល់ព្រះបរមរាជវាំងវិញ កាំភ្លើងធំបាញ់គំនាប់២១ណាត់ជាលើកទី២។ នៅពេលថ្ងៃត្រង់នោះដែរ ព្រះអង្គទ្រង់ចាត់លៀងអាហារដល់ភ្ញៀវធំតូចដែលបានចូលរួមក្នុងព្រះរាជពិធី។

ចប់សូរេចព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកព្រះករុណាព្រះសិរីសុវត្ថិ តែត្រឹមនេះ។

ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះសិរីសុវត្ថិ ព្រះអង្គបានឡើងស្នងរាជ្យបន្តពីព្រះបរមជេដ្ឋាធិរាជ ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះ នរោត្ដម បរមរាមាទេវាវតារ បន្ទាប់ពីព្រះអង្គបានយាងសោយព្រះទិវង្គតកាលពីឆ្នាំ១៩០៤ មកម្ល៉េះ រហូតមកដល់ឆ្នាំ១៩០៦ នោះ ទើបព្រះរាជពិធីអភិសេកជាផ្លូវការបានប្រារព្ធឡើង៕៚

_________________________________________
អានផងដែរ៖
១. គ្រឿងរាជបញ្ចកកុធភ័ណ្ឌ
២. ទំនៀម «ព្រះសុវណ្ណប័ដ» នៅក្នុងក្រុងកម្ពុជា និងសៀម
៣. ខួបឆ្នាំទី៦០ ព្រះរាជពិធីសុខាភិសេក ព្រះករុណា ព្រះសុរាម្រិត និងសម្ដេចព្រះមហាក្សត្រិយានី
៤. ព្រះរាជពិធីថ្វាយព្រះសុគន្ធវារី នាឱកាសបរមរាជាភិសេក
៥. កាសអនុស្សាវរីយ៍បុណ្យរាជាភិសេកហ្លួងសិរីសុវត្ថិ
៦. ទំនៀមពិធីប្រទក្សិណព្រះនគរ ក្នុងព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេក
៧. អំពីក្បួនហែប្រទក្សិណព្រះនគរ ក្នុងព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកព្រះករុណា ព្រះសិរីសុវត្ថិ ចមចក្រពង្ស

ខួប​ឆ្នាំ​ទី​១០ សោយ​ព្រះ​ទិវង្គត​នៃ​សម្ដេច​ព្រះ​មហា​ឃោសនន្ទ វ៉ា យ៉ាវ ថ្ងៃអាទិត្យ 12 ខែ​មីនា 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់.
3 comments

ថ្ងៃទី១២ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៧ នេះ មានរយៈពេល១០ឆ្នាំគត់ នៃការចូលទិវង្គតនៃខេមរបព្វជិតមួយព្រះអង្គដែលទទួលបានការគោរព និងស្រឡាញ់ និងមានព្រះនាមល្បីរន្ទឺទាំងថ្នាក់ជាតិ និងអន្តរជាតិ នាសម័យខ្មែរទំនើប នោះគឺសម្ដេចព្រះមហាឃោសនន្ទ វ៉ា យ៉ាវ។ ព្រះអង្គមានព្រះកិត្តិនាមយ៉ាងល្បីល្បាញ ក្នុងការធ្វើធម្មយាត្រាដើម្បីសន្តិភាព នៅក្នុងពេលដែលនគរកម្ពុជាកំពុងពើបប្រទះនឹងសង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងយ៉ាងធំធេង កាលពីទសវត្សរ៍១៩៨០ និង៩០។

សម្តេចព្រះមហាឃោសានន្ទ វ៉ា យ៉ាវ ប្រសូតនៅថ្ងៃ១៥កើត ពេញបូណ៌មីខែមិគសិរ ឆ្នាំឆ្លូវ សប្តស័ក ព.ស.២៤៦៩ ត្រូវនឹងគ.ស.១៩២៥ រជ្ជកាលព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស។ក្នុងត្រកូលកសិករមួយនៅភូមិបារាយណ៍ ឃុំបារាយណ៍ ស្រុកដូនកែវ ខេត្តតាកែវ ស្ថិតនៅភាគនិរតីនៃប្រទេសកម្ពុជា។ បិតានាមចាយ និងមាតានាម វ៉ា ស៊ាង លោកជាបុត្រទោលតែម្នាក់គត់នៅក្នុងគ្រួសារនេះ។ មជ្ឈមណ្ឌលនៃសហគមន៍សង្ឃខ្មែរ ព្រះពុទ្ធសាសនានៅរដ្ឋ Massachusetts បានផ្ដល់ព័ត៌មានថា សម្តេចព្រះមហាឃោសនន្ទ ប្រសូតថ្ងៃទី២៣ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩១៣ ប៉ុន្តែអាជ្ញាធរខ្មែរបានកែប្រែបញ្ជីកំណើតដើម្បីផ្ដល់លទ្ធភាពថ្វាយព្រះអង្គនិមន្តទៅបន្តការសិក្សា ថ្នាក់បណ្ឌិតនៅប្រទេសឥណ្ឌានាឆ្នាំ១៩៥៣។

កាលពីកុមារភាព ព្រះអង្គមានការចំណាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងទៅលើផ្នែកសាសនា ហើយនៅអាយុ៨ឆ្នាំ បានទៅធ្វើជាក្មេងវត្ត ដោយមានការសិក្សារៀនសូត្រអក្សរខ្មែរ និងលេខនព្វន្ត។ កុមារនេះបានបម្រើព្រះសង្ឃយ៉ាងចិត្តទុកដាក់ ធ្វើឱ្យព្រះសង្ឃពេញព្រះទ័យជាខ្លាំង។ដល់អាយុ១៤ឆ្នាំត្រូវបានចូលបួសជាសមណេរ។បន្ទាប់មកបានសិក្សា ព្រះពុទ្ធសាសនា និងគម្ពីរភាសាបាលី ក្នុងមូលដ្ឋានរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៣០ បាននិមន្តមកភ្នំពេញ ដើម្បីចូលរួមប្រឡងដេញប្រយោគផ្ទាល់មាត់ផ្នែកព្រះពុទ្ធសាសនា និង ភាសាបាលី នៅវិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ។ អានបន្ថែម ចុចទីនេះ

ព្រះមហាឃោសនន្ទ ទ្រង់បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់បន្ទាប់ពីការរលំទៅនៃរបបខ្មែរក្រហម ដោយព្រះអង្គបានជួយស្តាឡើងវិញទាំងផ្នែកពុទ្ធចក្រ និង អាណាចក្រ។ នៅឆ្នាំ ១៩៨០ ព្រះអង្គជាតំណាង ប្រជាជនកម្ពុជាភៀសខ្លួន នៅឯអង្គការសហប្រជាជាតិ។

នៅឆ្នាំនោះផងដែរ ព្រះអង្គ និងរួមនិងលោកឪពុក Peter Lawrence Pond បានរួមគ្នាបង្កើត បេសកកម្មអន្តរសាសនាដើម្បីសន្តិភាពនៅកម្ពុជា (Inter-Religious Mission for Peace in Cambodia)។ រូបលោកទាំងពីរបានប្រមែប្រមូល ព្រះសង្ឃនិងដូនជីដែលនៅរស់រានមានជីវិតដើម្បីបន្តជំនឿរបស់ពួកគាត់តទៅទៀត ដើម្បីទៅគ្រប់គ្រងវត្តអារាមនានាដែលនៅពាសពេញប្រទេស។ អានបន្ថែម ចុចទីនេះ

  • ធម្មយាត្រា

នៅឆ្នាំ ១៩៩២ ឆ្នាំដំបូងដែលអង្គការសហប្រជាជាតិចាប់ផ្ដើមជំនួយដល់កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពនៅប្រទេសកម្ពុជា ព្រះមហាឃោសនន្ទ បានចាប់ផ្ដើម ធម្មយាត្រា ដើម្បីស្តាឡើងវិញនូវសេចក្ដីសង្ឃឹម និងជំនឿចិត្តនៃប្រជាជនកម្ពុជា។

ព្រះអង្គតែងតែត្រូវបានគេហៅដោយគោរពថា «គន្ធីកម្ពុជា»។ ព្រះអង្គ ត្រូវបានប្រធានគណៈកម្មការទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៃព្រឹទ្ធសភាសហរដ្ឋអាមេរិក ក្លៃបន ផេល (Claiborne Pell) ដាក់ឈ្មោះដើម្បីទទួល ពានរង្វាន់ណូបែលសន្តិភាព (Nobel Peace Prize)។ ព្រះអង្គ ក៏ត្រូវបានដាក់ឈ្មោះបន្តបន្ទាប់គ្នានៅឆ្នាំ ១៩៩៥, ១៩៩៦, និង ១៩៩៧ ដោយសារកិច្ចការប្រឹងប្រែងបង្រួបបង្រួមសន្តិភាពនៅប្រទេសកម្ពុជាឡើងវិញ។ អានបន្ថែម ចុចទីនេះ

សម្ដេចព្រះមហាឃោសនន្ទ វ៉ា យ៉ាវ ក្នុងក្បួនធម្មយាត្រាដើម្បីសន្តិភាពនៅកម្ពុជា កាលពីទសវត្សរ៍១៩៩០។ រូប៖ centrepeaceconflictstudies

  • ព្រះទិវង្គត

សម្ដេចព្រះមហាឃោសនន្ទ ព្រះអង្គបានសុគតនៅថ្ងៃចន្ទ ៩រោច ខែផល្គុន ឆ្នាំច អដ្ឋស័ក ព.ស.២៥៥០ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី១២ ខែមីនា ឆ្នាំ២០០៧ វេលាម៉ោង៨និង១៥នាទីព្រឹក នៅមន្ទីរពេទ្យ North Hampton រដ្ឋម៉ាសាឈូសេត សហរដ្ឋអាមេរិក ក្រោមការសោកស្ដាយយ៉ាងធំធេងពីពុទ្ធសាសនិកទាំងក្នុង និងក្រៅប្រទេស។

បន្ទាប់ពីការចូលទិវង្គតនៃព្រះអង្គមក មានការព្រមព្រៀងពីព្រះសង្ឃ និងពុទ្ធបរិស័ទទូទាំងប្រទេសក្នុងការនិមន្តដឹកព្រះសពព្រះអង្គមកប្រទេសកម្ពុជាដើម្បីធ្វើបុណ្យតាមប្រពៃណីស័ក្ដិសមនឹងព្រះកិត្តិនាមព្រះអង្គ។ ព្រះរាជរដ្ឋាភិបាលតាមរយៈទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីក៏បានចេញសេចក្ដីសម្រេច ចុះថ្ងៃទី២១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០០៧ ដើម្បីឲ្យក្រសួងធម្មការ និងសាសនា រៀបចំសម្របសម្រួលដឹកព្រះសពមកប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីធ្វើបុណ្យ។ ទោះបីជាយ៉ាងនេះក្ដី រយៈពេល១០ឆ្នាំមកហើយ ព្រះសពរបស់ព្រះអង្គមិនទាន់ត្រូវបាននិមន្តដឹកមកប្រទេសដើម្បីធ្វើបុណ្យតាមប្រពៃណីនៅឡើយទេ៕

ព្រះសពសម្ដេចព្រះមហាឃោសនន្ទសេចក្ដីសម្រេចរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល

______________________________________________________
អានផងដែរ៖
១. ទស្សនៈសម្ដេចព្រះមហាឃោសនន្ទ

ព្រះ​រាជ​ពិធី​សមណុត្តមាភិសេក ថ្វាយ​សម្ដេច​ព្រះ​សង្ឃរាជ ថ្នាក់​ទី​១ ជួន ណាត (ជោតញ្ញាណោ) គណៈ​មហា​និកាយ ថ្ងៃសៅរ៍ 11 ខែ​មីនា 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់, អំពីស្រុកខ្មែរ.
add a comment

ក្នុងឱកាសខួបថ្ងៃប្រសូតឆ្នាំទី១៣៤ នៃសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ជាអម្ចាស់ ស្រែខ្មុកសូមលើកយកអត្ថបទទាំងស្រុងមួយស្ដីអំពីព្រឹត្តិការណ៍ជាមហាប្រវត្តិសាស្ត្រមួយគឺព្រះរាជាភិសេក ឬសមណុត្តមាភិសេក សម្ដេចជាអម្ចាស់ជាផ្លូវការតាមបូរាណរាជប្រវេណី ពេញយសជាសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជនៃនគរកម្ពុជា ដែលមានដូចតទៅនេះ៖

ព្រះរាជាភិសេក ឬសមណុត្តមាភិសេក

យោងតាមព្រះរាជប្រពៃណី នៃព្រះបរមរាជវាំង កាលបើបានរៀបចំឲ្យព្រះអង្គម្ចាស់ ក្សត្រណាមួយជាព្រះរាជាក្ដី ដោយព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍អង្គណាមួយ ជាសម្ដេចព្រះរាជអឃ៌អគ្គមហេសីក្ដី ឲ្យជាសម្ដេចព្រះរាជទេពីក្ដី ឬតែងតាំងព្រះសង្ឃអង្គណាមួយឲ្យមានព្រះរាជឋានន្តរស័ក្ដិ ជាសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជក្ដី ត្រូវរៀបចំធ្វើពិធីរាជាភិសេក អភិសេក។ បើព្រះសង្ឃ ហៅថា សមណុត្តមាភិសេក តាមពិធីព្រាហ្មណ៍៖

  • ឲ្យគង់ប្រថាប់លើព្រះសុវណ្ណកោច្ឆពិសេស មុខព្រះមហាស្វេតច្ឆត្រ
  • ថ្វាយទឹកក្លស់ទឹកស័ង្ខ ស្រោចទឹកមង្គល ដោយព្រាហ្មណ៍
  • ថ្វាយព្រះសុវណ្ណប័ដ ដោយបញ្ជាក់ឋានៈ និងបុព្វសិទ្ធិ
  • ព្រះរាជគណៈ ឋានានុក្រម ស្វាធ្យាយជយន្តោ

សមណុត្តមាភិសេក
សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ថ្នាក់ទី១ ជួន ណាត
(ជោតញ្ញាណោ) គណៈមហានិកាយ

ការធ្វើសមណុត្តមាភិសេក ថ្វាយសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជថ្នាក់ទី១ ជួន ណាត (ជោតញ្ញាណោ) គណៈមហានិកាយ មានពីរកន្លែង៖

កន្លែងទី១ – នៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំង

សម្ដេចព្រះ នរោត្ដម សីហនុ ព្រះប្រមុខរដ្ឋ បានស្ដេចនិមន្ត៖
១. សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ថ្នាក់ទី១ ជួន ណាត (ជោតញ្ញាណោ)
២. សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ថ្នាក់ទី២ ភុល ទេស (ឥន្ទញ្ញាណោ)

នៅលើព្រះទីនាំង ទេវាវនិច្ឆ័យ នៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំង ដើម្បីធ្វើសមណុត្តមាភិសេកជាផ្លូវការរតាមព្រះរាជពិធី ដូចខាងក្រោមនេះ។

បើបានធ្វើសមណុត្តមាភិសេករួចហើយ សម្ដេចព្រះ នរោត្ដម សីហនុ ព្រះប្រមុខរដ្ឋនៃព្រះរាជអាណាចក្រកម្ពុជា បានថ្វាយសុវណ្ណប័ដដល់ព្រះសង្ឃរាជទាំងពីរព្រះអង្គ។

ឯសុវណ្ណប័ដ សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជថ្នាក់ទី១ ជួន ណាត (ជោតញ្ញាណោ) សម្ដេចព្រះ នរោត្ដម សីហនុ ព្រះប្រមុខរដ្ឋបានចារថ្វាយជាសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ថ្នាក់ទី១ ជួន ណាត មានព្រះរាជបុព្វសិទ្ធិ ៥យ៉ាង៖

  1. ប្រើរាជស័ព្ទ
  2. ប្រើផ្លិតព្រះរាជសង្ហា
  3. ប្រើទង់ព្រះរាជសង្ហា
  4. ប្រើសុវណ្ណកោច្ឆៈ ព្រះរាជសង្ហា
  5. ប្រើរងព្រះសិរ ព្រះរាជសង្ហា

អានបន្ត

Five female politicians in Southeast Asia you should know ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ 9 ខែ​មីនា 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់, អំពីស្រុកខ្មែរ, English.
add a comment

To celebrate International Women’s Day, Southeast Asia Globe profiles five leading female politicians in the region

Cambodian opposition politician Mu Sochua speaks during a gathering in Phnom Penh, CambodiaCambodian opposition politician Mu Sochua speaks during a gathering in Phnom Penh, Cambodia, 24 April 2013. Photo: EPA/MAK REMISSA

Mu Sochua – Cambodia

Cambodian politician and activist Mu Sochua made her name in the 1990s as a founder of Khemara, the country’s first organisation dedicated to advocating on behalf of women. She has cultivated a long career championing democracy and human rights in Cambodia, and was recently appointed as one of the three new vice presidents for the opposition Cambodia National Rescue Party. During her years working in Cambodia’s hostile political climate, Sochua has helped pass the Prevention of Domestic Violence Bill, fight human trafficking and labour exploitation in Cambodia, and has been jailed for her involvement in political activism.

Read more:

គោរព​វិញ្ញាណក្ខ័ន្ធ​សម្ដេច​ព្រះ នរោត្ដម សុរាម្រិត (ព្រះ​​មហា​កាញ្ចន​កោដ្ឋ) ព.ស.​២៥៦០ ថ្ងៃចន្ទ 6 ខែ​មីនា 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់.
add a comment

%d bloggers like this: