jump to navigation

កម្ពុជា​លាវ ប្រក្រតី​ភាព​​ឡើង​វិញ ថ្ងៃសៅរ៍ 12 ខែសីហា 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បរិយាយ​ថ្ងៃ​នេះ, ប្រវត្តិសាស្ត្រ, អំពីស្រុកខ្មែរ, ພາສາລາວ.
add a comment

កម្ដៅ​ដែល​ឡើង​ម្សិល​មិញ​នេះ (១១ សីហា ២០១៧​) រវាង​ទំនាក់​ទំនង​លាវ និង​កម្ពុជា​ជុំ​វិញ​បញ្ហា​ព្រំដែន​នោះ ត្រូវ​បាន​ចាត់​ទុក​ថា​ស្ងប់​​ទៅ​វិញ​ហើយ ដោយ​ភាគី​លាវ​នឹង​ធ្វើ​ការ​ដក​កម្លាំង​របស់​ខ្លួន​ចេញ​។ ទំនាក់​ទំនង​មិត្រភាព​ជា​ភាតរ​ដែល​គិត​ថា​នឹង​ឈាន​ដល់​ទី​បញ្ចប់​នោះ ឥឡូវ​នេះ​បាន​មក​ដូច​ដើម​វិញ​ហើយ​។

បន្ទាប់​ពី​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​កម្ពុជា​​​លើក​ឡើង និង​ព្រម​ទាំង​ដាក់​ឱសាន​វាទ (?) ផង​ទៅ​ឲ្យ​ភាគី​លាវ ហើយ​ថ្ងៃ​នេះ​ទៀត​សោត​ ក៏​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​ជួប​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រីមលាវ រហូត​ដល់​ទី​ក្រុង​វៀងចន្ទន៍​រួច​មក​នោះ លោក​នាយ​ក​រដ្ឋមន្ត្រី​លាវ​ក៏​បាន​សន្យា​នឹង​ដក​កង​ទាហាន​ដែល​អះ​អាង​ថា​បាន​មក​បោះ​ទី​តាំ​ងនៅ​​អូរ​តា​ង៉ាវ ស្រុក​សៀង​ប៉ាង ត្រង់​ចំណុច​ប្រទល់​ដែន​ខេត្ត​ស្ទឹង​ត្រែង និង​អាចម៍​ក្រពើ​របស់​លាវ​​ មិន​ឲ្យ​ហួស​ពី​ព្រឹក​ថ្ងៃ​ស្អែក​ឡើយ​។

ចំណាត់​ការ​របស់​លាវ​ចំពោះ​បញ្ហា​ព្រំ​ដែន​ជាមួយ​កម្ពុជា​នា​គ្រា​នេះ ត្រូវ​បាន​គេ​មើល​ឃើញ​ពី​ដំណោះ​ស្រាយ​បែប​ការ​ទូត​ប្រកប​ដោយ​ភាព​ឆ្លាត​វៃ​និង​មាន​ភាព​ចាស់​ទុំ​ផង​​។ ដោយ​ឡែក​ក្រុម​ទាហាន​កម្ពុជា​ដែល​ត្រូវ​បាន​បញ្ជា​ឲ្យ​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​ព្រំដែន​កាល​ពី​យប់​មិញ​នោះ ក៏​ត្រូវ​បញ្ជា​ឲ្យ​ត្រឡប់​មក​ភ្នំពេញ​វិញ​ផង​ដែរ​៕ Sic

__________________________________________________________
អាន​ផង​ដែរ​៖
១. ឬ​ថា​ទំនាក់​ទំនង​កម្ពុជា​-​លាវ​ឈាន​ដល់​ទី​បញ្ចប់

เจ้าพระยาอภัยภูเบศร์ (แบน) เหตุที่ทำให้สยามปกครองพระตะบองกว่า ๑ ศตวรรษ ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ 3 ខែសីហា 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ប្រវត្តិសាស្ត្រ, អំពីស្រុកខ្មែរ, ภาษาไทย.
add a comment


ปกหนังสือพระตะบองสมัยท่านเจ้า ของ โตว์จ ฌวง ฉบับพิมพ์ภายใต้การอุปถัมภ์ของศูนย์เอกสารค้นคว้าอารยธรรมเขมร ฮาวาย, ๑๙๙๔

บทนำ

เมืองพระตะบอง เป็นหัวเมืองสำคัญของกัมพูชา เพราะเป็นหัวเมืองที่เป็นอู่ข้าวอู่น้ำ ด้วยเหตุที่มีพื้นที่ติดทะเลสาบ และมีแม่น้ำสังแกไหลผ่าน ทำให้ดินแดนบริเวณนี้มีความอุดมสมบูรณ์มาก จนมีคำกล่าวกันในหมู่ชาวกัมพูชาว่าเมืองพระตะบองเพียงเมืองเดียวสามารถปลูกข้าวเลี้ยงประเทศกัมพูชาได้ทั้งประเทศ คำกล่าวนี้ย่อมแสดงถึงความสำคัญของเมืองพระตะบองที่มีต่อความรู้สึกของชาวกัมพูชาได้เป็นอย่างดี

อย่างไรก็ตามตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๓๒๖ ไทยได้เข้าปกครองเมืองพระตะบองและหัวเมืองใกล้เคียงให้ขึ้นตรงต่อกรุงเทพฯ โดยมีเจ้าเมืองเป็นขุนนางเชื้อสายกัมพูชา คือ เจ้าพระยาอภัยภูเบศร์ (แบน) เป็นผู้ปกครอง เมื่อเจ้าพระยาอภัยภูเบศร์ (แบน) ถึงแก่อสัญกรรม ทางกรุงเทพฯ ได้ตั้งเจ้าเมืองพระตะบองโดยเลือกจากเชื้อสายของเจ้าพระยาอภัยภูเบศร์ (แบน) และกรมการเมืองพระตะบองที่มีความสามารถไปปกครอง จนถึงปี พ.ศ. ๒๔๕๐ ซึ่งเป็นปีที่ไทยได้ทำสนธิสัญญากับฝรั่งเศส ลงวันที่ ๒๓ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๕๐ โดยแลกมณฑลบูรพา (พระตะบอง เสียมราฐ และศรีโสภณ) กับเมืองด่านซ้าย เมืองตราดรวมทั้งหมู่เกาะต่างๆ

เจ้าพระยาคทาธรธรณินทร์ (ชุ่ม) จึงย้ายบ้านเรือนบริวารเข้ามาอยู่ในประเทศไทยเป็นการถาวร การปกครองเมืองพระตะบองโดยเจ้าเมืองในเชื้อสายของเจ้าพระยาอภัยภูเบศร์ (แบน) จึงหลงเหลืออยู่เพียงในความทรงจำของชาวเมืองพระตะบอง ที่ยังคงเล่าถึงท่านเจ้าผู้ปกครองเมืองพระตะบองสืบมาจนถึงปัจจุบัน

អានបន្តចុចទីនេះ

ខួប​ឆ្នាំ​ទី​៨៩ បរម​រាជាភិសេក ព្រះ​ករុណា ព្រះ​មុនីវង្ស ថ្ងៃអាទិត្យ 23 ខែកក្កដា 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់, ប្រវត្តិសាស្ត្រ, អំពីស្រុកខ្មែរ.
add a comment

ថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៧ នេះ មានរយៈពេល៨៩​ឆ្នាំគត់ ជាថ្ងៃប្រវត្តិសាស្ត្រមួយដែលព្រះនគរកម្ពុជា បានប្រារព្ធព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះសិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី។ ព្រះករុណា ព្រះសិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ព្រះអង្គបានឡើងស្នងរាជ្យបន្តពីព្រះរាជបិតា គឺព្រះករុណា ព្រះសិរីសុវត្ថិ ព្រះបរមរាជានុកោដ្ឋ។

ក្រោយពេលដែលព្រះករុណា ព្រះសិរីសុវត្ថិ ព្រះវររាជបិតា ទ្រង់បានសោយព្រះទិវង្គតនាគ.ស.១៩២៧ និងព្រះរាជពិធីថ្វាយព្រះភ្លើងបានបញ្ចប់រួចស្រេចនោះ រហូតមកដល់ឆ្នាំ១៩២៨ ទើបព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកព្រះអង្គចាត់ឡើងជាផ្លូវការរយៈពេល៦ថ្ងៃ គឺពីថ្ងៃសុក្រ ៣កើត រហូតដល់ថ្ងៃពុធ ៨កើត ខែទុតិយាសាឍ ឆ្នាំរោង សំរឹទ្ធិស័ក ព.ស.២៤៧១ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី២០ ដល់២៥ ខែកក្កដា គ.ស.១៩២៨។

ដោយឡែកថ្ងៃចន្ទ ៦កើត ខែទុតិយាសាឍ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា គ.ស.១៩២៨ ជាថ្ងៃធំ នៃព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកផ្លូវការ។ ពិធីចូលចាប់ពីម៉ោង៧នឹង៥នាទី ព្រឹក ជាមហាវិជ័យមង្គលឫក្ស ព្រះករុណាទ្រង់គ្រឿងពណ៌ស ព្រះភូសាផាយសសម្រាប់ព្រះរាជពិធីថ្វាយព្រះសិទ្ធរសតាមបូរាណរាជបវេណី (អានប្រកាសព្រះរាជពិធីថ្វាយព្រះសុគន្ធវារី នាឱកាសបរមរាជាភិសេក) ក្នុងព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេក លើព្រះបុស្បុក៩ជាន់ដែលបានរៀបចំឡើងនៅខាងមុខព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ។

ព្រះរាជពិធីថ្វាយព្រះសិទ្ធរសតាមបូរាណរាជបវេណី
ស្ដេចឡើងប្រថាប់លើព្រះមហាបល្ល័ង្ក ក្នុងថ្ងៃបរមរាជាភិសេកព្រះរាជពិធីដង្ហែព្រះមហាក្សត្រិយ៍អង្គថ្មីជុំវិញព្រះនគរ

នៅវេលាម៉ោង៩ព្រឹក បន្ទាប់ពីព្រះរាជពិធីថ្វាយព្រះសិទ្ធរសតាមបូរាណខត្តិយរាជបវេណីហើយ ព្រះករុណា ទ្រង់គ្រឿងសម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រាធិរាជ តាមក្បួនហែធំមកព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ ដោយមានសម្ដេចព្រះឥសីភទ្រាធិបតីនាំក្បួនផង។ បន្ទាប់ពីពិធីថ្វាយគំនាប់ និងថ្វាយបង្គំព្រះពុទ្ធរូប និងព្រះទេវរូប រួចទ្រង់ថ្វាយគ្រឿងទេយ្យទានព្រះភិក្ខុសង្ឃរួចរាល់ហើយ ព្រះរាជពិធីរាជាភិសេកក៏បានប្រារព្ធឡើង។

ឧកញ៉ាពិនិចវិនិច្ឆ័យ ចាងហ្វាងក្រុមព្រះអាលក្សណ៍ ផ្ដើមសូត្រព្រះសុវណ្ណប័ដថ្វាយព្រះនាម គឺ៖ «ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ចមចក្រពង្ស ហរិរាជបរមិន្ទរភូវន័យក្រៃកែវហ្វា សុលាល័យ ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី»។ បន្ទាប់មកឧកញ៉ាមហាមន្ត្រី ចាងហ្វាងក្រុមមឿង សូត្រថ្វាយព្រះមហាមកុដរាជ ជាមួយនឹងរាជ្យសម្បត្តិសួយសាអាករព្រះនគរក្រុងកម្ពុជាធិបតី ទាំងអស់ថ្វាយព្រះមហាក្សត្រិយ៍ រួចរាល់។ ព្រះករុណា ទ្រង់មានព្រះរាជឱង្ការ នូវព្រះបន្ទូលសូរសីហនាទ ព្រះរាជទានសាធុការពរ និងទ្រង់ព្រះរាជទានត្រឡប់មកវិញនូវសួយសាអាករព្រះនគរក្រុងកម្ពុជាធិបតីទាំងអស់ជូនព្រះរាជវង្សានុវង្ស អគ្គមហាសេនា សេនាបតី ខ្ញុំរាជការ និងអាណាប្រជានុរាស្ត្រទាំងអស់វិញ។

បន្ទាប់មក លោកអគ្គទេសាភិបាលឥណ្ឌូចិន និងលោករេស៊ីដង់ស៊ុប៉េរីយឺរនៃប្រទេសខ្មែរ បានអញ្ជើញ និងហែស្ដេចឡើងប្រថាប់លើព្រះបល្ល័ង្ករតន៍ ក្រោមព្រះមហាស្វេតច្ឆត្រ៩ជាន់ កាំភ្លើងធំបាញ់២១ណាត់។ បន្ទាប់មកលោកអគ្គទេសាភិបាលឥណ្ឌូចិនថ្វាយព្រះមហាមកុដរាជ្យ ឯលោករេស៊ីដង់ស៊ុប៉េរីយឺរថ្វាយព្រះខ័ឌ្ដរាជ្យ និងសេនាបតី និងចៅក្រុមក្រសួងនានាថ្វាយធារព្រះករ ព្រះសុព័ណ៌បាទុកា ព្រមទាំងគ្រឿងសម្រាប់រាជ្យឯទៀតតាមទំនៀម ចប់ស្រេចព្រះរាជពិធីរាជាភិសេក។

នៅថ្ងៃបន្ទាប់ គឺថ្ងៃអង្គារ ៧កើត ខែទុតិយាសាឍ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា គ.ស.១៩២៨   ស្ដេចយាងប្រទក្សិណព្រះនគរ (អានផងដែរទំនៀមពិធីប្រទក្សិណព្រះនគរ ក្នុងព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេក) ដែលជាទំនៀមតាមបូរាណខត្តិយរាជបវេណីខ្មែរ ក្នុងព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេក ស្រេចបរិបូណ៍នៃព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកព្រះអង្គ៕៚

_______________________________________
អានផងដែរ
១. ព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកព្រះករុណា ព្រះ សិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស
២. បរមងារស្ដេចផែនដី ពេលសោយរាជ្យ៖ មហាក្សត្រខ្មែរ ហ្លួងស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស
៣. កាសអនុស្សាវរីយ៍បុណ្យរាជាភិសេកហ្លួងសិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស
៤. វត្តមានម្ចាស់ជីវិតលាវ ក្នុងព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេកហ្លួងមុនីវង្ស
៥. ទំនៀមពិធីប្រទក្សិណព្រះនគរ ក្នុងព្រះរាជពិធីបរមរាជាភិសេក
៦. ព្រះរាជពិធីថ្វាយព្រះសុគន្ធវារី នាឱកាសបរមរាជាភិសេក
៧. ទំនៀម «ព្រះសុវណ្ណប័ដ» នៅក្នុងក្រុងកម្ពុជា និងសៀម

«​វិទ្យាល័យ​អង្គរ​» ៖ ករណី​សិក្សា​ជា​គំរូ​​មួយ​សម្រាប់​ការ​ប្ដូរ​ឈ្មោះ​សមិទ្ធិ​សាធារណៈ ថ្ងៃសុក្រ 14 ខែកក្កដា 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បរិយាយ​ថ្ងៃ​នេះ, ប្រវត្តិសាស្ត្រ, អំពីស្រុកខ្មែរ.
add a comment

ការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ឈ្មោះ ឬ​បន្ថែម​ឈ្មោះ​បុគ្គល​ឯកជន​​ជា​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​​ទៅ​លើ​សមិទ្ធផល​សាធារណៈ​​ដែល​មាន​ស្រាប់​ត្រូវ​បាន​កើត​ឡើង​ជា​ហូរ​ហែ ដោយ​មិន​មាន​ការ​តវ៉ា​ណា​​កើត​មាន​ឡើង​ឡើយ​។ នេះ​ក៏​ដោយ​សារ​កង្វះ​ការ​ចេះ​ដឹង​ពី​សិទ្ធិ​អំណាច​នៃ​ប្រជាជន​ទូទៅ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​មួយ​នេះ​។ ការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ឈ្មោះ​នេះ​បាន​កើត​មាន​ឡើង​តាំង​ពី​ទី​ជន​បទ​ស្រុក​ស្រែ​ចម្ការ​រហូត​ដល់​ទី​ក្រុង​ភ្នំពេញ​ដែល​ជា​បេះ​ដូង​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​។ ការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​បែប​នេះ​បានកើត​មាន​ឡើង​ភាគ​ច្រើន​គឺ​បន្ទាប់​ពី​មាន​ការ​កសាង​អគារ​បន្ថែម​មួយ​ឬ​ពីរ​ខ្នង ដោយ​សំអាង​ថា​ជា​ការ​កសាង​ដោយ​ថវិកា​បុគ្គល​។

ករណី​បែក​ធ្លាយ​ពី​គម្រោង​សុំ​ប្ដូរ​ឈ្មោះ​វិទ្យាល័យ​អង្គរ ខេត្ត​សៀមរាប នា​ពេល​នេះ​បាន​បង្ហាញ​​ឲ្យ​ឃើញ​ពី​បម្លាស់​ប្ដូរ​ថ្មី​នៃ​សង្គម​កម្ពុជា​ដែល​ប្រជាជន​មាន​ការ​ចូល​រួម​ផុស​ផុល​ទៅ​លើ​សមិទ្ធិ​សាធារណៈ ដែល​សុទ្ធ​សឹង​ជា​កម្មសិទ្ធិ​នៃ​ប្រជាជន​ខ្មែរ​គ្រប់​រូប​ម្ចាស់​ប្រទេស​។ ហេតុ​ផល​នៃ​ការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​សមិទ្ធិផល​សាធារណៈ​ដោយ​ការ​កសាង​អាគារ​មួយ​ខ្នង​ពីរ​ខ្នង​នេះ​បាន​លែង​ក្លាយ​ជា​មោទនភាព​សម្រាប់​ប្រជាជន​ខ្មែរ​ទូទៅ​ហើយ ហើយ​ដែល​អ្នក​ផ្ដើម​គំនិត រួម​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​គួរ​ភ្ញាក់​គំនិត និង​គួរ​មាន​ការ​ខ្មាស​អៀន​ចំពោះ​ទង្វើ​របស់​ខ្លួន​។

ការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ឈ្មោះ​សមិទ្ធផល​សាធារណៈ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​មើល​ឃើញ និង​ដឹង​ជា​ទូទៅ​ថា​គ្មាន​អ្វី​ក្រៅ​អំពី​វប្បធម៌​ទំយើ​ និង​អែប​អប​បុគ្គល​ឡើយ​។ ប្រសិន​បើ​ហ៊ាន​ទទួល​ស្គាល់​ការ​ពិត គ្មាន​ប្រជាជន​ឯ​ណា​ជា​ទូទៅ​ស្ម័គ្រ​ចិត្ត​សុំ​ការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​នោះ​ទេ ក្រៅ​អំពី​មន្ត្រី​អែប​​អប​ ឬ​អ្នក​ទទួល​ផល​មួយ​ចំនួន​ប៉ុណ្ណោះ​។ ករណី​ «វិទ្យាល័យ​អង្គរ​» ក៏​ទំនង​មិន​ខុស​គ្នា​នោះ​ដែរ​។

ករណី​គម្រោង​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ឈ្មោះ «​វិទ្យាល័យ​អង្គរ​» នា​ពេល​នេះ គួរ​ត្រូវ​បាន​ក្លាយ​ជា​ករណី​សិក្សា​មួយ​សម្រាប់ ឈាន​ដល់​លុប​បំបាត់​ករណី​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ឈ្មោះ​​សមិទ្ធិ​សាធារណៈ​ផ្សេង​ៗ​ទៀត​នា​ពេល​អនាគត​។ ហើយ​បក​ក្រោយ​មក​វិញ​ករណី​នេះ ក៏​គួរ​ត្រូវ​បាន​ក្លាយ​ជា​ករណី​សិក្សា​ដើម្បី​ពិនិត្យ​មើល​ឡើង​វិញ​នូវ​ការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​សមិទ្ធិ​សាធារណៈ​នានា​នា​ពេល​កន្លង​មក ថា​តើ​សម​ប្រកប​ដែរ​ឬ​ទេ ឬ​ថា​នឹង​ត្រូវ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​មក​ឈ្មោះ​ដើម​របស់​សមិទ្ធផល​ទាំង​នោះ​វិញ​​។

ការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ឈ្មោះ​សមិទ្ធិ​សាធារណៈ​មក​ជា​ឈ្មោះ​របស់​បុគ្គល​ឯកជន គឺ​ជា​រឿង​ដែល​គួរ​ឲ្យ​ខ្មាស​អៀន និង​អាម៉ាស់​សម្បើម​ណាស់​។ បុគ្គល​ទាំង​ឡាយ​ណា​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ខ្លួន​ភ្ជាប់​នឹង​សមិទ្ធិ​សាធារណៈ​ដែល​មាន​ស្រាប់​គួរ​មាន​​សតិ​សម្បជញ្ញៈ និង​មិន​គួរ​លង់​និង​វប្បធម៌​អែប​អប​បែប​នេះ​នោះ​ទេ​។

សូម​ឲ្យ​ស្មារតី​នៃ​ករណី​ «​វិទ្យាល័យ​អង្គរ​» ក្លាយ​ជា​ចលករ​មួយ​ដាស់​សតិ​ពល​រដ្ឋ​ខ្មែរ​គ្រប់​រូប​ឲ្យ​យល់​ដឹង​ពី​តម្លៃ​នៃ​សិទ្ធិ​អំណាច​របស់​ខ្លួន និង​ចេះ​ការ​ពារ​សមិទ្ធិ​សាធារណៈ​ដែល​កើត​ចេញ និង​ជា​កម្មសិទ្ធិ​របស់​​ប្រជា​គ្រប់​រូប​ ដោយ​មិន​មែន​បុគ្គល​ណា​ម្នាក់​ត្រឹម​មក​កសាង​អាគារ​មួយ​ខ្នង​ពីរ​នោះ​ទេ​។ សូម​ឲ្យ​ឈ្មោះ «​វិទ្យាល័យ​អង្គរ​» ក្លាយ​ជា​ឈ្មោះ​អមតៈ​នៃ​វិទ្យាល័យ​ ក្នុង​ទឹក​ដី​អតីត​មហា​នគរ​ខ្មែរ​នេះ​!

ថា​ម៉េច ល្វែង​ម៉ោង​ខុស​គ្នា​? ថ្ងៃសុក្រ 7 ខែកក្កដា 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បរិយាយ​ថ្ងៃ​នេះ, អំពីស្រុកខ្មែរ.
1 comment so far

បើ​អាន​ទំព័រ​សប្បាយ​ថ្ងៃ​នេះ តាម​រយៈ​អត្ថបទ កោះ​សង្សារ​​ដែល​គេ​ល្បី​ថា​ជា​ ម៉ាល់ឌីវ​ ទី​២ មាន​​ចំណុច​ពិសេស​​ជា​ច្រើន​គួរ​ឲ្យ​ចាប់​អារម្មណ៍​ ស្រាប់​តែ​ភ្ញាក់​ព្រើត និង​ទើប​តែ​ដឹង​ថា​នៅ​​អ្វី​ដែល​ហៅ​ថា​កោះ​សង្សារ​ស្អី​គេ​នោះ គេ​កំណត់​ល្វែង​ម៉ោង​ខុស​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​ទាំង​មូល​។ តើ​ការ​កំណត់​ល្វែង​ម៉ោង​នេះ​ត្រូវ​បាន​កំណត់​ដោយ​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​ឬ​យ៉ាង​ណា​នៅ​កោះ​មួយ​នេះ​?

ជា​ទូទៅ​ការ​កំណត់​ល្វែង​ម៉ោង​ត្រូវ​បាន​គិត​គូរ​យ៉ាង​ល្អិត​ល្អន់​ពី​ផល​ប៉ះ​ពាល់​ទាំង​វិជ្ជមាន និង​អវិជ្ជ​មាន​ចំពោះ​ប្រជាជន​ទូទៅ​ដែល​រស់​នៅ​ក្នុង​តំបន់​។ ប្រទេស​ថៃ​ធ្លាប់​ពិចារណា​ក្នុង​ការ​បន្ថែម​ល្វែង​ម៉ោង​ដែរ តែ​ត្រូវ​បាន​បដិសេធ​ដោយ​ប្រជាជន​ទូទៅ​។ អាស៊ាន​ក៏​ធ្លាប់​បាន​ពិចារណា​ក្នុង​ការ​កំណត់​ល្វែង​ម៉ោង​ដូច​គ្នា​ទាំង​១០​ប្រទេស​ដែរ តែ​ក៏​មិន​ទទួល​បាន​ការ​គាំទ្រ​ណា​មួយ​ទេ​។

នៅ​លើ​ពិភព​លោក​នេះ​ឃើញ​មាន​តែ​ប្រទេស​ដែល​មាន​ផ្ទៃ​ដី​ធំ​ៗ​ទេ ដែល​មាន​ការ​កំណត់​ល្វែង​ម៉ោង​ខុស​គ្នា​ពី​តំបន់​មួយ ឬ​ពី​រដ្ឋ​មួយ​ទៅ​រដ្ឋ​មួយ​។ ដោយ​ឡែក​ការ​កំណត់​ល្វែង​ខុស​គ្នា​រវាង​កោះ​នៅ​ក្នុង​ដែន​អធិបតេយ្យ​នៃ​កម្ពុជា​​នោះ (ប្រសិន​បើ​ពិត​ដូច​អ្វី​ដែល​សប្បាយ​បាន​ចុះ​ផ្សាយ​នា​ថ្ងៃ​នេះ​) ប្រសិន​បើ​មិន​ទទួល​បាន​ការ​ពិ​គ្រោះ​យោបល់​ពី​ប្រជាជន​ទូទៅ ឬ​កំណត់​ដោយ​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​នោះ​ទេ ការ​ធ្វើ​បែប​នេះ​ទំនង​ជា​ការ​បំពាន​នូវ​អធិបតេយ្យ​ភាព​នៃ​កម្ពុជា​​​។

ការ​កំណត់​ល្វែង​ម៉ោង​ខុស​គ្នា​ណា​មួយ​នៅ​ក្នុង​ដែន​អធិបតេយ្យ​នៃ​កម្ពុជា​​​គួរ​តែ​ត្រូវ​ធ្វើ​ឡើយ​ដើម្បី​ផល​ប្រយោជន៍​រួម​នៃ​ប្រជាជន​ខ្មែរ មិន​គួរ​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ដើម្បី​បម្រើ​ឲ្យ​អ្នក​ទេសចរណ៍​បរទេស​ឡើយ​៕

អត្ថបទ​ត្រង់​ចំណុច​លេខ​១១  ចុះ​ក្នុង​គេហ​ទំព័រ​សប្បាយ​ដែល​និយាយ​ថា​ល្វែង​ម៉ោង​ខុស​គ្នា​នៅ​លើ​កោះ​សង្សារ

____________________________________________________
អាន​ផង​ដែរ​៖
១. ម៉ោង​អាស៊ាន​?

ម្ភៃ​ឆ្នាំ​មុន ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ 6 ខែកក្កដា 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ប្រវត្តិសាស្ត្រ, អំពីសុភ័ក្ត្រ, អំពីស្រុកខ្មែរ.
add a comment

កកន​៖ ប្រកាស​នេះ​សម្រួល​ចេញ​ពី​ប្រកាស​ដែល​បាន​ដាក់​កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០០៩​។

  • ជំនឿ​​ផ្កាយ​ដុះ​កន្ទុយ

មុន​នោះ​ប្រមាណ​មួយ​ទៅ​ពីរ​សប្ដាហ៍ ផ្កាយ​រះ​ព្រោង​មេឃ ក្នុង​នោះ​អម​ទៅ​ដោយ​ផ្កាយ​ដុះ​កន្ទុយ​ដ៏​ធំ​មួយ​មើល​ឃើញ​ច្បាស់​នឹង​ភ្នែក​ក៏​បាន​រះ​ផុស​ឡើង​មក​ដែរ។ ជា​រៀង​រាល់​យប់​ប្រមាណ​ម៉ោង​៨ ឬ​៩​ទៅ​ផ្កាយ​ដុះ​កន្ទុយ​ដ៏​ធំ​នេះ​ចាប់​ផ្ដើម​រះ​ជា​រាល់​ថ្ងៃ។ នោះ​ជា​លើក​ទី​មួយ​នៃ​ជីវិត​ខ្ញុំ ដែល​ខ្ញុំ​បាន​ឃើញ​ផ្កាយ​ដុះ​កន្ទុយ​នេះ។

ជា​រៀង​រាល់​យប់​នៅ​ពេល​ដែល​ផ្កាយ​ដុះ​កន្ទុយ​រះ ខ្ញុំ​រួម​នឹង​អ្នក​ផ្ទះ តែង​តែ​មក​អង្គុយ​មាត់​ជណ្ដើរ (កាល​នៅ​ផ្ទះ​ចាស់​ខ្ញុំ​មាន​ជណ្ដើរ​ចេញ​ក្រៅ​ផ្ទះ​ដែល​អាច​អង្គុយ​មើល​បាន​យ៉ាង​ស្រួល) ដើម្បី​មើល​ផ្កាយ​ដុះ​កន្ទុយ​នេះ។ ផ្កាយ​នោះ​រះ​នៅ​ទិស​ខាង​លិច​ឆៀង​ខាងជើង ឬ​បើ​មើល​ពី​ផ្ទះ​ខ្ញុំ​ទៅ​គឺ​ផ្ដុំ​សាកលវិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​ភ្នំពេញ ឬ​ហួស​ពី​នេះ ឬ​ម្ដុំ​សំណង់​១២ ឬ​តាំង​ក្រសាំង​នេះ​ឯង។

វា​មិន​មែន​ជា​រឿង​ចៃដន្យ​ទេ ប្រផ្នូល​នៃ​ផ្កាយ​ដុះ​កន្ទុយ ដែល​ឪពុក​ម្ដាយ​ខ្ញុំ​បាន​ប្រាប់​នៅ​ពេល​ពួក​យើង​អង្គុយ​មើល​ផ្កាយ រួម​អ្នក​អ្នក​ភូមិ​ខ្ញុំ​ផង​ដែរ ម្នាក់​ៗ​នាំ​គ្នា​ជជែក​ពី​រឿង​ផ្កាយ​ដុះ​កន្ទុយ​នេះ​ជា​រៀង​រាល់​យប់។ មិន​បាន​ប៉ុន្មាន​ផង រឿង​នេះ​ក៏​ផុស​ចេញ​ប្រចក្ស​ឡើង។

ខ្ញុំ​ជឿ​លើ​អភូតហេតុ​នៃ​ផ្កាយ​ដុះ​កន្ទុយ​នេះ។

  • ប្រយុទ្ធ​គ្នា​កណ្ដាល​ទីក្រុង

ចំពោះ​ខ្ញុំ​ដែល​គេ​ហៅ​ថា​ក្មេង​សម័យ​ក្រោយ​​គ្រាប់​ប្លោង ពិត​ជា​មិន​មាន​បទ​ពិសោធន៍​គ្រប់​គ្រាន់​ចំពោះ​សង្គ្រាម​ទេ។ ចាស់​ៗ​វិញ​គេ​បាន​ដឹង​ប្រាកដ​ណាស់​ពី​ប្រផ្នូល​​នៃ​ស្រុក​ទេស ដែល​ស្ដែង​ពី​ផ្កាយ​ដុះ​កន្ទុយ​ដែល​រះ​រាល់​យប់​កាន់​តែ​ច្បាស់​ឡើង​ៗ​នោះ។

ល្ងាច​នៃ​០៥ កក្កដា ១៩៩៧ តាម​ទូរទស្សន៍​នានា​កំពុង​ដាក់​បញ្ចាំង​​កម្មវិធី​របស់​ខ្លួន​ដូច​សព្វ​មួយ​ដង ទូរទស្សន៍​ខ្លះ​មាន​ទាំង​ផ្សាយ​តន្ត្រី​បន្ត​ផ្ទាល់​ទៀត​ផង ដូច​ជា​ទូរទស្សន៍​ខ្មែរ​ប៉ុស្តិ៍​លេខ​០៩ ដែល​គាំ​ទ្រ​ទ្រង់​ រណឫទ្ធិ​ ជា​ដើម។ ម្នាក់​ៗ​សឹង​តែ​មិន​ជឿ​ថា​មាន​រឿង​ប្រុយុទ្ធ​គ្នា ដ៏​ខ្លាំង​ក្លា ស្រុក​ទេស​នឹង​កើត​សង្គ្រាម​ម្ដង​ទៀត​ហើយ។ ក្មេង​កើត​ក្រោយ​គ្រាប់​ប្លោង​ដូច​ជា​រូប​ខ្ញុំ​ប្រហែល​ជា​ គ្រា​នេះ អាច​ស្គាល់​គ្រាប់​ប្លោង ឬ​យ៉ាង​ហោច​ណាស់​គ្រាប់​ត្រយូង​ចេក ឬ​កាល​ណោះ​គេ​ល្បី​អា​អាំបារ៉ាស់ ក៏​មិន​ដឹង។

ព្រឹក​ថ្ងៃ​ទី​០៦ ខ្ញុំ​ធ្វើ​ដូច​ហី ព្រោះ​មើល​ទៅ​ទំនង​ជា​មិន​អ្វី! ខ្ញុំ​ជិះ​ម៉ូតូ (ឆាលី)​ របស់​ខ្ញុំ​មក​អង្គុយ​នៅ​វិទ្យាល័យ​ (ច្បារ​អំពៅ) របស់​ខ្ញុំ (ពេល​នោះ​ប្រហែល​ម្នាក់​ឯង​ទេ​ដឹង?) មើល​បង​ប្អូន​ខ្មែរ​យើង​នាំ​​គ្នា​ភៀស​ខ្លួន​យ៉ង​សស្រាក់​សស្រាំ​តាម​ផ្លូវ​ជាតិ​លេខ​មួយ​សំដៅ​ចេញ​ពី​រាជធានី។

សភាពការណ៍​មើល​ទៅ​កាន់​តែ​មិន​ស្រួល នេះ​ប្រហែល​ជា​ខ្ញុំ​មិន​មាន​បទ​ពិសោធន៍​ស្រុក​សង្គ្រាម​ហើយ​មើល៍​ទៅ។ ម៉ោង​ប្រមាណ​១០ មនុស្ស​ម្នា​កាន់​តែ​ច្រើន​ឡើង​ៗ សំឡេង​ប្លោង​គ្រាប់​ក៏​កាន់​តែ​ខ្លាំង។ ខ្ញុំ​ក៏​សម្រេច​ចិត្ត​ជិះ​ម៉ូតូ​មក​ផ្ទះ​វិញ នៅ​តាម​ផ្លូវ នៅ​ពេល​ក្រឡេក​ភ្នែក​មើល​ទៅ​ម្ដុំ​ទិស​ផ្កាយ​ដុះ​កន្ទុយ​រះ​នោះ ផ្សែង​ខ្មួរ​ខ្មាញ់​ ជា​លទ្ធផល​នៃ​ការ​បាញ់​គ្នា​នោះ មើល​ឃើញ​ច្បាស់​ក្រឡែត ពេល​នេះ​ខ្ញុំ​ដឹង​ហើយ​ថា «​សង្គ្រាម»។

អ្នក​ភូមិ​នាំ​គ្នា​ទិញ​របស់​របរ ដូច​ជា​អង្ករ​ជា​ដើម ពេល​នោះ​វា​ច្បាស់​ណាស់​ឡើង​ថ្លៃ​ដូច​គេ​កាប់។ អ្នក​ផ្ទះ​ខ្ញុំ ក៏​ដូច​ជា​អ្នក​ភូមិ​មួយ​ចំនួន​ទៀត​បាន​ទិញ​របស់​របរ​ខ្លះ​មុន​ពេល​នោះ​ដែរ នេះ​ប្រហែល​ជា​ដោយ​សារ​បទ​ពិសោធន៍​របស់​ពួក​គាត់។

ម្ភៃ​ឆ្នាំ​មក​នេះ ព្រឹត្តិការណ៍​ថ្ងៃ​៥-៦ កក្កដា ១៩៩៧ បាន​ត្រឹម​តែ​ជា​សុបិន​ដ៏​អា​ក្រក់​មួយ​ដែល​មិន​គួរ​ឲ្យ​មាន​កើត​ឡើង​ក្នុង​ប្រទេស​ដ៏​គួរ​ឲ្យ​អានិត​របស់​យើង​នេះ​ទេ។ ដ្បិត​តែ​ខ្ញុំ​កើត​ក្រោយ​គ្រាប់​ប្លោង​មែន តែ​ខ្ញុំ​ក៏​មាន​មាន​បំណង​ឯណា​ចង់​ឃើញ​គ្រាប់​ប្លោង​នៅ​កម្ពុជ​ប្រទេស​យើង​នេះ​ទេ។ សូម​ឲ្យ​អ្នក​ដឹក​នាំ​ខ្មែរ​រួម​ចេះ​ស្រឡាញ់​គ្នា​ឡើង បំភ្លេច​ព្រឹត្តិការណ៍​នោះ​ចោល​ចុះ ចាប់​ដៃ​គ្នា​កសាង​មាតុភូមិ​យើង​ឲ្យ​រីក​ចម្រើន​ឡើង​កុំ​ឲ្យ​ពួក​នៅ​ក្បែរ​នេះ​វា​មើល​ងាយ៕

សុំ​និយាយ​ពី​រឿង​ច្បាប់​បក្ខ​នយោបាយ ថ្ងៃអង្គារ 4 ខែកក្កដា 2017

Posted by សុភ័ក្ត្រ in នយោបាយ, បរិយាយ​ថ្ងៃ​នេះ, ប្រវត្តិសាស្ត្រ, អំពីស្រុកខ្មែរ.
1 comment so far

មិន​យូរ​មិន​ឆាប់​ទេ​ច្បាប់​គណបក្ស​នយោបាយ​ដែល​ចេញ​លឿន​ដូច​ផ្លេក​​បន្ទោរ​កាល​ពី​ពេល​ថ្មី​ៗ​នេះ​ ក៏​នឹង​ត្រូវ​ធ្វើ​វិសោធនកម្ម​លឿន​ដូច​ផ្លេក​​បន្ទោរ​មិន​ខុស​ពី​ពេល​មុន​ៗ​ទេ​។ និយាយ​ទៅ​ច្បាប់​ស្រុក​ខ្មែរ​ពី​រឿង​អញ្ចឹង​ៗ​ចេញ​លឿន​សម្បើម​ណាស់ ប្រជាជន​ខ្មែរ​ពិត​ជា​មាន​សំណាង​មែន ដោយ​ទទួល​បាន​អ្នក​តំណាង​ខ្លួន​ធ្វើ​ច្បាប់​បាន​លឿន​ Sic

កាល​ពី​មុន​នោះ​មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន​ស្រុក​ខ្មែរ​យើង​ចេញ​ច្បាប់​ដោយ​យក​លំនាំ​តាម​ថៃ​ដែល​គេ​នឹង​បោះ​បង់​ចោល​នោះ​​មក​ធ្វើ​តាម​គេ ពោល​គឺ​ច្បាប់​រំលាយ​គណបក្ស​។ ច្បាប់​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ស្រុក​ថៃ​បែក​បាក់​សាមគ្គី​ជាតិ បែង​ចែក​បក្ខ​ពួក​ក្រុម និង​ឯកភាព​ជាតិ​រហូត​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន​។ អូខេ​អា​នេះ​ជា​រឿង​កន្លង​ហួស​មក​ហើយ ច្បាប់​បែប​នេះ​ត្រូវ​បាន​អនុម័ត​ក៏​ហើយ​ដែរ តែ​អ្វី​ដែល​គួរ​សុំ​និយាយ​នោះ​គឺ​ យ៉ាង​ណា​យ៉ាង​ណី​បើ​គិត​តែ​នឹង​ធ្វើ​វិសោធនកម្ម​ច្បាប់​នេះ​នោះ អ្វី​ដែល​គួរ​បន្ថែម ហើយ​បើ​ជ្រុល​តែ​នឹង​ចម្លង​ពី​ថៃ​ហើយ​គួរ​ចម្លង​ត្រង់​ចំណុច​ល្អ​ៗ​របស់​ថៃ​មួយ​ចំនួន​ទៀត ដូច​ជា​៖ ការ​កំណត់​ថវិកា​អតិបរមា​មួយ​សម្រាប់​គ្រប់​គណបក្ស​ក្នុង​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​សម្រាប់​យក​ទៅ​​ធ្វើ​ការ​ឃោសនា​ការ​បោះ​ឆ្នោត ដើម្បី​ធានា​ឲ្យ​មាន​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង​ដោយ​ស្មើ​ភាព​មួយ​។ និយាយ​រួម​មិន​មែន​អាង​តែ​បក្ស​ខ្លះ​មាន ជះ​លុយ​គ្មាន​កំណត់​ក្នុង​ការ​ឃោសនា​ឡើយ​។ គ្រប់​ស្លាក​សញ្ញា​ឃោសនា​របស់​បក្ស​នានា​មិន​គួរ​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ជា​អចិន្ត្រៃយ៍​នៅ​តាម​ទី​សាធារណៈ​ឡើយ វា​គួរ​តែ​ត្រូវ​បាន​ដោះ​ចេញ​ទាំង​អស់​នៅ​ក្រោយ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​។ ធ្វើ​របៀប​នេះ​ទើប​វា​ស្មើ​ភាព​គ្នា​រវាង​គ្រប់​គណបក្ស​។

ម្យ៉ាង​វិញ​ទៀត រដ្ឋ​គួរ​តែ​មាន​ខ្ទង់​ចំណាយ​សម្រាប់​គណបក្ស​ដែល​ទទួល​បាន​អាសនៈ​ក្នុង​រដ្ឋ​សភា ពោល​គឺ​ពួក​គេ​ពិត​ជា​ទទួល​បាន​សំឡេង​ពី​ប្រជាជន បើ​ទោះ​បី​ជា​គណបក្ស​នោះ​កាន់​កាប់​តំណែង​រដ្ឋាភិបាល​ក្ដី ដើម្បី​ពួក​គេ​មាន​លទ្ធភាព​យក​ទៅ​បម្រើ​រាស្ត្រ​តាម​លក្ខខណ្ឌ​ចាំ​បាច់​ណា​មួយ​។ ហើយ​ទាំង​គណបក្ស​ក្នុង​រដ្ឋាភិបាល និង​មិន​មែន​រដ្ឋាភិបាល ចាំ​បាច់​ត្រូវ​មាន​ការ​តាម​ដាន​ត្រួត​ពិនិត្យ​ចាំ​បាច់​សម្រាប់​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ថវិកា​ទាំង​នោះ​។ កន្លង​មក​យើង​តែង​តែ​ឃើញ​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​ថា​គណបក្ស​នេះ​គណបក្ស​នោះ​មិន​បាន​ធ្វើ​អ្វី​ ជា​ដើម​។ល។

គណបក្ស​ដែល​មិន​កាន់​កាប់​រដ្ឋាភិបាល​តែ​ទទួល​បាន​ការ​បោះ​ឆ្នោត​មាន​សំឡេង​នៅ​ក្នុង​រដ្ឋសភា​នោះ​គួរ​តែ​ត្រូវ​បាន​រាប់​បញ្ចូល​​ទៅ​ក្នុង​កម្មវិធី​រដ្ឋពិធី​នានា​។ គ្រប់​គណបក្ស​ទាំង​អស់​សុទ្ធ​តែ​កើត​ចេញ​ពី​សំឡេង​ប្រជាជន ហេតុ​ដូច​នេះ​សំឡេង​ប្រជា​ជន​មិន​គួរ​ណា​ទទួល​បាន​ការ​រើស​អើង ឬ​មើល​ងាយ​មើល​ថោក ដោយ​ក្នុង​ហេតុ​សំឡេង​របស់​ពួក​គេ​មិន​បាន​កាន់​អំណាច​នោះ​ឡើយ​៕

_________________________________________________
អានផងដែរ
១. មេរៀនពីវិបាកនៃនយោបាយប្រទេសថៃ
២. កម្ពុជា និង​ដំណើរ​ថយ​ក្រោយ​នូវ​លិទ្ធិ​ប្រជា​ធិបតេយ្យ

 

%d bloggers like this: