ចំណែក​ឯ​ព្រះ​ពុទ្ធ​រូប «​ព្រះ​កែវ​មរតក​» ដែល​ប្រតិដ្ឋាន​លើ​បុស្បុក អ្នក​ជំនាញ​ខាង​វប្បធម៌​អធិប្បាយ​ថា សាង​ឡើង​ពី​កែវ​គ្រឹស្ដាល់​ពណ៌​ខៀវ​មក​ពី​ប្រទេស​បារាំង ដោយ​យោង​តាម​ព័ត៌មាន​ពី «និរាស​នគរ​វត្ត​» ព្រះ​និពន្ធ​នៃ​ក្រុម​ពញា​តម្រង់​រាជានុភាព ដោយ​មាន​សេចក្ដី​ថា

“នៅ​ចំ​កណ្ដាល​ព្រះ​ឧបោសថ មាន​​តាំង​បុស្បុក​ព្រះ​កែវ​ដែល​ធ្វើ​នៅ​ហាង​ប័កកៈរ៉ាត៍ ប្រទេស​បារាំង​សែស​។ ចំណុច​នេះ​បាន​ដឹង​មក​ជា​យូរ​ហើយ​ និង​បាន​ចំណេះ​ដឹង​បន្ថែម​នៅ​ពេល​ឃើញ​រូប​ពិត​ថា​ មាន​ការ​តាំង​ចិត្ត​ក្នុងការ​ចម្លង​ឲ្យ​ដូច​ព្រះ​កែវ​មរកត​នៅ​ឯ​ក្រុង​ទេព មហា​នគរ​។ សម្ដេច​ព្រះ​នរោត្ដម​បាន​ឲ្យ​ទៅ​ស៊ើប និង​វាស់​ខ្នាត​មក​មើល​ផង​។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​នេះ​ក្ដី​រូប​រាង​ខុស​គ្នា​ឆ្ងាយ​ណាស់​។ ពណ៌​កែវ​មរកត​ដែល​បារាំង​ឆ្លាក់​នេះ​ពណ៌​ខៀវ​ថ្លា ប្រៀប​ដូច​នឹង​ដប​ជ្រុង​ពណ៌​ខៀវ ដែល​គេ​ចូល​ចិត្ត​យក​មក​ដាក់​ទឹក​អប់​កាល​ពី​មុន​។ គ្រឿង​ប្រដាប់​ក៏​ធ្វើ​តែ​មាស​គ្រប​ព្រះ​កេតុមាលា និង​ភ្ជាប់​រស្មី​ត​ទៅ​សង្ខាង​បុស្បុក។ ក្រៅ​ពី​នោះ​មាន​តាំង​ឡប់​ឡែ​បែង​ចែក​ផ្នែក​ខាង​មុខ​ខាង​ក្នុង ដូច​គ្នា​នឹង​វត្ត​ព្រះ​ស្រី​រតន​សាស្ដារាម ឯ​ក្រុង​ទេព​មហា​នគរ​…”

នៅ​ក្នុង​ព្រះ​វិហារ​ព្រះ​កែវ​មរតក​នៅ​មាន​ព្រះ​ពុទ្ធ​រូប «ព្រះ​ជិនរង្សី​រាជិករោត្ដម» ឆ្លង​ព្រះ​អង្គ​សម្ដេច​ព្រះ​នរោត្ដម​បរម​រាមទេវារតារ សាស្ត្រាចារ្យ​ជំនួយ បណ្ឌិត​ សាន្តិ អធិប្បាយ​ថា សាង​ឡើង​កាល​ឆ្នាំ​​១៩០៤ ដោយ​សម្ដេច​ព្រះ​សិរី​សុវត្ថិ (​ស៊ីសុវត្ថិ​) តាម​ព្រះ​រាជ​បណ្ដាំ​នៃ​សម្ដេច​ព្រះ​​នរោត្ដម​បរម​រាមទេវារតារ មុន​គ្រា​ព្រះ​អង្គ​​ចូល​ទិវង្គត​។

ព្រះ​ពុទ្ធ​រូប​អង្គ​នេះ​សាង​ពី​មាស​សុទ្ធ​ទម្ងន់​៩០​គីឡូក្រាម ពី​ក្រោម​ដល់​ឆត្រ ប្រដាប់​ពេជ្រ​ចំនួន​២.០៨៦​គ្រាប់​។ ពេជ្រ​គ្រាប់​ធំ​បំផុត​នៅ​ឯ​មកុដ​ដែល​មាន​ខ្នាត​២៥​មិល្លិម៉ែត្រ ដែល​​​ក្រុម​ពញា​តម្រង់​រាជានុភាព អធិប្បាយ​ថា​ តែង​គ្រឿង​ពេជ្រ​យ៉ាង​ថ្មី ស្នាដៃ​បារាំង​សែស ដែល​ជា​របស់​សម្ដេច​ព្រះ​នរោត្ដម​ទ្រង់​ឧទ្ទិស​​។ ស្នាដៃ​កសាង​មាន​ភាព​ស្រស់​ស្អាត​។



ឯកសារ​យោង ៖

សាន្តិ ភក្ដីគាំ, ខ្មែរ​ក្រោយ​សម័យ​អង្គរ​, បាងកក ៖ មតិជន ២០១៣

_________________________________________
អាន​បន្ថែម
១. “พระแก้วมรกต” ในพระราชวังหลวงที่พนมเปญต่างกับไทยไหม วัสดุในพระวิหารมูลค่าเท่าใด
២. អំពីវត្តព្រះស្រីរតនសាស្ដារាម ឬវត្តព្រះកែវនៃនគរថៃ
៣. វត្តព្រះកែវក្រុងទេព និងទំនាក់ទំនងនគរខ្មែរ
៤. ព្រះ​ជិនរង្សី​រាជិក​នរោត្ដម