jump to navigation

សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​រួម ទស្សន​កិច្ច​ផ្លូវ​រដ្ឋ​របស់​ឯក​ឧត្ដម មៃត្រីបាល សិរិសែន ប្រធានាធិបតី​នៃ​សាធារណ​រដ្ឋ​សង្គម​និយម​ប្រជាធិបតេយ្យ​ស្រី​លង្កា នៅ​ព្រះ​រាជា​ណាចក្រ​កម្ពុជា ថ្ងៃសៅរ៍ 10 ខែសីហា 2019

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ប្រវត្តិសាស្ត្រ, អំពីស្រុកខ្មែរ, English.
1 comment so far

123456

_____________________________________________
អានផងដែរ៖
១. ស្វាគមន៍​ឯកឧត្ដម មៃត្រីបាល សិរិសែន

Advertisements

៩២​ឆ្នាំ សុវណ្ណ​គត​នៃ​ហ្លួង​រាជានុកោដ្ឋ ថ្ងៃសុក្រ 9 ខែសីហា 2019

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់.
add a comment

កូឡូមបូ រដ្ឋ​ធានី​នៃ​ដែន​ស្រី​លង្កា ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ 8 ខែសីហា 2019

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បរទេស.
add a comment

រដ្ឋធានី​កូឡូមបូ គឺ​ជា​ទីក្រុង​ទំនើប​ទាន់​សម័យ​មួយ​របស់​សាធារណ​រដ្ឋ​ប្រជាធិបតេយ្យ​សង្គម​និយម​ស្រី​លង្កា ដែល​មាន​ប្រជា​ជន​សរុប​រហូត​ដល់​ទៅ​​ប្រមាណ​៥,៦​លាន​នាក់​។ ទីក្រុង​នេះ​ស្ថិត​នៅ​ប៉ែក​ខាង​លិច​នៃ​ប្រទេស​ជាប់​នឹង​ដែន​សមុទ្ទ​ផង​។ កូឡូមបូ បាន​ក្លាយ​ជា​រដ្ឋធានី​តាំង​តែ​ពី​សម័យ​ស្រី​ជយវរធន​បុរៈកោដ្ដេ ដែល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ជា​​ផ្នែក​មួយ​នៃ​កូឡូមបូ​។ កូឡូមបូ ជា​ទីក្រុង​ដែល​មមាញឹក និង​បណ្ដុំ​ទៅ​ដោយ​អាគារ​ទំនើប​និង​បូរាណ​ចម្រុះគ្នា គួរ​ជា​ទី​គយគន់​។

colombo-sri-lanka

ដោយ​សារ​តែ​កំពង់​ផែ​ដ៏​ធំ និង​ជា​ទី​តាំង​យុទ្ធ​សាស្ត្រ​​ផ្លូវ​ជំនួញ​សមុទ្ទ​ទិស​ខាង​កើត-ខាង​លិច​, កូឡូមបូ​ត្រូវ​បាន​​អ្នក​ជំនួញ​បុរាណ​ស្គាល់​ជាង​២០០០​ពាន់​ឆ្នាំ​មក​ហើយ​។ នៅ​ឆ្នាំ​១៨១៥ បន្ទាប់​ពី​ប្រទេស​ស្រី​លង្កា​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ក្រោម​អាណានិគម​និយម​អង់គ្លេស​នោះ កូឡូមបូ​ត្រូវ​បាន​ក្លាយ​ជា​រដ្ឋធានី​នៃ​ប្រទេស​នេះ និង​បន្ត​រហូត​ដល់​ប្រទេស​នេះ​ទទួល​បាន​ឯករាជ្យ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៤៨​។ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧៨ នៅ​ពេល​ដែល​ការងារ​រដ្ឋ​បាល​ត្រូវ​បាន​ផ្លាស់​ទៅ​កាន់​ ​ស្រី​ជយវរធន​បុរៈកោដ្ដេ កូឡូមបូ​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ឲ្យ​ក្លាយ​ជា​ទីក្រុង​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ស្រី​លង្កា​។

ស្វាគមន៍​ឯកឧត្ដម មៃត្រីបាល សិរិសែន ថ្ងៃពុធ 7 ខែសីហា 2019

Posted by សុភ័ក្ត្រ in បុគ្គល​សំខាន់.
1 comment so far

អានព័ត៌មាន៖

លេខ​កូដ​ប្រៃសណីយ៍​ ៖ កំពង់​ចាម – ស្រុក​ចម្ការ​លើ ថ្ងៃអង្គារ 6 ខែសីហា 2019

Posted by សុភ័ក្ត្រ in កូដ​ប្រៃសណីយ៍-​កំពង់​ចាម.
add a comment

ស្រុក​ចម្ការ​លើ របស់ខេត្ត​កំពង់ចាម មាន​សរុប​ទាំង​អស់​៨​​ឃុំ​ ដោយ​ឃុំ​​នីមួយ​ៗ មាន​លេខ​កូដ​ប្រៃសណីយ៍​ផ្ទាល់​ខ្លួន​ ដូច​ត​ទៅ​នេះ​ ៖

  1. ឃុំបុសខ្នុរ – ០៣៣០១
  2. ឃុំចម្ការ​អណ្តូង – ០៣៣០២
  3. ឃុំជយោ – ០៣៣០៣
  4. ឃុំល្វាលើ – ០៣៣០៤
  5. ឃុំស្ពឺ – ០៣៣០៥
  6. ឃុំស្វាយទាប – ០៣៣០៦
  7. ឃុំតាអុង – ០៣៣០៧
  8. ឃុំតាប្រុក – ០៣៣០៨

*** សម្រាប់​លេខ​កូដ​ប្រៃសណីយ៍​ស្រុក​ឯ​ទៀត​ៗ​របស់​ខេត្ត​កំពង់​ចាម ចុច​ទី​នេះ

_______________________________________________________
អាន​ផង​ដែរ​៖
១. កូដ​​ប្រៃសណីយ៍ និង​កង្វះ​ការ​យល់​ដឹង
២. លេខ​កូដ ប្រៃសណីយ៍​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា

เผยความในพระราชหฤทัย รัชกาลที่ 4 ถึงกษัตริย์เขมร หลังเสียดินแดนเขมรแก่ฝรั่งเศส ថ្ងៃចន្ទ 5 ខែសីហា 2019

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ប្រវត្តិសាស្ត្រ, ภาษาไทย.
add a comment

สมเด็จพระนโรดมพรหมบริรักษ์ หรือ นักองค์ราชาวดี (ภาพจาก wikipedia)

สมัยจักรวรรดินิยมที่ชาติมหาอำนาจแผ่อิทธิพลและจัดตั้งอาณานิคมในดินแดนต่าง ๆ เขมรในฐานะประเทศราชของสยามก็เผชิญการรุกคืบจากฝรั่งเศส พ.. 2402 หลังจากฝรั่งเศสได้ญวนเป็นอาณานิคม จึงมีความตั้งใจในการครอบครองเขมรเพื่อรวมอาณานิคมอินโดจีนให้สมบูรณ์ เริ่มจากการเจรจาทำสัญญากับเขมร โดยเจ้าอธิราชของเขมรไม่มีโอกาสร่วมตัดสินใจประการใดทั้งสิ้น

สมเด็จพระนโรดมพรหมบริรักษ์ กษัตริย์เขมรผู้มีส่วนในสัญญาครั้งนี้โดยตรงทรงพบว่า พลเรือเอก กรองดิแยร์ (Contre Admiral de la Grandiere) มาถึงเมืองอุดงมีชัย เมื่อวันที่ 11 สิงหาคม พ.. 2406 และเริ่มต้นเจรจากับพระองค์ให้ทำสัญญากับฝรั่งเศส นายพลผู้นี้นำเรือรบติดปืนใหญ่มาขู่หน้าเมืองอุดงมีชัย ในที่สุดก็ทรงประทับตรายอมรับสัญญาฉบับดังกล่าว

จะด้วยยังทรงกริ่งเกรงในอำนาจของสยาม หรือไม่อยากหักหาญพระราชหฤทัยพระเจ้าแผ่นดินสยามไม่ทราบได้ หลังเหตุการณ์นั้น กษัตริย์เขมรได้กราบบังคลทูลมายังกรุงเทพฯ ว่า ถูกบีบบังคับให้ทำสัญญาโดยตนไม่เต็มใจ ความว่า

ครั้งนี้ อัดมิราลเดอ ลากรันดิเอ บังคับให้ข้าพระพุทธเจ้าทำหนังสือสัญญา ณ เมืองเขมร ข้าพเจ้าคิดกลัวว่าจะมีความผิดกับกรุงเทพฯ เป็นอันมาก แต่ข้าพเจ้าคิดกลัวไปว่าถ้าเกิดวิวาทกันขึ้นกับฝรั่งเศส ความครหาติเตียนข้าพเจ้าก็จะมากขึ้น ด้วยใจพระยาเขมรแลราษฎรทุกวันนี้เป็นสามพวกอยู่ ก็จะพากันว่าได้ผู้นั้นผู้นี้เป็นเจ้าเมืองไม่สบายฤๅ ความข้อนี้สิ้นปัญญาแล้ว จึงยอมทำหนังสือสัญญากับฝรั่งเศส

พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 ทรงทราบข่าวการทำสัญญาและข้อความกราบบังคลทูลของกษัตริย์เขมร ทรงพยายามหาทางแก้ไขปัญหาโดยสันติวิธี ด้วยตระหนักในอำนาจของฝรั่งเศส และทรงทราบดีว่าสยามเป็นชาติเล็กต้องใช้วิธีโอนอ่อนต่อชาติมหาอำนาจ จึงแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าด้วยการทำ “สัญญาลับ กับเขมรในวันที่ 1 ธันวาคม พ.. 2406 เพื่อรับประกันความเป็นประเทศราชของเขมรต่อสยาม เมื่อฝรั่งเศสรู้เรื่องนี้ก็ประท้วงการกระทำของสยามทันที และให้สัญญาลับเป็น “โมฆะ

รัฐบาลสยามไม่สามารถต่อรองหรือกีดกันอะไรได้จึงเลือกตัดใจ คือปล่อยเขมรจากประเทศราชของตนเป็นรัฐในอารักขาของฝรั่งเศส แม้สูญเสียศักดิ์ศรี อุดมการณ์ และมรดกของบรรพชน แต่สิ่งที่รักษาได้คือ เอกราชและอธิปไตยที่ยังคงอยู่ ในทัศนะรัชกาลที่ 4 ความเป็นรัฐสยามยังไม่ถูกแตะต้อง หรือเสียหายใด ๆ ความผิดหวังจากการสูญเสียยังเป็นสิ่งที่ “พอรับได้ (ไกรฤกษ์ นานา : 85 : 2552) และไม่ทรงตำหนิการกระทำของกษัตริย์เขมรแต่ประการใด  สิ่งเหล่านี้สะท้อนผ่านพระราชหัตถเลขาของพระองค์ถึงสมเด็จพระนโรดมพรหมบริรักษ์ ซึ่งจะยกมาบางตอนที่สำคัญ ดังนี้

“…ก็ถ้าจะมีผู้ใดคิดคลางแคลงสงสัยว่าข้าพเจ้าขุ่นข้องหมองหมางกับเธอประการใด จึงคิดอ่านเหหันผันแปรจะยักย้ายไปอย่างอื่นจึงไม่ไปอภิเษก ให้สมกับการที่พระยาราชวรานุกูลไปนัดหมายไว้นั้น ถ้าผู้ใดวิตกสงสัยไปดังนี้ การนั้นไม่ตรงกับสิ่งที่เป็นแท้จริงเลย เจ้านายฝ่ายเขมรทั้งปวงนั้น ดำรงชีพอยู่ในกาลบัดนี้ ผู้ใดจะเป็นที่สนิทคุ้นเคยกับข้าพเจ้ามากกว่าเธอมีฤๅ…”

“…ก็เมื่อเจ้าเวียตนามก่อให้เกิดเหตุ จนฝรั่งเศสได้เมืองญวนฝ่ายใต้ตกเป็นของเอมปรอ ซึ่งมีอำนาจใหญ่โตขึ้นกว่าเจ้านายฝ่ายฝรั่งเศส แต่ก่อนอย่างนี้แล้ว เมืองเขมรก็มีทางที่ค้าที่ขายก็ซึ่งจะปิดอยู่ไม่ให้ฝรั่งเศสเข้ามาทักมาทาย แสวงหาทางที่จะเป็นประโยชน์กับเขานั้น จะให้ไม่รู้จักกันเหมือนอย่างแต่ก่อนทีเดียวจะเป็นได้ฤๅ…”

“…เมื่อฝรั่งเศสมาอยู่เมืองญวนฝ่ายใต้ ก็เป็นฟันใกล้ลิ้นกับเมืองเขมร จะไม่ให้ไปถึงกันอย่างไรได้ การจะเป็นอย่างไรในข้างใดข้างโน้นก็เป็นได้ทุกประการ ไม่มีใครเห็นเป็นพยาน ไม่ต้องกลัวครหานินทา เขมรมีกำลังน้อยจะรู้ที่ทำอย่างไรได้ ข้าพเจ้าคาดจิตเห็นใจเธอและพระยาพระเขมรผู้ใหญ่อยู่หมดจริง ๆ ไม่ได้ขุ่นข้องหมองหมางอันใดด้วยเหตุนั้นดอก…”

พระราชหัตถเลขาพระแกระแสราชดำริในรัชกาลที่ 4 พระราชทานตอบสาส์นขององค์พระนโรดม (ไม่ปรากฎวันที่.. 2407

อันที่จริงพระราชหัตถเลขานี้มีความยาวรวมกว่า 7 หน้า เมื่อพิจารณาเฉพาะส่วนที่เกี่ยวกับเหตุการณ์เสียเขมรแก่ฝรั่งเศสจะเห็นว่า รัชกาลที่ 4 ยังทรงเมตตาเหล่าเชื้อพระวงศ์เขมรเหมือนพระญาติสนิท ไม่ได้โกรธเคืองการกระทำของกษัตริย์เขมร เพราะกระทำไปด้วยถูกบังคับไม่อาจต้านทานฝรั่งเศสได้ รวมทั้งปลอบประโลมให้คลายความกังวลจากเหตุสุดวิสัยดังกล่าว ปีต่อมาทรงมีกระแสพระราชดำริไปยังกษัตริย์เขมรอีกครั้ง คัดตรงใจความสำคัญความว่า

“…เธอได้อภิเษกเป็นเจ้ากรุงกัมพูชา มียศเสมอด้วยองค์หริรักษ์รามมหาอิศราธิบดีแล้ว ฤๅจะวิเศษไปอีก ฝรั่งเศสเขามาทำสัญญาว่า เอมเปรอพระเจ้ากรุงฝรั่งเศสรับอุปถัมภ์เธอให้เป็นเอกราชไม่ขึ้นเมืองใด ฝ่ายไทยก็ได้รับสัญญานั้นแล้ว ก็ข้าพเจ้าจะมีหนังสือไปมาถึงเธอ จะกลับใช้คำว่าท่านว่าฉันดังพูดกับองค์หริรักษ์รามมหาอิศราธิบดี ตามยศที่เธอเป็นเจ้ากรุงกัมพูชาแล้วนั้นก็ควรแท้จริง ฤๅถ้าจะคิดด้วยยอมให้เป็นเอกราช แล้วจะใช้โวหารเช่นพระราชสาส์นไปเมืองอื่นๆ ที่เป็นเอกราช คือในคำที่ควรจะว่าข้าพเจ้าก็ว่ากรุงสยาม ในคำที่ควรจะว่าท่านก็ว่ากรุงนั้น ๆ คือกรุงฝรั่งเศส กรุงอังกฤษ กรุงเวียตนาม แลอื่น ๆ นั้นฉันใด จะใช้ว่ากรุงสยาม กรุงกัมพูชา เหมือนอย่างพระราชสาส์นไปเมืองเอกราชก็ควร ข้าพเจ้าก็ไม่มีความรังเกียจเลย จะยอมใช้ทั้งสองอย่าง…”

พระราชหัตถเลขาพระแกระแสราชดำริในรัชกาลที่ 4 พระราชทานสมเด็จพระนโรดมพรหมบริรักษ์ (ไม่ปรากฎวันที่.. 2408

ถึงตรงนี้จะเห็นว่ารัชกาลที่ 4 ทรงยอมรับความเป็นเอกราชของเขมรโดยดุษฎี เห็นควรที่จักรพรรดิฝรั่งเศสจะเป็นผู้อุปถัมภ์ราชวงศ์และประเทศเขมรโดยชอบ รวมถึงยกย่องพระเกียรติสมเด็จพระนโรดมพรหมบริรักษ์เสมอพระเจ้าแผ่นดินเขมรในอดีต

เมื่อวิเคราะห์ตามความในพระราชหัตถเลขา จะเห็น “ความคิด” ของรัชกาลที่ 4 ถึงกรณีเสียเขมรแก่ฝรั่งเศสจากสนธิสัญญาเขมรฝรั่งเศส ฉบับ พ.. 2406 ทรงถนอมน้ำใจทั้งมิตรและศัตรูแม้จะมีหลักฐานว่าพระองค์ทรงขมขื่นพระราชหฤทัย ไม่ถือโทษกษัตริย์เขมรเพราะไม่เกิดประโยชน์อันใดในสถานการณ์ดังกล่าว กลับกันทรงรีบอภัยโทษทันทีเพื่อรักษาความสัมพันธ์ แต่ชั้นเชิงทางการทูตสารพัดรูปแบบถูกนำมาใช้ เช่น การทำสัญญาลับ ตอบรับการคัดค้านสัญญาดังกล่าวทันทีเพื่อเลี่ยงการเผชิญหน้า

ไม่อาจปฏิเสธได้ว่า พระอัจฉริยภาพที่กล้าได้กล้าเสีย แต่ใจกว้างและยอมรับความเป็นจริงของสถานการณ์ มีส่วนสำคัญทำให้สภาวะระหว่างสยามและฝรั่งเศสไม่ถึงจุดที่ย่ำแย่จนเกิดการแตกหักซึ่งอาจนำไปสู่การสูญเสียครั้งใหญ่ในอนาคต

 


อ้างอิง :

ไกรฤกษ์ นานา. (2552). ค้นหารัตนโกสินทร์ สิ่งที่เรารู้ อาจไม่ใช่ทั้งหมด. กรุงเทพฯ : มติชน.


เผยแพร่ออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 5 สิงหาคม 2562

เผยความในพระราชหฤทัย รัชกาลที่ 4 ถึงกษัตริย์เขมร หลังเสียดินแดนเขมรแก่ฝรั่งเศส

ថៃ​ចាត់​​ក្បួន​ព្យុហយាត្រា​តាម​ជល​មាគ៌ នា​ខែ​តុលា ខាង​មុខ ថ្ងៃអាទិត្យ 4 ខែសីហា 2019

Posted by សុភ័ក្ត្រ in ภาษาไทย.
1 comment so far

នានាប្រទេស៖ ក្រុងទេពមហានគរ, ស្យាមប្រទេស – នគរ​ថៃ​នឹង​ចាត់​ព្រះ​រាជ​ពិធី​ដ៏​ធំ​មួយ​ទៀត នៅ​ចុង​ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០១៩ ខាង​មុខ​នេះ នោះ​គឺ​​​​ព្រះ​រាជ​ពិធី​ប្រទក្សិណ​ព្រះ​នគរ​ដោយ​ក្បួន​​​ព្យុហយាត្រា​តាម​ជល​មាគ៌ ដែល​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ព្រះ​រាជ​ពិធី​បរម​រាជាភិសេក​​​ ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ ​ព្រះ​បរមេន្ទ្ររាមាធិបតី​​​ឝ្រី​សិន្ទ្រ​មហា​​វជិរាលង្ករណ ព្រះ​វជិរ​ក្លៅ​ចៅ​យូហួ ឬ​រាមា​ទី​១០​។

ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​ថ្មី​នៃ​នគរ​ថៃ ​អម​ព្រះ​រាជ​ដំណើរ​ដោយ​ព្រះ​បរម​រាជ​វង្សានុវង្ស​ ស្ដេច​នឹង​យាង​ចូល​រួម​នៅ​ក្នុង​ក្បួន នា​ថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍ ទី​២៤ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០១៩ ខាង​មុខ​នេះ​។ នៅ​ក្នុង​ព្រះ​រាជ​ពិធី​នេះ ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​ថៃ​ស្ដេច​នឹង​យាង​បំពេញ​ព្រះ​រាជ​កុសល​ថ្វាយ​អង្គ​កឋិន​ទាន​ព្រះ​រាជ​ទ្រព្យ​នៅ​ឯ​វត្ត​អរុណ​រាជ​វរារាម​រាជវរមហាវិហារ ដែល​ស្ថិត​នៅ​ឯ​ដង​ម្ខាង​នៃ​ទន្លេ​ចៅ​ពញា ទល់​នឹង​ព្រះ​បរម​រាជ​វាំង ក្រុង​បាងកក​។

ព្រះ​រាជ​ពិធី​ដែល​ចាត់​ឡើង​ដោយ​កង​ទ័ព​ជើង​ទឹក​នៃ​នគរ​នេះ នឹង​មាន​ការ​ចាត់​សម​ធំ ចំនួន​ពីរ​លើក​ គឺ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៧ និង​ទី​២១ ខែ​តុលា ខាង​មុខ​នេះ មុន​នឹង​ព្រះ​រាជ​ពិធី​ពិត​​៕

ក្បួន​ព្យុហយាត្រា​តាម​ជល​មាគ៌​នៅ​នគរ​ថៃ​កាល​គ្រា​កន្លង​ទៅ

_______________________________________________
អានផងដែរ៖
១. ថៃ​ចេញ​កំណត់​ការ​ព្រះ​រាជ​ពិធី​បរម​រាជាភិសេក រាមា​ទី​១០
២. ទំនៀម​ប្រកប​ព្រះ​រាជ​ពិធី​បរម​រាជាភិសេក សម័យ​​ក្រុង​រតនកោសិន្ទ្រ ស្យាម​នគរ
៣. នគរ​ថៃ​ចាប់​ផ្ដើម​ព្រះ​រាជ​ពិធី​បរម​រាជាភិសេក
៤. ព្រះ​រាជ​ពិធី​បរម​រាជាភិសេក ព្រះ​ចៅ​ផែន​ដី​​ថ្មី នៃ​នគរ​សៀម ថ្ងៃ​ទី​២
៥. ព្រះ​រាជ​ពិធី​បរម​រាជាភិសេក ព្រះ​ចៅ​ផែន​ដី​​ថ្មី នៃ​នគរ​សៀម ថ្ងៃ​ទី​៣

%d bloggers like this: