jump to navigation

មហា​សង្ក្រាន្ត ឆ្នាំ​កុរ ឯក​ស័ក ចុល្ល​សករាជ ១៣៨១ ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ 11 ខែ​មេសា 2019

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ពីនេះពីនោះ.
13 comments

មហាសង្ក្រាន្តឆ្នាំកុរ ឯក​ស័ក
ចុល្លសករាជ ១៣៨១ – មហាសករាជ ១៩៤១
ពុទ្ធសករាជ ២៥៦៣ – គ្រឹស្តសករាជ ២០១៩

សុភមស្ដុ! វរមង្គលាជយាតិរេក

ព្រះពុទ្ធសករាជព្រះសាសនា អតិក្កន្តាកន្លងទៅបាន ២៥៦២ ព្រះវស្សា ត្រឹមថ្ងៃ១៥កើត ខែពិសាខ លុះដល់ថ្ងៃ ១ រោច ខែពិសាខ ឆ្នាំកុរ ឯក​ស័ក ចូលពុទ្ធសករាជ ២៥៦៣ ព្រះ​វស្សា​ត​ទៅ​។

នឹងគណនាឆ្នាំកុរ​ ឥឡូវនេះ សង្ក្រាន្តចូលមក​វេលា​ម៉ោង ១៥:១២​នា​ទី​ រសៀល នៅថ្ងៃ​អាទិត្យ ១០​កើត ខែចេត្រ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី១៤ ខែមេសា ឆ្នាំ​២០១៩ នោះព្រះអាទិត្យ​ចរ​ចេញពីមីនរាសីទៅឋិតនៅឯមេសរាសី ដើរ​តាម​គោវិថី គឺផ្លូវកណ្ដាល ទើបមានទេព​ធីតាមួយព្រះអង្គជាមគ្គនាយិកាព្រះនាម ទុង្សា​ទេវី គង់នៅចាតុម្មហារាជិកា ទ្រង់អម្ពរពណ៌ក្រហម សៀត​ផ្កា​ទទឹម អាភរណៈ​កែវ​បទុមរាគ​ ព្រះហស្តស្ដាំទ្រង់​កង​ចក្រ ព្រះហស្តឆ្វេងទ្រង់ស័ង្ខ​ សោយ​ផ្លែ​ឧទុម្ពរ (​ផ្លែ​ល្វា​) គង់​លើ​សុបណ្ណ​រាជ (​ស្ដេច​គ្រុឌ​) ​​ជាពាហនៈ នាំអស់​ពួក​ទេព​និករ បវរ​កញ្ញា ទាំង​​មួយសែនកោដិ ហោះទៅកាន់​គុហាកែវ ឈ្មោះ​ធម្មមាលី នាទីភ្នំកៃលាស ខេត្តហិមពាន្ត ដែល​ប្រតិស្ថាន​ទុក​ព្រះ​សិរសា​កបិលមហាព្រហ្ម តម្កល់​នៅ​លើពានមាស នាំ​ចេញ​មកដង្ហែប្រទក្សិណភ្នំព្រះសុមេរុរាជ ជុំ​ចក្រវាឡ តាមផ្លូវព្រះអាទិត្យចរជា​គម្រប់​៦០នាទី (២៤ម៉ោង) ហើយ​ដង្ហែ​ចូល​ទៅតម្កល់ទុកដូចដើមវិញ ទើបប្រជុំទេវបុត្រទេវធីតាទាំងមួយសែនកោដិ ចូលទៅស្រង់ទឹកអនោតត្តមហាស្រះ ដែលមានទឹកហូរចេញពីបំពង់ថ្មកែវទាំង៧ ជាមាត់គោ ឧសភរាជទាំង៧ ត្រជាក់ត្រជុំក្សេមក្សាន្តព្រះហ្ឬទ័យ ទើបនាំគ្នាចូលទៅសមាទានសីល ដោយព្រះទ័យសោមនស្សរីករាយគ្រប់ៗអង្គ ក្នុងភគវតីសភាដែលវិស្វកម្មទេវបុត្រនិមិត្តថ្វាយ ហើយបន្ទោរបង់នូវអពមង្គល ឲ្យជ្រះស្រឡះ ចម្រើននូវសុភមង្គល សិរីសួស្ដី ជន្មាយុយឺនយូរតរៀងទៅ។

  • ថ្ងៃ​អាទិត្យ ១០​កើត ខែចេត្រ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី១៤ មេសា ឆ្នាំ២០១៩ ម៉ោង១៥:១២នាទី រសៀល ជាថ្ងៃចូលឆ្នាំ។
  • ថ្ងៃចន្ទ ១១​​កើត​ ខែចែត្រ​ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី១៥ មេសា ឆ្នាំ២០១៩ ជាវារៈវ័នបត។
  • ថ្ងៃអង្គារ ១២​​កើត​ ខែខែត្រ​ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី១៦ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១៩ ជាវារៈឡើងស័ក​។

គម្រប់សង្ក្រាន្ត៣ថ្ងៃស្រេចបរិបូណ៌ ចូលជាសកលឆ្នាំកុរ ឯក​​ស័ក ចុល្លសករាជ១៣៨១ និងមហាសករាជ១៩៤១ តទៅ។

ក្នុងឱកាសសង្ក្រាន្តបី ថ្ងៃ សូមអស់ប្រជាពលរដ្ឋប្រុសស្រីផងទាំងឡាយរៀបចំពលិកាគ្រឿងសក្ការបូជា អុចប្រទីបជ្វាលា ថ្វាយព្រះរតនត្រ័យ និងទទួលស្វាគមន៍ទេវបុត្រ ទេវធីតាឆ្នាំថ្មី ហើយខំលះបង់ចិត្តអាក្រក់អន្យតិរ្ថីយជាចិត្តអប្រីយ៍ ជាប់ដោយគំនុំគុំគួនព្យាបាទឈ្នានីសដែលកើតមានក្នុងឆ្នាំចាស់ឲ្យ ជ្រះស្រឡះតាំងចិត្តប្រព្រឹត្តល្អ ប្រកបដោយ មេត្តា ករុណា មុទិតា ឧបេក្ខា និងបញ្ញា ធ្វើបុណ្យសុន្ទរ៍ទានតាមប្រពៃណី រក្សាសីលប្រាំឲ្យបានជាប់ជានិច្ច នោះទើបទេវតានឹងឲ្យពរ សព្ទសាធុការ លោកអ្នកនឹងមានសិរីសួស្ដី សុភមង្គល វិបុលសុខគ្រប់ប្រការ តាំងពីឆ្នាំថ្មីនេះតរៀងទៅ។

រណ្ដាប់ទទួលទេវតា

រណ្ដាប់ទទួលនូវទេវតាតាមទំនៀមពីបុរាណរៀងរហូតមក ត្រូវរៀបរានទទួលទេវតានៅខាងមុខផ្ទះមួយ សម្រាប់តាំងគ្រឿងពលីការផ្សេងៗ។ ត្រូវរៀបក្រាលសំពត់ពណ៌ស ឬស្រគាំ ហើយរៀបបាយសី ៩ ថ្នាក់មួយគូ បាយសី ៧ ថ្នាក់មួយគូ បាយសី ៥ ថ្នាក់មួយគូ បាយសី ៣ ថ្នាក់មួយគូ បាយសីប៉ាឆាមមួយគូ ស្លាធម៌មួយគូ ទឹកអប់មួយគូ (ទៀន ៥ ធូប ៥) លាជ ៥ ផ្កា ៥ ដាក់លើជើងពាន ១ គូ ចេកនួន ចេកណាំវ៉ា ពីរជើងពាន ផ្លែឈើ ១១ មុខ រៀបដាក់ជើងពាន ១១ គូ ដូងឡៅមួយគូ ទឹកស្អាតពីរកែវ។ ស្រេចហើយ នៅវេលាម៉ោងដែលទេវតាចុះ ត្រូវជួបប្រជុំក្រុមគ្រួសារដើម្បីថ្វាយបង្គំព្រះ នមស្សការព្រះរតនត្រ័យ ព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ ព្រះសង្ឃ ជាទីពឹងទីរឮក លុះចប់ពិធីទទួលទេវតា។

កំណត់សម្គាល់

ចំពោះបាយសី ៩ ថ្នាក់ ៧ ថ្នាក់ សម្រាប់នៅព្រះបរមរាជវាំង ចំពោះប្រជារាស្ត្រគួរធ្វើត្រឹម ៥ ថ្នាក់ចុះមក ឬរៀបត្រឹមគ្រឿងសក្ការៈបូជាដែលមានទៀនប្រាំ ធូបប្រាំ ស្លាធម៌ កូនចេកមួយគូក៏ល្អដែរ។ ចំពោះផ្លែឈើសម្រាប់ប្រជារាស្ត្រ គួររៀបឲ្យបានត្រឹម ៣ ឬ ៥ មុខជាការប្រសើរ គឺរៀបទៅតាមធនធានរបស់ខ្លួន។ នៅគ្រប់ដង្វាយទាំងអស់ត្រូវដាក់ផ្កាម្លិះភួងពីលើគ្រប់ដង្វាយ នៅលើជើងពាន និងលើបាយសីត្រូវដោតទៀនហើយដុតបំភ្លឺ។

ទំនាយប្រចាំឆ្នាំ

  • កេណ្ឌព្រះពិរុណសាស្ត្រ៖ ឆ្នាំនេះ ព្រះ​ព្រហស្បតិ៍ ជាអធិបតី មាននាគ៥បង្អុរភ្លៀង៥០០មេ។ ភ្លៀងធ្លាក់នៅចក្រវាឡ២០០មេ ហិមពាន្ត១៥០មេ មហាសមុទ្ទ១០០មេ ជម្ពូទ្វីបមនុស្សលោក៥០មេ​។ ឆ្នាំ​នេះ​ដើម​ឆ្នាំ និង​ចុង​ឆ្នាំ មាន​ភ្លៀង​ច្រើន កណ្ដាល​ឆ្នាំ មាន​ភ្លៀង​តិច មាន​ខ្យល់​ព្យុះ​ច្រើន​។
  • កេណ្ឌធារាទិគុណរ៖ ឆ្នាំនេះមានកេណ្ឌ (១) ត្រូវត្រង់​តេជោ​ធាតុ​ចុះ ទំនាយថា​ភ្លើង​កាច​សាហាវ​ជាង​ឆ្នាំ​មុន​ៗ។
  • ទំនាយទឹកទន្លេ៖ ឆ្នាំនេះទំនាយអំពីទឹកទន្លេមានសំណល់៥ (​ប្រាំ​) ទំនាយថាទឹកទន្លេបឹងបួរ​តូច​ណាស់​តូច​ជាង​ឆ្នាំ​ទាំង​ពួង​។
  • កេណ្ឌធញ្ញាហារ៖ ឆ្នាំនេះមានកេណ្ឌ (០) មានឈ្មោះថាបាប ៖ ទំនាយថា ស្រូវ​ក្នុង​ស្រែ​ចម្ការ ​បាន​ផល​១​ភាគ ខូច​ខាត​អស់​៩​ភាគ។ ស្រូវ​ដុះ​ល្អ​តែ​ដំបូង​នឹង​កើត​ទុរ្ភឹក្ស​ផ្សេង​ៗ​។ ប្រជានុរាស្ត្រ​មាន​សេចក្ដី​ទុក្ខ​លំបាក​ព្រោះ​ធញ្ញាហារ​ថ្លៃ តំបន់​ខ្លះ​កើត​អន្តរាយ​ជា​អនេក ទុក្ខ​លំបាក ខ្សត់​ខ្សោយ ទី​ទ័ល​ក្រ​ព្រោះ​សត្វ​កណ្ដុរ​បំផ្លាញ​ដំណាំ​។
  • ទំនាយការធ្វើស្រែ៖ ទំនាយកេណ្ឌការធ្វើស្រែមានសេស (៤) ទំនាយថា ស្រែដីទំនាប និងស្រែដីទួលគ្រប់ទីកន្លែងបានផលល្អដូចគ្នាទាំងពីរយ៉ាង។
  • កេណ្ឌព្រឹក្សា៖ ឆ្នាំនេះត្រូវចំសេស៥ត្រូវត្រង់ ដើម​រកា​ជា​ស្ដេចមាន​ទំនាយ​ថា មាន​ភ្លៀង​ច្រើន ទឹក​នឹង​លិច​ស្រូវ មនុស្ស​ផង​ទាំង​ឡាយ​ឥតមាន​កល្លិយុគ​ស្រណុក​ជា​ពេក​​។
  • កេណ្ឌព្រះអាទិត្យ៖ ឆ្នាំនេះ​ព្រះ​អាទិត្យ​គឺ​ខ្យល់​ទៅ​ទំនាយ​ថា បន្ទាប់​ពី​ថ្ងៃ​មហា​សង្ក្រាន្ត​ទៅ​ពុំ​មាន​អន្តរាយ​អ្វី​ឡើយ។

ទំនាយតាមថ្ងៃសង្ក្រាន្ត

  • ទំនាយថ្ងៃមហាសង្ក្រាន្ត៖ ថ្ងៃចូលឆ្នាំត្រូវនឹងថ្ងៃអាទិត្យ ទំនាយថា ៖ ឆ្នាំនេះ​នឹង​ការ​ធ្វើ​ស្រែ​មិន​សូវ​ជា​បាន​ផល​ល្អ​ឡើយ។
  • ទំនាយថ្ងៃវ័នបត៖ ថ្ងៃកណ្ដាលត្រូវនឹងថ្ងៃចន្ទ​​ ទំនាយថា ៖ ឆ្នាំនេះ​​អំបិល​នឹង​ឡើង​ថ្លៃ ជំទាវ ខុនណាង និង​ក្ដៅ​ក្រហាយ​ចិត្ត ប្រជា​នុរាស្ត្រ​រមែង​នឹង​កើត​ជំងឺ​គ្រុន​រងា​ច្រើន​ជា​អនេក​​។
  • ទំនាយថ្ងៃឡើងស័ក៖ ថ្ងៃចុងក្រោយត្រូវនឹងថ្ងៃអង្គារ ទំនាយថា ៖ ឆ្នាំនេះ ​រាជ​អាមាត្យ មន្ត្រី​តូច​ធំ នឹង​ប្រកប​ដោយ​សេចក្ដី​សុខ​ត្រជាក់​ត្រជុំ ព្រម​ដោយ​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​បរិបូណ៌ ទោះ​បី​មាន​ការ​ប្រយុទ្ធ​តស៊ូ​ជា​មួយ​បច្ចា​មិត្ត​។

ស្រង់ចេញពីមហា​សង្ក្រាន្ត​របស់​គណៈ​កម្មាធិការ​រៀប​ចំ​បុណ្យ​ជាតិ អន្តរជាតិ​ និង​ មហា​សង្ក្រាន្ត​របស់​​លោក អ៊ឹម បុរិន្ទ

_____________________________________________________
អានផងដែរ៖
១. មហាសង្ក្រាន្តខ្មែរ ពុទ្ធសករាជ ២៥៥១
២. មហាសង្ក្រាន្ត ឆ្នាំជូត សំរឹទ្ធិស័ក ពុទ្ធសករាជ២៥៥២
៣. មហាសង្ក្រាន្តឆ្នាំឆ្លូវ ឯកស័ក ពុទ្ធសករាជ២៥៥៣
៤. មហាសង្ក្រាន្តឆ្នាំខាល ទោស័ក ពុទ្ធសករាជ២៥៥៤
៥. មហាសង្ក្រាន្តឆ្នាំថោះ ត្រីស័ក ពុទ្ធសករាជ២៥៥៥
៦. មហាសង្ក្រាន្តឆ្នាំរោង ចត្វាស័ក ពុទ្ធសករាជ២៥៥៦
៧. មហាសង្ក្រាន្តឆ្នាំម្សាញ់ បញ្ចស័ក ពុទ្ធសករាជ២៥៥៧
៨. មហាសង្ក្រាន្តឆ្នាំមមី ឆស័ក ពុទ្ធសករាជ២៥៥៨
៩. មហាសង្ក្រាន្តឆ្នាំមមែ សប្ដស័ក ពុទ្ធសករាជ២៥៥៩
១០. មហាសង្ក្រាន្តឆ្នាំវក អដ្ឋស័ក ពុទ្ធសករាជ២៥៦០
១១. មហា​សង្ក្រាន្ត​ឆ្នាំ​រកា នព្វ​​ស័ក ពុទ្ធសករាជ​២៥៦១
១២. មហា​សង្ក្រាន្ត ឆ្នាំ​ច សំរឹទ្ធិ​ស័ក ចុល្ល​សករាជ ១៣៨០
១៣. អំពី​នាង​ទុង្ស​​ទេវី

Advertisements

មហាសង្ក្រាន្តថៃ ចុល្ល​សករាជ ១៣៨១ ថ្ងៃពុធ 10 ខែ​មេសា 2019

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ภาษาไทย.
1 comment so far

 ประกาศสงกรานต์
จุลศักราช 1381 พุทธศักราช 2562*
ปีกุน เอกศก จันทรคติเป็น ปกติมาส ปกติวาร สุริยคติเป็น ปกติสุรทิน
วันมหาสงกรานต์ ตรงกับ วันอาทิตย์ที่ 14 เมษายน เวลา 15 นาฬิกา 14 นาที 24 วินาที
จันทรคติ ตรงกับ วันอาทิตย์ ขึ้น ๑๐ ค่ำ เดือนห้า(๕) ปีกุน

นางสงกรานต์นามว่า นางทุงสะเทวี ทรงพาหุรัด ทัดดอกทับทิม อาภรณ์แก้วปัทมราช(ทับทิม) ภักษาหารอุทุมพร(ผลมะเดื่อ)
หัตถ์ขวาทรงจักร หัตถ์ซ้ายทรงสังข์ เสด็จนั่ง มาเหนือหลังครุฑ เป็นพาหนะ

เกณฑ์พิรุณศาสตร์

เกณฑ์พิรุณศาสตร์ ปีนี้ พฤหัสบดี เป็นอธิบดีฝน บันดาลให้ฝนตก 500 ห่า
ตกในเขาจักรวาล 200 ห่า ตกในป่าหิมพานต์ 150 ห่า ตกในมหาสมุทร 100 ห่า ตกในโลกมนุษย์ 50 ห่า

เกณฑ์ธาราธิคุณ

เกณฑ์ธาราธิคุณ ชื่อ ปฐวี(ธาตุดิน) น้ำอุดมสมบูรณ์ดี

เกณฑ์นาคราชให้น้ำ

เกณฑ์นาคราชให้น้ำ ปีกุน นาคราชให้น้ำ 5 ตัว ทำนายว่า ฝนต้นปีงาม กลางปีน้อย แต่ปลายปีมากแล ฯ

เกณฑ์ธัญญาหารชื่อ วิบัติ ข้าวกล้าในไร่นา จะเกิดกิมิชาติ คือ มีด้วงแมลงรบกวน ข้าวกล้า จะได้ผล 1 ส่วน เสีย 5 ส่วน
บ้านเมืองจะเกิดยุทธสงคราม จะฆ่าฟันกัน จะนิราชจากกัน จะฉิบหายเป็นอันมากแล ฯ

เถลิงศก จุลศักราช 1381

วันเถลิงศก ตรงกับ วันอังคารที่ 16 เมษายน เวลา 19 นาฬิกา 12 นาที 0 วินาที
จันทรคติ ตรงกับ วันอังคาร ขึ้น ๑๒ ค่ำ เดือนห้า(๕) ปีกุน

คำทำนาย

วันอาทิตย์ เป็นวันมหาสงกรานต์ : ไร่นาเรือกสวน เผือกมัน มิสู้แพงแล ฯ , วันจันทร์ เป็นวันเนา : เกลือจะแพง นางพระยาจะร้อนใจ มักจะเกิดความไข้ต่าง ๆ , วันอังคาร เป็นวันเถลิงศก : อำมาตย์มนตรีทั้งปวงจะอยู่เย็นเป็นสุข แม้จะต่อยุทธ์ด้วยปัจจามิตร ณ ที่ใด ๆ ก็จะมีชัยชนะทุกเมื่อแล ฯ , นางสงกรานต์ นั่ง : จะเกิดความเจ็บไข้ ผู้คนล้มตายและเกิดเหตุเภทภัยต่างๆ

ចំណាំ

  • *ថៃមិនបានផ្លាស់ប្ដូរពុទ្ធសករាជនៃរយៈពេលសង្ក្រាន្តទេ តែប្ដូរនៅថ្ងៃទី០១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២០ ឯណោះ

__________________________________________________
អានផងដែរ
១. មហាសង្ក្រាន្តថៃ ចុល្ល​សករាជ ១៣៨០
២. មហាសង្ក្រាន្តថៃ ពុទ្ធសករាជ ๒๕๖๐
៣. មហាសង្ក្រាន្តថៃ ពុទ្ធសករាជ ๒๕๕๙
៤. មហាសង្ក្រាន្តថៃ ពុទ្ធសករាជ ๒๕๕๘
៥. មហាសង្ក្រាន្តថៃ ពុទ្ធសករាជ ๒๕๕๗
៦. មហាសង្ក្រាន្តថៃ ពុទ្ធសករាជ ๒๕๕๖
៧. មហាសង្ក្រាន្តថៃ ពុទ្ធសករាជ ๒๕๕๕
៨. មហាសង្ក្រាន្តថៃ ពុទ្ធសករាជ ๒๕๕๔
៩. មហាសង្ក្រាន្តថៃ ពុទ្ធសករាជ ๒๕๕๓
១០. មហាសង្ក្រាន្តថៃ ពុទ្ធសករាជ ๒๕๕๒
១១. មហាសង្ក្រាន្តថៃ ពុទ្ធសករាជ ๒๕๕๑
១២. មហាសង្ក្រាន្តថៃ ពុទ្ធសករាជ ๒๕๕๐

ខួប​ឆ្នាំ​ទី ១១៥ ប្រសូត​នៃ​សម្ដេច​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយានី ព្រះស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស កុសុមៈ នារីរតន៍ សិរីវឌ្ឍនា ថ្ងៃអង្គារ 9 ខែ​មេសា 2019

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់.
add a comment

57052335_2244557775601729_5999778148089069568_n

សម្ដេច​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយានី ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស កុសុមៈ នារីរតន៍ សិរីវឌ្ឍនា ជា​ព្រះ​រាជ​ធីតា​ទី​៥ នៃ​ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​​ សិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស និង​សម្ដេច​ព្រះ​វរ​រាជ​ជននី​នាថ នរោត្ដម កាញ្ចនវិមាន នរលក្ខណ៍ ទេវី។ ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​ប្រសូត​នៅ​ថ្ងៃ​សៅរ៍ ៩​រោច ខែ​ចែត្រ ឆ្នាំ​រោង បញ្ច​ស័ក ព.ស.​២៤៤៨ ត្រូវ​នឹង​ថ្ងៃ​ទី​៩ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​១៩០៤ ក្នុង​ព្រះ​រាជ​ធានី​ភ្នំ​ពេញ​។

លុះ​ទ្រង់​បាន​ព្រះ​ជន្ម​៧​ព្រះ​វស្សា ព្រះ​អង្គ​បាន​ចូល​ទៅ​សិក្សា​អក្សរ​សាស្ត្រ​ខ្មែរ​-​បារាំង​​នៅ​សាលា​កុមារី​ព្រះ​នរោត្ដម ក្រុង​ភ្នំពេញ​។

ដល់​ឆ្នាំ​១៩២០ គឺ​ក្នុង​ពេល​ដែល​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​ជន្មាយុ​គ្រប់​១៦​ព្រះ​វស្សា​ពេញ​បរិបូណ៌​សម្ដេច​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយានី​ ជា​អម្ចាស់​ជីវិត​លើ​ត្បូង​​ទ្រង់​បាន​ទទួល​ព្រះ​សម​រស​ជាគូ​នឹង​ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ នរោត្ដម សុរាម្រឹតហើយ​ទ្រង់​គង់​នៅ​ ប្រកប​ដោយ​ព្រះ​សុភមង្គល​វិបុល​សុខ​​ដរាប​រៀង​មក​​។

នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩២២ ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​ប្រសូត ព្រះ​រាជ​ឱរស​ដ៏​ស្រស់​ប្រិម​ប្រិយ​មួយ​ព្រះ​អង្គ​គឺ សម្ដេច​ព្រះ​ឧបយុវរាជ​ នរោត្ដម សីហនុ

លុះ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​ជន្មាយុ​២៤​ព្រះ​វស្សា គឺ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២ ខែ​កញ្ញា​ ឆ្នាំ​១៩២៧ ព្រះ​បាទ ​សម្ដេច សិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ជា​ព្រះ​បរម​រាជ​បិតា​ទ្រង់​ព្រះ​មេត្តា​តែង​តាំង​ជា​ សម្ដេច​ព្រះរាជ​ធីតា កុសុមៈនារីរ័ក្ស ទ្រង់​ល័ក្ខណ៍​អគ្គ​ធីតា​រាជ​វរ​វង្ស​ បរម ….

(អាន​ត​)

មិន​ដែល​បាន​ទទួល​ប័ណ្ណ​ប្រៃសណីយ៍​សោះ ថ្ងៃចន្ទ 8 ខែ​មេសា 2019

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បរិយាយ​ថ្ងៃ​នេះ, អំពីសុភ័ក្ត្រ.
3 comments

មក​ដល់​ថ្ងៃ​នេះ (​៨ មេសា ២០១៩​) មាន​រយៈ​ពេល​១​ខែ​ហើយ រាប់​ចាប់​ពី​ថ្ងៃ​ខ្ញុំ​បាន​ផ្ញើ​បណ្ណ​ប្រៃសណីយ៍​ពី​ប្រៃសណីយ៍​ដ្ឋាន​ធំ​របស់​​ទី​ក្រុង​ព្រៃ​នគរ ប្រទេស​វៀតណាម​ នា​ថ្ងៃ​ទី​៨ ខែ​មីនា ឆ្នាំ​២០១៩ កន្លង​មក​នេះ​។ មួយ​ខែ​មក​នេះ ខ្ញុំ​មិន​ទាន់​ទទួល​បាន​ទេ និង​គ្មាន​សង្ឃឹម​ដាច់​ខាត​ថា​បាន​ទទួល​។

អស់​ជា​ច្រើន​លើក​ច្រើន​គ្រា​ហើយ ពេល​ខ្ញុំ​ទៅ​បរទេស​ម្ដង​ៗ តែង​តែ​ផ្ញើ​ប័ណ្ណ​ប្រៃសណីយ៍​មក​ផ្ទះ ហើយ​តែង​តែ​មិន​ដែល​បាន​ទទួល​។ អ្វី​ដែល​ខ្ញុំ​នៅ​មន្ទិល​នោះ គឺ​ថា​អ្នក​រត់​សំបុត្រ​នឹង​យក​ប្រៃសណីយ៍​បត្រ​មួយ​សន្លឹក​នេះ មក​ដល់​ផ្ទះ​យើង​ឬ​ក៏​អត់​?

បណ្ណ​ប្រៃសណីយ៍​ដែល​ខ្ញុំ​ផ្ញើ​ពី​ប្រទេស​អូស្ត្រាលី​, ប្រុយណេ​, ម៉ាឡេស៊ី​, សិង្ហបុរី និង​ថៃ រួម​ទាំង​វៀត​ណាម​នា​គ្រា​នេះ គឺ​សុទ្ធ​តែ​មិន​មក​ដល់​ផ្ទះ​តាម​អាសយដ្ឋាន​ដែល​ដាក់​សោះ​។ តែ​ទោះ​ជា​យ៉ាង​នេះ​ក្ដី អ្វី​ជា​ប្រការ​គួរ​ងឿង​ឆ្ងល់​នោះ គឺ​​បណ្ណ​ដូច​គ្នា​នេះ តែ​បើ​ដាក់​អាសយដ្ឋាន​នៅ​ប្រទេស​ថៃ​វិញ ស្រាប់​តែ​ខ្ញុំ​ទទួល​បាន​។ នេះ​ទំនង​ជា​ភាព​អស្ចារ្យ​ ​នៃ​ប្រទេស​ថៃ​៕ Sic

thumbnail_20190308_175216បណ្ណ​ប្រៃសណីយ៍​ដែល​ខ្ញុំ​ផ្ញើ​មក​ស្រុក​ខ្មែរ (​ខាង​មុខ​)
42429533205_a378d7478b_oបណ្ណ​ប្រៃសណីយ៍​ដែល​ខ្ញុំ​ផ្ញើ​មក​ស្រុក​ខ្មែរ (​ខាង​ខ្នង)

__________________________________________________
អាន​ផង​ដែរ
១. ឯណា​ទៅ​ប័ណ្ណ​ប្រៃសណីយ៍​របស់​ខ្ញុំ
២. ប័ណ្ណ​ប្រៃសណីយ៍​ពី​អូស្ត្រាលី​មក​ដល់
៣. អនិច្ចា​ប្រៃសណីយ៍​បត្រ​ខ្ញុំ

សិក្សា​៖ គួរ​រាប់​ឆ្នាំ​ថ្មី​ជាមួយ​នឹង​ចុល្ល​សករាជ ជំនួស​ឲ្យ​ពុទ្ធ​សករាជ ថ្ងៃអាទិត្យ 7 ខែ​មេសា 2019

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ភាសា​មន, អំពីស្រុកខ្មែរ.
1 comment so far

កកន ៖ ប្រកាស​នេះ ស្រែ​ខ្មុក បាន​ដាក់​ម្ដង​រួច​មក​ហើយ​កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០១៧ តែ​ដោយ​សារ​តែ​ឃើញ​ម្ដង​ជា​ពីរ​ដង​ឲ្យ​តែ​ដល់​រដូវ​ចូល​ឆ្នាំ​ខ្មែរ​នេះ​ម្ដង​ៗ ម្នាក់​ៗ​នាំ​គ្នា​ជជែក​មិន​ដាច់​ស្រេច​ពី​រឿង គួរ​ដាក់​ព.ស.​២៥៦២ ឬ​២៥៦៣។ ដើម្បី​ជា​គតិ ស្រែខ្មុក​សូម​លើក​ប្រកាស​នេះ​មក​ដាក់​ផ្សាយ​ម្ដង​ទៀត ដោយ​មាន​ការ​កែ​សម្រួល​ឲ្យ​ស្រប​តាម​បច្ចុប្បន្ន​ភាព​ផង​។

សម្រាប់​ប្រទេស​កម្ពុជា​យើង​ឲ្យ​មែន​ទែន​ទៅ​នា​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​​ប្រើ​តែ​សករាជ​មួយ​ប៉ុណ្ណោះ​តាម​បែប​សាកល​ នោះ​គឺ​គ្រឹស្ត​សករាជ (គ.ស.​)​។ បន្ត​មក​ទៀត​តាម​បែប​សាសនា ហើយ​ដែល​ប្រជាជន​ខ្មែរ​តិច​តួច​ណាស់​​ប្រើ​ប្រាស់ និង​ដឹង​ឮ​អំពី​ពុទ្ធ​សករាជ (ព.ស.​) រាប់​ទាំង​សិស្ស​ និស្សិត និង​មន្ត្រី​រាជការ​មួយ​ចំនួន​ផង​​។ ប្រសិន​បើ​យើង​និយាយ​ដល់​សករាជ​ពីរ​ទៀត គឺ​ចុល្ល​សករាជ (​ច.ស.​) និង​មហា​សករាជ (​ម.ស.​) ​នោះ រឹត​តែ​គ្មាន​នរណា​ដឹង គ្មាន​នរណា​ស្គាល់​។

នៅ​ក្នុង​រដូវ​កាល​ចូល​ឆ្នាំ​ខ្មែរ​​នា​ខែ​មេសា​ម្ដង​ៗ តែង​តែ​​​មាន​ការ​ខ្វែង​គំនិត​គ្នា​អំពី​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ពុទ្ធ​សករាជ ជាក់​ស្ដែង​ដូច​ឆ្នាំ​នេះ​ក្ដី ​អ្នក​ខ្លះ​រាប់​ថា ពុទ្ធ​សករាជ​២៥៦៣ (កកន៖ នេះ​ទំនង​គេ​យល់​ថា​សល់​មិន​ដល់​មួយ​ខែ​ទៀត​ក៏​ចូល​ព.ស.​២៥៦៣​ហើយ ទើប​គេ​រាប់​យក​តែ​ម្ដង) ឯ​អ្នក​ខ្លះ​ទៀត​រាប់​ថា ២៥៦២ ដោយ​សម្អាង​ថា ពុទ្ធ​សករាជ​ចូល​ពិត​ប្រាកដ​នៅ​មួយ​ថ្ងៃ​ក្រោយ​បុណ្យ​វិសាខ​បូជា​ឯណុះ​( អំឡុង​ខែ​ឧសភា​)​។ ការ​សម្អាង​ហេតុ​ផល​រៀង​ៗ​ខ្លួន​នេះ​ក៏​ពិបាក​វែក​ញែក​រក​ខុស​ត្រូវ​ដែរ ដ្បិត​ការ​ចូល​ឆ្នាំ​ខ្មែរ និង​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ពុទ្ធ​សករាជ​មក​ភ្ជាប់​របស់​ខ្មែរ​រយៈ​ពេល​កន្លង​មក​នេះ​ទេ​តើហ៍​ដែល​មិន​ត្រឹម​ត្រូវ​នោះ ដោយ​មួយ​រាប់​តាម​សុរិយ​គតិ ឯ​មួយ​រាប់​តាម​ចន្ទ​គតិ​​។ ជា​ការ​ពិត​ស​ករាជ​ដែល​ត្រូវ​ភ្ជាប់​ជាមួយ​នឹង​ការ​ចូល​ឆ្នាំ​ខ្មែរ​នោះ គឺ​ចុល្ល​សករាជ​ឯណេះ​​វិញ​ទេ​។

នៅ​ក្នុង​វចនានុក្រម​ខ្មែរ លោក​បាន​ឲ្យ​និយម​ន័យ​ចុល្លសករាជ ដូច​ខាង​ក្រោម​នេះ​៖

ចុល្លសករាជ ចុល-ល៉ៈ សៈកៈរ៉ាច ឬ ស័កក្រាច បា. ( ន. ) (ចុល្ល + សក + រាជ) សករាជ​តូច ។ កាល​ដែល​តាំង​ចុល្លសករាជ​នៅ​ថ្ងៃ​ចន្ទ ១២ កើត ខែ​ចេត្រ ឆ្នាំ​កុរ​ឯកស័ក ពុទ្ធ​សករាជ ១១៨៣ (ម. ព. មហា​សករាជ និង សករាជ ផង) ។

បើ​ទោះ​បី​ជា​​ប្រភព​នៃ​ការ​តាំង​ចុល្ល​សករាជ​ពិត​ប្រាកដ​​នៅ​មាន​ភាព​ស្រពិច​ស្រពិល​នៅ​ឡើយ ដោយ​ឯកសារ​ខ្លះ​សម្អាង​ថា​នៅ​កម្ពុជា* ឯ​ឯកសារ​ខ្លះ​សម្អាង​ថា​នៅ​ភូមា​​ក្ដី ការ​នេះ​វា​មិន​មាន​​បញ្ហា​ចោទ​ទាក់​ទង​ទៅ​នឹង​ការ​រាប់​ចុល្ល​សករាជ​ទេ​។ នេះ​ក៏​ដោយ​សារ​ការ​ធ្វើ​បុណ្យ​ចូល​ឆ្នាំ​ខ្មែរ គឺ​ធ្វើ​ឡើង​តាម​សុរិយ​គតិ ហើយ​ការ​រាប់​ចុល្ល​សករាជ​នេះ​ក៏​ស្រប​គ្នា​នឹង​ពេល​ដែល​ព្រះ​អាទិត្យ​ចូល​ទៅ​កាន់​មេស​រាសី​ ហើយ​នឹង​ចាប់​រាប់​ឆ្នាំ​ថ្មី (​ចុល្ល​សករាជ​) នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៦ ខែ​មេសា (​ឬ​ជួន​កាល​ទី​១៧ ខែ​មេសា) នោះ​ឯង​។

មូល​ហេតុ​ដូច​នេះ​ហើយ​ការ​រាប់​ឆ្នាំ​ថ្មី​សម្រាប់​ប្រទេស​ខ្មែរ​យើង មិន​គួរ​រាប់​ជាមួយ​ព្រះ​ពុទ្ធ​សករាជ ដែល​ប្រើ​ប្រាស់​ប្រព័ន្ធ​ចន្ទ​គតិ​នោះ​ទេ វា​គួរ​តែ​ត្រូវ​រាប់​ជាមួយ​នឹង​​ចុល្ល​សករាជ ដែល​ដើរ​ស្រប​គ្នា​​យ៉ាង​ហោច​ណាស់​ពេញ​មួយ​ឆ្នាំ​ គឺ​៣៦៥​ថ្ងៃ​។ ហើយ​អ្វី​ដែល​ជា​សម្អាង​ពី​ភាព​ត្រឹម​ត្រូវ​ពិត​ប្រាកដ​នោះ​ទៀត នោះ​​គឺ​ការ​ភ្ជាប់​ស័ក ជាមួយ​នឹង​ការ​​រាប់​លំដាប់​ឆ្នាំ ពី​ឆ្នាំ​ទី​១ ដល់​ទី​១០ ដែល​ជា​ឆ្នាំ​នៃ​ចុល្ល​សករាជ​នេះ​ឯង​។ ហេតុ​ដូច​នេះ​ហើយ ដើម្បី​ជៀង​វាង​ការ​ខ្វែង​គំនិត​គ្នា​ក្នុង​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ពុទ្ធ​សករាជ​សម្រាប់​ឆ្នាំ​ថ្មី​​នោះ ប្រទេស​កម្ពុជា​យើង​គួរ​ងាក​មក​ប្រើ​ចុល្ល​សករាជ​វិញ​៕

Untitled-2

ស្លាក​សញ្ញា​សម្រាប់​អប​អរ​សាទរ​ឆ្នាំ​ថ្មី សម្រាប់​ឆ្នាំ​នេះ គួរ​សរសេរ​តាម​បែប​ខាង​លើ​នេះ​។ សូម​សង្កេត​មើល​ពី​លំដាប់​ស័ក (​ឯក​​ស័ក​) ដែល​ស្រប​គ្នា​នឹង​ឆ្នាំ​នៃ​ចុល្ល​សករាជ​គឺ ១ (​១៣៨១​)

*កកន៖ នៅ​ក្នុង​វចនានុក្រម​ខ្មែរ​លោក​ថា ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​បទុម​សុរិយ​វង្ស​បាន​តាំង​ចុល្ល​សករាជ ១ ក្នុង​កាល​ពុទ្ធ​សករាជ​១១៨៣ ប៉ុន្តែ​បើ​គិត​មើល​ទៅ បច្ចុប្បន្ន​នេះ គឺ​ព.ស.​២៥៦២ ឯ​ច.ស គឺ​១៣៨១ ហេតុ​ដូច​នេះ​ទេ ចុល្ល​សករាជ គួរ​តែ​ត្រូវ​បាន​តាំង​ឡើង​នៅ​ព.ស.​១១៨១​

____________________________________________________________
អាន​ផង​ដែរ​៖
១. ការ​ប្រើ​ប្រាស់​កាល​បរិច្ឆេទ​ចន្ទ​គតិ និង​វិបាក

អំពី​នាង​ទុង្ស​​ទេវី ថ្ងៃសៅរ៍ 6 ខែ​មេសា 2019

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ពីនេះពីនោះ.
3 comments

ដូច​លោក​អ្នក​ដឹង​ស្រាប់ហើយ​ពី​តំណាល​រឿង និង​ប្រវត្តិ​ពិធី​បុណ្យ​ចូល​ឆ្នាំ​ខ្មែរ​ ជា​ពិសេស​ប្រវត្តិ​នៃ​ធីតា​ទាំង​៧​របស់​កបិល​មហា​ព្រហ្ម​។ ដោយ​ឆ្នាំ​ថ្មី​ដែល​នឹង​ឈាន​ចូល​មក​ដល់​នៅ​ពេល​ដ៏​ខ្លី​​ខាង​មុខ​នេះ ស្រែខ្មុក​សូម​លើក​យក​ត្រួស​ៗ​ពី​ទេវ​ធីតា​ឆ្នាំ​នេះ ព្រះ​នាង​ទុង្ស​​ទេវី[អាន​៖ មហា​សង្ក្រាន្ត ឆ្នាំ​កុរ ឯក​ស័ក ចុល្ល​សករាជ ១៣៨១ ] បុត្រី​ទី​១​នៃ​កបិល​មហា​ព្រហ្ម ទុក​ជា​គតិ​ដូច​ត​ទៅ​នេះ​។

សម្រាប់​សង្ក្រាន្ត​ទាំង​៧​ថ្ងៃ នៅ​ពេល​ដែល​សង្ក្រាន្ត​ប៉ះ​ចំ​ថ្ងៃ​អាទិត្យ​នោះ (​ដូច​តួ​យ៉ាង​ឆ្នាំ​កុរ​​នេះ​) ទេវ​ធីតា​ដែល​នឹង​ត្រូវ​យាង​ចុះ​មក​ស្ថាន​មនុស្ស​លោក​នេះ ត្រូវ​ធ្លាក់​មក​លើ​នាង​ទុង្ស​​ទេវី ដែល​ជា​បុត្រី​ទី​១​។ ព្រះ​នាង​ទុង្ស​​ទេវី​នេះ មាន​លក្ខណៈ​ពិសេស និង​សម្គាល់​ដូច​ត​ទៅ​នេះ​ ៖

  • ទ្រង់​អម្ពរ​ពណ៌​ក្រហម និង​ពាហុរត្ន​សៀត​ផ្កា​ទទឹម អាភរណ៍​កែវ​បទុម​រាគ
  • ភក្សាហារ​ទ្រង់​សោយ​ផ្លែ​ឧទុម្ពរ
  • ព្រះ​ហស្ត​ស្ដាំ​ទ្រង់​កង​ចក្រ ឯ​ព្រះ​ហស្ត​ឆ្វេង​ទ្រង់​ស័ង្ខ
  • ស្ដេច​យាង​គង់​​​លើ​សុបណ្ណ​រាជ (​ស្ដេច​គ្រុឌ​) ជា​ពាហនៈ​

Untitled-2រូប​ទេវ​ធីតា​ទុង្ស​​ទេវី (​រូប​៖ គឹម សុភណ្ឌ)

ក៏​ប៉ុន្តែ​ទោះ​បី​ជា​យ៉ាង​នេះ​ក្ដី​ កាយ​វិការ​របស់​ទ្រង់​ដែល​យាង​ចុះ​មក​មាន​ភាព​ខុស​គ្នា​ទៅ​តាម​វេលា​នៃ​សង្ក្រាន្ត​សម្រាប់​ឆ្នាំ​នីមួយ​ៗ ឧទាហរណ៍​ ៖

  1. ប្រសិន​បើ​យាង​ចុះ​មក​​វេលា​ព្រឹក​រហូត​ដល់​ថ្ងៃ​ត្រង់​នោះ ស្ដេច​នឹង​យាង​ចុះ​មក​ដោយ​ឈរ​លើ​ពាហនៈ​របស់​ទ្រង់​។ ការ​នេះ ត្រូវ​បាន​​ខាង​ហោរាសាស្ត្រ​ទាយ​ថា ឆ្នាំនោះ​​ មនុស្ស​ម្នា​នឹង​កើត​ក្ដី​ក្ដៅ​ក្រហាយ ជំងឺ​ឈឺ​ថ្កាត់​​
  2. ប្រសិន​បើ​យាង​ចុះ​មក​វេលា​ថ្ងៃ​ត្រង់​រហូត​ដល់​វេលា​ល្ងាច​នោះ ស្ដេច​នឹង​យាង​ចុះ​មក​ដោយ​អង្គុយ​លើ​ពាហនៈ​របស់​ទ្រង់​។ ការ​នេះ ត្រូវ​បាន​ខាង​ហោ​រាសាស្ត្រ​ទាយ​ថា ឆ្នាំ​នោះ មនុស្ស​ម្នា​ស្លាប់ និង​កើត​ហេតុ​ភេទ​ភ័យ​នានា​
  3. ប្រសិន​បើ​យាង​ចុះ​មក​វេលា​ល្ងាច​រហូត​ដល់​អាធ្រាត​នោះ ស្ដេច​នឹង​យាង​ចុះ​មក​ដោយ​ផ្ទុំ​បើក​ព្រះ​នេត្រ លើ​ពាហនៈ​របស់​ទ្រង់​។ ការ​នេះ ត្រូវ​បាន​ខាង​ហោ​រា​សាស្ត្រ​ទាយ​ថា ឆ្នាំ​នោះ ប្រជាជន​នឹង​រស់​នៅ​ប្រកប​ដោយ​សេចក្ដី​សុខ​។
  4. ប្រសិន​បើ​យាង​ចុះ​មក​វេលា​អាធ្រាត​ដល់​ព្រឹក​ព្រលឹម​នោះ ស្ដេច​នឹង​យាង​ចុះ​មក​ដោយ​ផ្ទុំ​បិទ​ព្រះ​នេត្រ​ លើ​ពាហនៈ​របស់​ទ្រង់​។ ការ​នេះ ត្រូវ​បាន​ខាង​ហោរា​សាស្ត្រ​ទាយ​ថា ឆ្នាំ​នោះ ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍ នឹង​ចម្រើន​រុង​រឿង​។

សម្រាប់​ទេវ​ធីតា​ទុង្ស​ទេវី ឆ្នាំ​នេះ ទ្រង់​យាង​មក​​ដោយ​​អង្គុយ​ពាក់​ឆៀង​លើ​ខ្នង​គ្រុឌ ដោយ​ហេតុ​ថា សង្ក្រាន្ត​ចូល​មក​នៅ​ម៉ោង​១៥.​១២ នាទី ថ្ងៃ​អាទិត្យ​​នេះ​ឯង​។

* ព្រះ​នាម​ខុស​ៗ​គ្នា

បើ​ទោះ​បី​ជា​យ៉ាង​នេះ​ក្ដី ព្រះ​នាម​របស់​បុត្រី​ទី​១​នៃ​កបិល​មហា​ព្រហ្ម​នេះ មាន​ភាព​ខុស​ៗ​គ្នា​ទៅ​តាម​ប្រទេស​នីមួយ​ៗ សូម្បី​នៅ​កម្ពុជា​យើង​តែ​មួយ​ក៏​មាន​តម្រា​សរសេរ​ខុស​គ្នា​ពី​ព្រះ​នាម​នៃ​ទ្រង់​ផង​ដែរ​។

សៀវភៅ​មហា​សង្ក្រាន្ត​របស់​លោក​អ៊ឹម បុរិន្ទ បាន​សរសេរ​ថា​​ទ្រង់​មាន​ព្រះ​នាម ធុង្សៈ​​ទេវី (ទំព័រ​៨)​។ ឯ​​​មហា​សង្ក្រាន្ត​ដែល​ចេញ​ផ្សាយ​ដោយ​គណៈ​កម្មាធិការ​ជាតិ រៀប​ចំ​បុណ្យ​ជាតិ អន្តរជាតិ​វិញ​បាន​សរសេរ​ថា ទ្រង់​ព្រះ​នាម​​ទុង្សា​ទេវី (​ទំព័រ​៨​)​។

ដោយ​ឡែក​សម្រាប់​ប្រទេស​ថៃ និង​លាវ ដែល​មាន​ទំនៀម​សង្ក្រាន្ត​នេះ ដូច​កម្ពុជា​យើង​ដែរ​នោះ បាន​សរសេរ​ថា ទ្រង់​មាន​ព្រះ​នាម​ ทุงสะเทวี (​ទុង្សៈ​ទេវី​)​ [អាន​៖ មហាសង្ក្រាន្តថៃ ចុល្ល​សករាជ ១៣៨១] និង​​ ທຸງສະເທວີ (​ទុង្សៈ​ទេវី (កកន៖ ​នេះ​យោង​តាម​សំណេរ​បច្ចុប្បន្ន​របស់​លាវ​។ ដោយ​ហេតុ​លាវ​ឈប់​សរសេរ​សំណេរ​បែប​បុរាណ ទើប​ជា​ហេតុ​មិន​អាច​កំណត់​បាន​ថា​ ទ ឬ​ ធ ដ្បិត​នៅ​ក្នុង​ភាសា​លាវ ទ និង ធ បញ្ចេញ​សំឡេង​ដូច​គ្នា គឺ ថ​​ [អាន​៖ មហាសង្ក្រាន្តលាវ ចុល្ល​សករាជ ១៣៨១ ]។ ដោយ​ឡែក​នៅ​ឯ​អតីត​នគរ​លាន្នា (​កកន៖ ឡាន​ណា បច្ចុប្បន្ន​ស្ថិត​ចំណុះ​ជាមួយ​ប្រទេស​ថៃ​) ព្រះ​នាម​បុត្រី​ទី​១ នៃ​កបិល​មហា​ព្រហ្ម​នេះ មាន​ឈ្មោះ​ថា ធម្មសិរិ

ឆ្នាំ​ដែល​ទេវ​ធីតា​មហោ​ធរ​ទេវី ចុះ​មក​កន្លង​ទៅ

  • ឆ្នាំកុរ ឯក​ស័ក ចុល្លសករាជ ១៣៨១ គ្រឹស្តសករាជ ២០១៩
  • ឆ្នាំម្សាញ់ បញ្ចស័ក ចុល្លសករាជ ១៣៧៥ គ្រឹស្តសករាជ ២០១៣
  • ឆ្នាំជូត សំរឹទ្ធិស័ក ចុល្លសករាជ១៣៧០ គ្រឹស្ទសករាជ២០០៨

___________________________________________________________________
អាន​ផង​ដែរ​៖
១. អំពី​គំនូរ​ទេព​ធីតា​សង្ក្រាន្ត
២. អំពី​នាង​មហោធរ​ទេវី

“เกร็ดประวัติศาสตร์-การรื้อปราสาทขอม” สมัยรัชกาลที่ 4 ថ្ងៃសុក្រ 5 ខែ​មេសា 2019

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ប្រវត្តិសាស្ត្រ, ภาษาไทย.
add a comment

ปราสาทนครวัดจำลอง บนฐานไพทีข้างพระมณฑป วัดพระศรีรัตนศาสดาราม (ภาพถ่ายโดย นนทพร อยู่มั่งมี)

“พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ ๔Ž” ฉบับของเจ้าพระยาทิพากรวงศ์ (ขำ บุนนาค พ.๒๓๕๖๒๔๑๓ ค.๑๘๑๓๗๐มีเรื่องราวที่แปลกประหลาดและน่าสนใจอย่างยิ่ง เกี่ยวกับการรื้อปราสาทขอมในกัมพูชา เพื่อนำเข้ามาไว้ในสยามประเทศสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ กล่าวคือ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระราชดำริว่าให้ไปรื้อปราสาทหินนครวัดŽ ของกัมพูชาที่เมืองเสียมราฐ (เสียมเรียบเข้ามาไว้ในกรุงเทพฯ (และเพชรบุรีและได้ให้”พระสุพรรณพิศาล ขุนชาติวิชา ออกไปเที่ยวดูที่เมืองหลวง พระนครธมพระนครวัด กลับมากราบทูลว่ามีแต่ปราสาทใหญ่ๆ ทั้งนั้น จะรื้อเอาเข้ามาเห็นจะไม่ได้”

ลานหินสู่ประตูทางเข้าปราสาทนครวัด ภาพวาดลายเส้นโดยกิโอด์ จากรูปสเก๊ตช์ของมูโอต์

Žดังนั้น พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ก็เลยรับสั่งให้ไปรื้อ ปราสาทตาพรหมŽ ซึ่งมีขนาดย่อมกว่า ปราสาทหลังนี้ในปัจจุบัน จะเป็นที่นิยมชมชอบของบรรดานักท่องเที่ยวมาก (ที่จะกรี๊ดกร๊าดถ่ายรูปกันเพราะเป็นปราสาทที่ฝรั่งเศสหาได้บูรณะไม่ ปล่อยให้อยู่ในสภาพเดิมๆ มีต้นไม้และรากไม้(ต้นสปงโอบล้อมปกคลุมอยู่เต็มไปหมด และก็ดูเหมือนจะเป็นฉากถ่ายภาพยนตร์เรื่อง Tomb Raider ที่มีนางเอกสาวสวยสุดเซ็กซี่คือ แองเจลีนา โจลี นำแสดง

“พระราชพงศาวดารฯŽ” กล่าวต่อไปว่ามีการส่งคนออกไป ”๔ ผลัดๆ ละ ๕๐๐ คน ให้แบ่งเป็นกองชักลากบ้าง กองส่งบ้างตั้งพลีกรรมบวงสรวง ได้ลงมือรื้อปราสาทเมื่อ ณ วันเดือน ๖ ขึ้น ๙ ค่ำŽ” 

เหตุการณ์รื้อปราสาทด้วยจำนวนไพร่พลถึง ๒ พันคนนี้ เกิดขึ้นในปี พ.๒๔๑๐ (.๑๘๖๗ซึ่งตรงกับรัชสมัยของกษัตริย์กัมพูชา คือ สมัยของพระเจ้านโรดม ซึ่งครองราชย์ระหว่างปี พ.๒๔๐๒๔๗(หรือ ค.๑๘๕๙๑๙๐๔สมัยนั้น กัมพูชาตกต่ำอ่อนแอจนกลายเป็น ประเทศราชŽ ของทั้งสยามและเวียดนาม ก่อนที่จะหนีŽ ไปยอมรับการเป็นรัฐในอารักขาŽ (Protectorate) ของฝรั่งเศสเมื่อปี พ.๒๔๑๐ (.๑๘๖๗ในสมัยดังกล่าวเมืองเสียมราฐ (หรือเสียมเรียบและเมืองพระตะบอง ยังขึ้นโดยตรงกับทางกรุงเทพฯ โดยมีขุนนางท้องถิ่นตระกูล อภัยวงศ์Ž ปกครองอยู่ และพระสุพรรณพิศาล ขุนนางเมืองนี้นั่นแหละ ที่ถูกรับสั่งให้ไปเป็นหัวหน้าควบคุมการรื้อปราสาทตาพรหม

เราไม่ทราบเหตุผลเบื้องหลังที่แน่ชัดว่า ทำไมรัชกาลที่ ๔ ถึงโปรดจะให้รื้อปราสาทหินมหึมานั้นจากกัมพูชา ในช่วงนั้น สมัยดังกล่าวจะตรงกับการที่ฝรั่งเศสกำลังคืบคลานเข้ามาเขมือบดินแดนอินโดจีน โดยจะค่อยๆได้เวียดนาม กัมพูชา และลาวไปเป็นอาณานิคมตามลำดับ (โปรดสังเกตคำว่า อาณานิคมŽ กับคำว่า ประเทศราชŽ ซึ่งเป็นระบบที่แตกต่างกันของ ตะวันตกŽ กับ ตะวันออกŽ) และก็แข่งกับอังกฤษที่ได้เขมือบบางส่วนของพม่าและมลายูไปแล้ว ทำให้สยามตกอยู่ในฐานะกันชน (buffer) 

แต่ที่น่าสนใจก็คือ การรื้อถอนปราสาทหินครั้งนั้นล้มเหลว และพระราชพงศาวดารฯŽ กล่าวไว้อย่างน่าตกใจว่า มีเขมรประมาณ ๓๐๐ คนออกมาแต่ป่า เข้ายิงฟันพวกรื้อปราสาท ฆ่าพระสุพรรณพิศาลตายคน ๑ พระวังตายคน ๑ บุตรพระสุพรรณพิศาลตายคน ๑ ไล่แทงฟันพระมหาดไทย พระยกกระบัตรป่วยเจ็บหลายคน แต่ไพร่นั้นไม่ทำอันตรายแล้วหนีเข้าป่าไป

Žเป็นอันว่าในสมัยนั้น มีชาวกัมพูชาหรือเขมร ตั้งตัวเป็นเสมือน กองจรยุทธ์Ž และก็โกรธแค้นการลักลอบเข้าไปรื้อปราสาทของเขาถึงขนาด ยิงฟันŽ บรรดาขุนนางหัวหน้าที่ควบคุมไป ถึงกับล้มตายเป็นจำนวนมาก และก็เป็นเหตุทำให้พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ ต้องทรงระงับโครงการรื้อŽ ปราสาทหินดังกล่าว เปลี่ยนเป็นให้จำลองŽปราสาทนครวัดเล็กๆ ดังที่ พระราชพงศาวดารฯŽ ได้กล่าวไว้ว่า ให้ช่างกระทำจำลองตามที่ถ่ายเข้ามานั้น ขึ้นไว้ในวัดพระศรีรัตนศาสดารามจนทุกวันนี้Ž ซึ่งก็คือที่วัดพระแก้ว ในพระบรมมหาราชวัง นั่นเอง

ปราสาทนครวัดจำลอง

และเมื่อนายกรัฐมนตรีฮุนเซนมาเยือน นายกฯ ชาติชาย ชุณหะวัณ เมื่อปี พ.๒๕๓๒ (..๑๙๘๙ในช่วงของการเจรจาความเมืองยุคของการเปลี่ยนสนามรบให้เป็นสนามการค้าŽของอุษาคเนย์ ก็ยังขอแวะไปชมปราสาทจำลองนี้


หมายเหตุ ค้นคว้าเพิ่มเติมได้ใน ชาญวิทย์ เกษตรศิริวิถีไทย การท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม๒๕๔๐.

https://www.silpa-mag.com/history/article_8260

%d bloggers like this: